Tết nối kết hai đời

Người Công giáo Việt dành ra ngày mùng Hai Tết để kính nhớ tổ tiên và ông bà cha mẹ dù còn sống hay đã ly trần, với thánh lễ tại các nghĩa trang, các Nhà chờ Phục Sinh vào buổi chiều.

Trước đó, dù bận rộn nhiều với việc chuẩn bị đón năm mới nhưng cứ đến khoảng ngày 28, 29 Âm lịch là chẳng ai bảo ai, những gia đình tranh thủ thời gian để quét dọn, làm cỏ, sơn phết lại những phần mộ người thân của mình đang yên nghỉ. Anh Đinh Minh Hoàng (Gx Thanh Hóa, GP Xuân Lộc) cho biết : “Năm nào cũng vậy, cứ 29 Âm lịch là anh em chúng tôi lại đến đây dọn dẹp mộ phần cho người thân. Mình chuẩn bị nhà cửa sạch đẹp để ăn Tết được thì cũng phải làm sao cho chỗ nghỉ an của người đi trước được tươm tất vào dịp này mới thấy an tâm”. Mỗi người một việc, người xách nước lau chùi, kẻ nhổ cỏ, phát quang bụi rậm… Gió Xuân ùa về xua tan đi bầu khí thâm u khiến nơi đây trở nên náo nhiệt hơn hẳn.

Ở thành phố, nơi các Nhà chờ Phục Sinh cũng được lau dọn khang trang. Xen giữa khi làm việc, họ dừng lại đôi chút bên chỗ người thân của mình thầm thì câu kinh, tiếng hát để cầu nguyện, để kể cho người đã khuất nghe về một năm đã qua, như quan niệm vốn có lâu đời của người Việt. Không chỉ lo lắng cho những người thân quá cố, họ còn sửa sang chỗ nghỉ an cho cả những người không thân quen. Bà Phạm Thị Điệp (Gx Bến Hải, TGP TPHCM) vui vẻ cho hay : “Cuối năm bận rộn nên có lẽ nhiều người khó dành thời gian để dọn dẹp mộ phần cho người thân. Hiểu được điều đó, chúng tôi cũng làm luôn phần của họ. Một công đôi chuyện, mình hy sinh chút ít để người đi trước được ấm lòng”. Chứng kiến và tham gia các công việc ấy, bỗng chợt nhận ra mối liên kết tình người dù bị cách trở âm dương nhưng vẫn hoài bền vững.

Ngày mùng Hai Tết, các thánh lễ được cử hành với ý chính là để cầu nguyện và bày tỏ lòng hiếu kính đối với tổ tiên và các đấng sinh thành. Đây là một truyền thống đẹp vẫn luôn được gìn giữ dài lâu trong cộng đồng Kitô hữu Việt Nam. Người ta không e ngại, không kiêng kỵ, họ đến nghĩa trang với nụ cười ấm áp. Ngay từ buổi sáng, những chiếc xe chở đầy những đóa hoa muôn sắc đã tuôn về. Hoa cúc vàng, hoa vạn thọ, hoa lan… cùng nhau khoe sắc, tỏa hương hòa lẫn cùng mùi nhang trầm sưởi ấm cả bầu không khí. Cha mẹ, con cái, anh chị em lũ lượt dắt tay nhau, xúng xính trong những bộ quần áo mới như mang cả mùa Xuân đến mộ phần người thân. “Tôi luôn yêu cầu tất cả các thành viên trong gia đình đều phải tham dự thánh lễ để cùng cầu nguyện cho ông bà tổ tiên, cùng nói lên những điều đã đạt được trong năm trước và cầu mong một năm mới tốt đẹp hơn”, bà Phạm Thị Xinh (Gx Hiệp Hòa, GP Long Xuyên) chia sẻ.

Đối với những ai xa quê không thể tề tựu về nơi chôn cất tổ tiên, ông bà thì thánh lễ chiều mùng Hai chính là một cơ hội nhắc nhớ cho họ nhiều hơn. Bà Vũ Thị Tiến (Gx Gia Định, TGP TPHCM) thổ lộ : “Cả gia đình tôi di cư và sinh sống tại Sài Gòn, còn mộ phần của ông cha vẫn nằm tại quê cũ. Ngày Tết, không có điều kiện về quê thắp nén hương cho ông bà, trong nhà thờ, chúng tôi cùng hướng về tổ tiên và dâng lời cầu nguyện cho người đi trước”. Những lời nguyện, câu hát, bài giảng, câu chuyện kể của các vị linh mục trong lễ cũng thường mang nội dung nói về đạo hiếu, về bổn phận của người làm con cái trong gia đình, như khơi dậy những kỷ niệm tưởng đã bị chôn vùi trong dĩ vãng. Giữa khói hương nghi ngút, có chút gì đó đọng lại làm thổn thức những trái tim.

Chưa thể xác định được địa điểm hay thời gian mà thánh lễ đầu tiên tại nghĩa trang vào ngày mùng Hai Tết đã được cử hành. Song có lẽ hoạt động này đã được khơi nguồn từ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên truyền thống của dân tộc. Với người Việt Nam, Tết là khoảng thời gian dành cho sự sum họp gia đình, cho việc thăm hỏi, chúc tuổi nhau và tưởng nhớ về những người thân đã qua đời. Thánh lễ chiều ngày mùng Hai như một khoảng lặng để người ở lại nhớ về người đã đi, và nhờ đó có thêm động lực tiếp tục cuộc sống phía trước. Sợi dây thiêng liêng, vô hình nhưng vô cùng bền chặt vẫn nối dài giữa hai kiếp nhân sinh.

Yên Lam