Tháng 11 nhớ các ca - nhạc sĩ công giáo đã khuất

Trong loại hình ca nhạc (sáng tác, biểu diễn), có không ít những nhạc sĩ, ca sĩ Công giáo đã mất. Tháng 11 - Tháng cầu cho các linh hồn - chúng ta nhớ tới họ, nguyện xin Chúa mở rộng lòng thương xót cứu vớt các linh hồn ấy…

Trong suốt 30 năm hoạt động báo chí chuyên về lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, người viết đã gặp nhiều trường hợp khi đến tang gia một nghệ sĩ vừa mất (để viết tin, bài) thì rất bất ngờ biết họ là người Công giáo. Chẳng hạn nhạc sĩ Lê Thương (tác giả của 3 bản Hòn vọng phu bất hủ) mất ngày 17.9.1996, khi viếng đám tang mới biết ông tên thật là Ngô Đình Hộ, sinh năm 1914 tại Hàm Long, Hà Nội. Mồ côi mẹ từ năm chín tuổi, cha tục huyền, bốn anh em ông được bà nội đem về nuôi. Bà nội là Trùm một họ đạo ở khu phố Hàm Long nên Lê Thương được dưỡng dục trong một gia đình rất sùng đạo. Rồi ông vào dòng tu, được gọi là thầy Bénilde. Những kiến thức, kỹ năng về âm nhạc của ông là do hấp thụ trong môi trường tu viện. Sau đó ông hoàn tục và trở thành một trong những nhạc sĩ tiên phong của nền Tân nhạc Việt Nam…

Ca sĩ Ngọc Tân nổi tiếng một thời với những bài hát về Hà Nội, từ trần ngày 6.9.2004 tại BV Chợ Rẫy ở tuổi 56. Khi tôi đến bệnh viện, thi hài anh vừa được đưa từ phòng lạnh ra để khâm liệm tại chỗ rồi chuyển về Hà Nội bằng đường hàng không. Trên nắp quan tài có gắn miếng mica nhỏ ghi tên thánh Phaolô. Hỏi ra mới biết mẹ anh vốn là một quản ca trong nhà thờ, anh được mẹ dạy hát thánh ca từ nhỏ… Lớn lên, anh là thành viên Đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam, được cử đi học thanh nhạc ở Nhạc viện Hà Nội và từng đoạt Giải Đặc biệt cuộc thi nhạc nhẹ tại CHDC Đức năm 1979…

Nhạc sĩ Khánh Băng (nổi tiếng với các ca khúc Sầu đông, Đôi ngả chia ly, Nếu một ngày…) từ trần đúng vào ngày Mùng một Tết Ất Dậu (9.2.2005). Trên bàn thờ ông tại tư gia (đường Chu Văn An, Bình Thạnh, TPHCM) có đặt một bảng mica ghi dòng chữ: “Phaolô Phạm Văn Minh (nhạc sĩ Khánh Băng), sinh năm 1935 tại Thắng Tam, Vũng Tàu”…

Nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 (tên thật là Nguyễn Đình Ánh, sinh năm 1940 tại tỉnh Ninh Thuận), nổi tiếng với những ca khúc Ai đưa em về, Không, Tình khúc chiều mưa, Buồn ơi chào mi… Ngoài sáng tác, ông còn là một pianist nổi tiếng. Nhạc sĩ mất ngày 14.4.2016 tại BV Y dược TPHCM, tang lễ được cử hành theo nghi thức Công giáo, tên thánh là Jeromo…

Nhạc sĩ Vinh Sử rất nổi tiếng với các ca khúc Bolero, ông từng được xưng tụng là “Vua nhạc sến”. Cuộc đời của ông nhiều thăng trầm, ông từng có 2 cửa tiệm bán giày dép nhưng cuối đời lại sống nghèo túng trong một ngách nhỏ chật hẹp ở TPHCM. Dù được xem là “rối” trong hôn nhân nhưng tang lễ ông Phaolô Bùi Vinh (tên thật của nhạc sĩ) đã được tổ chức theo nghi thức Công giáo thật chu đáo và an táng tại Nghĩa trang hoa viên Bình Dương.

Nhạc sĩ - nhà báo Phan Bá Chức sáng tác âm nhạc khá lặng thầm, nhưng vẫn có nhiều bài quen thuộc như Tôi có em chiều thu, Vạt nắng trong chiều, Vẫn có nhau khi mưa về, Con suối ngây thơ, Bầy chim đã trở về, Gái quê… Đặc biệt là bài Trách phận (còn gọi là Nẫu ca) do ông ký âm từ lời bài hát của nghệ sĩ Nguyễn Hữu Ninh viết theo điệu bài chòi Xuân Nữ, hát giọng Phú Yên. Ông từng trở lại đạo Công giáo với tên thánh là Antôn khi kết hôn. Sau này ông bà ly thân và ông tái hôn với một nữ bác sĩ không có đạo… Ông cũng là tác giả ca khúc Lời giải tội (phổ từ một bài thơ của Trăng Thập Tự - tức Lm. Võ Tá Khánh). Người viết đã xin văn bản ca khúc này và chuyển nhờ ca sĩ Sao Mai - người được mệnh danh là “Con chim sâu Thánh nhạc” - chỉnh sửa đôi chút và ghi âm. Ông đã rất hài lòng với bản ghi âm này, cứ nghe đi nghe lại hoài… Chỉ ít tháng sau thì ông mất (5.7.2024). Trộm nghĩ, biết đâu với ca khúc Lời giải tội - như một của lễ nhạc sĩ Phan Bá Chức dâng lên Chúa, tựa lời Chúa trong ca khúc: “Ai trong các người tự thấy mình vô tội thì cứ ném đá người này đi…”.

Nhạc sĩ Nguyễn Vũ mất ngày 24.9.2025, tác giả của các ca khúc nổi tiếng Bài thánh ca buồn, Đêm kỷ niệm, Huyền thoại một chiều mưa, Ga chiều phố nhỏ…, tên thật là Đaminh Nguyễn Tuấn Khanh, sinh năm 1945 tại Hà Nội nhưng gia đình ông sống phần lớn ở xứ đạo Nghĩa Phát (khu Ông Tạ, Tân Bình) và nhạc sĩ Thế Hiển (tên thật là Giuse Lại Thế Hiển, sinh 1955) là hai nhân vật nổi tiếng trong làng âm nhạc mới mất gần đây. Với Thế Hiển, vì là bạn thân nên tháng 7.2024, khi anh được đưa từ BV 175 về nhà, người viết và các nhà thơ Lê Minh Quốc, Trương Nam Hương đã đến thăm. Thấy anh mê man, sức khỏe đang rất nguy kịch, tôi có hỏi chị Thu (người vợ có phép hôn phối với anh): “Tình trạng anh như vậy, chị có lo việc phần hồn cho anh chưa?”. Chị trả lời: “Lúc anh còn tỉnh, có lần anh bảo tôi đi mời ông cha ngày xưa làm phép hôn phối, nhưng biết ông ấy ở đâu, còn hay mất mà tìm?”. Nhà thơ Trương Nam Hương thấy trong nhà có tượng ảnh Công giáo, liền làm dấu thánh giá và lâm râm khấn nguyện (vậy là tôi bất ngờ biết thêm nhà thơ cũng có đạo)… Theo các em trai của anh, khi nhận thấy anh không còn chống chọi được bao lâu, gia đình đã mời cha đến ban các bí tích cuối cùng. Thế Hiển mất ngày 1.10.2025, anh là Nghệ sĩ Nhân dân, linh cữu anh được quàn ở Nhà Tang lễ phía Nam và đã có một vị linh mục đến làm lễ cầu cho linh hồn Giuse. Cha còn đưa anh đến Nghĩa trang hoa viên Bình Dương, làm phép huyệt mộ và an táng anh theo nghi thức Công giáo. 

Ở hải ngoại cũng có nhiều ca nhạc sĩ Công giáo đã qua đời như Duy Khánh (Micae Nguyễn Văn Diệp), Giang Tử (Giuse Nguyễn Văn Giang), Trường Hải (Giuse Tạ Trường Hải), Lệ Thu (Cecilia Bùi Thị Oanh)… Tháng 11, xin hiệp ý cầu cho linh hồn tất cả các ca nhạc sĩ được mau hưởng nhan thánh Chúa.

HÀ ĐÌNH NGUYÊN