Thông điệp “Mở toang cửa” của Đức Giáo Hoàng Phanxicô

Tự nhận mình là “người đến từ cùng trời cuối đất” lúc ra mắt các tín hữu ngay sau khi được Hồng y đoàn bầu chọn tại mật nghị, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã thật sự mang lại làn gió mới cho Hội Thánh.

Đức Thánh Cha là một vị Giáo hoàng của “thực địa”, của dấn thân, của lắng nghe và thấu hiểu. Một nhà truyền giáo “chính hiệu”. Chính vì vậy, không quá ngạc nhiên khi ngài đã rất nhiều lần nhắc đến vai trò của các vị mục tử trong cộng đồng dân Chúa. Với ngài, một mục tử tốt sẽ không lẫn vào đâu được vì luôn “thấm đẫm mùi của bầy chiên”. Theo báoLa Croix, hồi tháng 6.2013, Đức Thánh Cha từng nhắc nhở các sứ thần Tòa Thánh:“Mục tử phải biết đi trước bầy chiên để dẫn đường, ở giữa bầy chiên để giữ cho chúng hòa thuận, gắn kết với nhau và ở sau bầy chiên để đảm bảo không có con nào bị bỏ lại”. Là “người đến từ cùng trời cuối đất” nên với Giáo hoàng Phanxicô, trọng tâm của Giáo hội, của việc truyền giáo phải là những người nghèo khó, những người bị xã hội quên lãng : “Giáo hội nghèo khó của người nghèo”.

*Từ khu ổ chuột Buenos Aires

Trả lời báoL’Express, sử gia Andrea Riccardi bình luận:“Các bạn đừng quên rằng Đức Giáo hoàng Phanxicô đến từ Argentina và truyền thống của các giáo hội Nam Mỹ là tinh thần cởi mở, gần gũi với giáo dân. Ngoài ra, trước khi được bầu chọn, ngài cũng là Tổng Giám mục Giáo phận Buenos Aires - thủ đô của Argentina - là một đại đô thị với 13 triệu dân, đa dạng văn hóa, sắc tộc. Do đó, Đức Thánh Cha luôn muốn truyền đạt về tình yêu Thiên Chúa cho tất cả mọi người, dù là người Công giáo hay người vô thần. Ngài cũng sẵn sàng đối thoại với tín hữu của các tôn giáo khác. Trong sứ vụ truyền giáo của mình, Đức Phanxicô đã gặp rất nhiều người, trong nhiều hoàn cảnh khác nhau”.

Khi còn là Tổng Giám mục Buenos Aires, tuy có tiếng là kiệm lời vì luôn muốn “nghe nhiều hơn nói”, nhưng Đức Hồng y Jorge Mario Bergoglio vẫn được rất nhiều người biết đến vì đời sống cực kỳ giản dị. Muốn gần gũi giáo dân để “thấm đẫm mùi bầy chiên”, ngài từ chối sống trong Tòa Giám mục và chọn ở tại một căn hộ chung cư nhỏ gần Nhà thờ Chánh tòa. Hồng y Bergoglio cũng không chịu cảnh “kẻ đưa người rước” nên chọn đi lại bằng xe buýt, tàu điện ngầm thay cho xe hơi với tài xế riêng. Ngài là “khách quen” của các khu ổ chuột. Và để kết nối hiệu quả hơn với giáo dân, Đức Bergoglio nhiều lần cho tổ chức Thánh lễ ở công viên. Nhà thờ với ngài không thể cửa đóng then cài mà phải “mở toang cửa” để đón nhận thế giới và được thế giới đón nhận.

*Đến thành quốc Vatican

Khi đã trở thành người kế vị Thánh Phêrô, Đức Giáo hoàng Phanxicô vẫn giữ nguyên phong cách “khách quen khu ổ chuột” tại Vatican. Phong cách giản dị, gần gũi này đã lập tức chinh phục không chỉ các giáo dân mà còn cả người vô thần và người theo tôn giáo khác trên khắp thế giới. Đức Thánh Cha đã đơn giản hóa tối đa phẩm phục của mình : đeo nhẫn ngư phủ bằng bạc (thay vì bằng vàng), vẫn giữ Thánh giá bạc dùng từ khi còn là Tổng Giám mục Buenos Aires, từ chối dùng xe có lồng chống đạn để dễ dàng chúc lành cho giáo dân hơn... Có thể nói, chưa bao giờ Đức Thánh Cha dùng từ “Giáo hoàng” để nói về mình mà thay vào đó là “Giám mục thành Rome”. Ngài muốn nhấn mạnh vai trò truyền giáo hơn là vị trí của một nhà lãnh đạo.

TờLe Mondedẫn lời Đức Hồng y Jean-Louis Tauran kể lại:“Nhiều người nói với tôi rằng họ đến để diện kiến Giáo hoàng Gioan-Phaolô II, để nghe Giáo hoàng Biển Đức XVI thuyết giảng và để chạm vào Giáo hoàng Phanxicô”.Mọi người muốn “chạm vào” Đức Phanxicô vì ngài đã “chạm vào” trái tim của tất cả ngay từ những ngày đầu tiên. Chọn Tông hiệu Phanxicô theo Thánh Phanxicô thành Assisi, Đức Thánh Cha đã cho thấy rõ vẫn tiếp tục xem người nghèo là trọng tâm như thời còn thường xuyên ghé thăm các khu ổ chuột ở Buenos Aires. Để gần gũi hơn những người cùng khổ, ngài không ngại cúi xuống. Truyền thông khắp thế giới đều rất ấn tượng với việc trong phần ra mắt cộng đoàn tại Quảng trường Thánh Phêrô sau khi được bầu chọn, trước khi chúc lành cho tất cả, ngài đã cúi đầu và đề nghị mọi người chúc lành cho mình. Trong hai năm qua, vào Thứ Năm Tuần Thánh, ngài lại đến nhà tù ở ven thành Rome để cúi xuống rửa chân cho các tù nhân.

Một cử chỉ có thể hơn vạn lời nói. Ngài đã cúi mình xuống để “chạm vào” trái tim hàng trăm ngàn tín hữu trước khi nhắc nhở trong bản Tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm vui Phúc âm):“Những nhà truyền giáo hãy lên đường với niềm vui và lòng nhiệt tình, đừng ngại mời gọi những người bị bỏ rơi hoặc ở xa. Tôi mong muốn một Giáo hội nếm trải khó khăn, đau thương và phong trần hơn là một Giáo hội trì trệ trong tiện nghi và bảo thủ”.

Trong hơn hai năm qua, bằng cả lời nói lẫn hành động, Đức Thánh Cha không chỉ từng bước “mở toang cửa” Giáo hội mà đang giúp Vatican trở thành một địa chỉ đáng tin cậy của những người vô gia cư ở Rome. Ngài không ngại bị “mất hình tượng” nghiêm cẩn, sẵn sàng “selfie” (tự chụp hình bằng điện thoại) cùng với nhiều bạn trẻ hay vui vẻ để cho một bé trai ngồi lên ghế của mình ngay trong Thánh lễ ở Quảng trường Thánh Phêrô...

Người vô gia cư cũng không còn là “những kẻ bên lề” tại Vatican, khi họ từng nhiều lần được mời dùng bữa (trong đó có 1 lần là sinh nhật lần thứ 77 của Đức Giáo hoàng Phanxicô), được tham quan nhà nguyện Sistina, được mời phát Thánh Kinh... Hồi tháng 11.2014, Đức Tổng Giám mục Konrad Krajewski, người đứng đầu Văn phòng Bác ái của Tòa Thánh còn cho lắp đặt 3 phòng tắm chuyên dành cho người vô gia cư tại khu vệ sinh công cộng của Vatican, theo hãng tin AFP. Quyết định được đưa ra sau khi Đức cha Krajewski mời một người vô gia cư ăn trưa nhưng ông này mặc cảm mình “nặng mùi lắm” đã từ chối. Với những người không nhà cửa ở châu Âu, kiếm ăn sẽ dễ hơn giữ vệ sinh cá nhân, vì lương thực thường được nhiều tổ chức từ thiện phát chẩn, trong khi các nhà tắm dành cho người nghèo luôn trong tình trạng quá tải.

Có thể tạm kết lại tinh thần truyền giáo của Giáo hoàng Phanxicô bằng một câu trong bản Tông huấn Evangelii Gaudium :“Người nghèo là ưu tiên của Giáo hội. Bất cứ cộng đồng Công giáo nào lãng quên những anh em khốn cùng cũng đứng trước nguy cơ tan rã”.

NGUYỄN NGỌC LAN CHI