Trình độ phát triển và hoàn cảnh đặc thù xứ mình vốn có khác. Sự phân công lao động bất thành văn có từ xa xưa tạo nếp mòn: những công việc này “của” đàn bà con gái, những việc kia “của” đàn ông con trai. Thực ra, nếu làm trái đi chẳng ai cấm đoán, nhưng cứ thấy “kỳ kỳ” - chính điều đó tạo thành một rào cản tâm lý. Vì cuộc mưu sinh, ngày nay không hiếm thấy cảnh đàn ông nghèo mua gánh bán bưng.
Dì Tư, ở Bạc Liêu, cám cảnh khi nhìn anh thanh niên bán rau, bán cá: “Công việc lương thiện thôi, nhưng thấy đàn ông con trai tay thau tay rổ thì thương lắm!”. Hàng ngày dì nghe không biết bao nhiêu tiếng rao mời quà sáng, ăn vặt, hàng bông… của cánh đàn ông. Có anh hai mấy ba mươi chạy xe gắn máy cũ chở kệ với một lô bánh trái ăn sáng nào chè, xôi, bắp, bánh bao… Mỗi khi anh ghé lại chỗ dì Tư, cả khúc xóm tụ lại mua giùm, mỗi món đồng giá 10.000 đồng. Dì hỏi thăm mới biết vợ chồng anh ly hôn, cảnh gà trống nuôi con buộc anh phải bươn chải. Anh tên Khoa, đồng nghiệp cùng nghề đếm không xuể, thấy trên mọi nẻo đường. “Nhờ có chiếc loa mà anh đỡ mắc cỡ rao mời”, dì Tư kể, có lần anh Khoa đã chia sẻ vậy đó.
Tôi còn nhớ xưa, trên đoạn sông dài cắt qua mấy tỉnh: Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau - Quản lộ Phụng Hiệp, có anh Bình chừng 40 tuổi hằng ngày chèo xuồng bán hàng bông, cất tiếng rao lanh lảnh, vọng tận xóm trên bờ. Khi có tiếng gọi, anh tấp vô cho bà con lựa, nào là mắm, ớt, hành hẹ, bầu bí, rau cải… Anh theo nghề khá lâu và hoàn cảnh cũng ngặt nghèo, một mình nuôi con. Tại Sài Gòn, bóng dáng đàn ông bán hàng rong cũng không ít. Họ mang đủ hoàn cảnh, người thất nghiệp, người không kham nổi tăng ca trong công ty, xoay xở ra phố bán hàng lặt vặt kiếm cơm. Mà nào chỉ có ở Sài Gòn, mọi đô thị Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ… đều có nhiều. Một anh bán đồ ăn sáng trên chiếc xe đẩy quê ở Vĩnh Long, tâm sự: “Mới đầu cũng mắc cỡ bởi lên thành phố mà lang thang cơ cực bán hàng rong như vầy, nhưng riết quen. Nghĩ cho cùng, bá nghệ tùy thân, lương thiện là được”.
Sáng nay, ở quê, cạnh một cơ quan hành chánh, có anh nông dân ngồi bán tép và cá thấy thương. Tôi ghé mua 20.000 đồng tép, anh hốt một bọc. Nhìn cung cách, tôi biết anh chưa quen ngồi bán như vầy. Hỏi giá cả, trả tiền thấy anh cũng còn vụng. Có lẽ giữa trăm kế mưu sinh, anh chọn ngõ này và còn bỡ ngỡ. Nhiều bà, nhiều chị thấy thương cũng ghé mua, nhờ vậy chẳng bao lâu anh hết hàng.
Trong xã hội hiện đại, chuyện phân định giới tính trong cuộc mưu sinh rồi cũng nhạt dần. Làm gì cũng được miễn thiện lương, có đồng lời lo toan cho đời sống. Phụ nữ làm hồ, lái xe tải ngon lành, họ cũng vượt qua ranh giới tâm lý nào đó; còn đàn ông rao bán hàng cũng đã là quen thuộc. Biết là vậy, nhưng như ý dì Tư ở Bạc Liêu: “Thấy thương lắm!”. Cuộc sống mà, biết làm sao…
Kim Cương
Bình luận