Tòa tôn vinh sách thánh đối xứng với nhà tạm?

Chúng ta thường thấy ở một số nhà thờ tại Việt Nam có một tòa tôn vinh Sách Thánh được đặt đối xứng ngang bằng với nhà tạm. Thật ra không nên làm như vậy, bởi vì :

- Thứ nhất, tòa tôn vinh Sách Thánh không được dự liệu trong bất cứ tài liệu phụng vụ chính thức nào của Giáo Hội. Các đối tượng thường được nhắc đến và có chức năng phụng vụ trong cung thánh là bàn thờ, giảng đài, ghế chủ tọa, nhà tạm, thánh giá... đều được cung hiến hoặc làm phép, nhưng không có bất cứ nghi thức làm phép nào dành cho tòa tôn vinh Sách Thánh. 1 Thậm chí có cả nghi thức làm phép cửa thánh đường mới,2 làm phép chuông nhà thờ,3 làm phép đàn phong cầm dùng trong thánh đường 4... nhưng không tồn tại nghi thức làm phép tòa tôn vinh Sách Thánh trong các sách phụng vụ.

- Thứ hai, Sách Tin Mừng (hay Sách Bài đọc) được kính trọng trong phần cử hành Phụng vụ Lời Chúa với những nghi thức và cử điệu gần tương tự như đã được dành cho bàn thờ và Bí tích Thánh Thể. Chẳng hạn: i] Rước Sách Tin Mừng lúc đầu lễ và khi tung hô Tin Mừng; ii] Sách Phúc Âm được thừa tác viên công bố Tin Mừng xông hương, hôn kính... Làm như thế, Hội Thánh tỏ bày sự tôn kính đối với Lời Chúa và niềm tin của Hội Thánh vào sự hiện diện của Đức Kitô, Người đang nói với dân theo một cách thế đặc biệt trong việc công bố những văn bản thánh trong phụng vụ. Tuy nhiên, như lời dạy của Đức Phaolô VI, sự hiện diện của Đức Kitô trong Lời Chúa là đích thực, nhưng sự hiện diện này chấm dứt khi kết thúc công bố các Bài đọc Sách Thánh, còn sự hiện diện của Thánh Thể là chân thực, đích thực và bản thể “theo nghĩa đầy đủ nhất”. Do đó, hoàn toàn hợp lý khi mọi cách thức tôn vinh dành cho Sách Tin Mừng nên chấm dứt một khi phụng vụ Thánh Thể bắt đầu. Như vậy, sự hiện diện luôn luôn của tòa tôn vinh Sách Thánh phía đầu cung thánh và đặt ngang bằng đối xứng với Nhà tạm là không cần thiết.

- Thứ ba, không nên có sự trùng lắp hai đối tượng như nhau trong cùng một thánh đường hay trong cùng một cử hành phụng vụ. Rõ ràng là đã có Sách Bài đọc hay những dịp long trọng, đã có sẵn Sách Tin Mừng trong Thánh lễ, nên không cần thiết phải có thêm một cuốn Sách Thánh ở trên tòa tôn vinh Sách Thánh. Hơn nữa, người ta quên rằng giảng đài chính là nơi hay là tòa tôn vinh Sách Thánh rồi mà không cần một nơi tôn vinh nào khác.

Nói thế, nhưng nơi nào thực sự muốn thiết lập một vị trí tôn vinh Sách Tin Mừng thì cũng đáng hoan nghênh, vấn đề là đặt vị trí của tòa này ở đâu. Cha Edward McNamara cho rằng không có gì trái với các quy định nếu có một vị trí “thích hợp và xứng đáng” cho Sách Tin Mừng sau khi việc công bố Lời Chúa đã xong. Ngài thêm: “Trong một số nhà thờ, người ta thường thiết lập một nơi thường xuyên để tôn kính Lời Chúa, hoặc Sách Tin Mừng hoặc toàn bộ cuốn Kinh Thánh. Mặc dù tập tục này có nguồn gốc từ Tin lành, nó vẫn được chọn trong các nhà thờ Công giáo, như là một phương cách cổ vũ việc đọc và suy niệm theo Sách Thánh”.5

Theo những gì được trình bày ở trên, vị trí “thích hợp và xứng đáng” cho Sách Tin Mừng (Sách Bài Đọc) chính là giảng đài vì nơi đây Lời Chúa được công bố và tôn vinh. Chức năng của giảng đài là mang tiếng nói hay sứ điệp của Chúa đến cho cộng đoàn vì khi Lời Chúa được công bố tại giảng đài, chính Thiên Chúa nói với dân người và giúp chúng ta đáp lại Lời Chúa bằng đức tin, đức cậy và đức mến, bằng kinh nguyện và từ bỏ bản thân trong cuộc đời của mình.6 Chính tại giảng đài mà cộng đồng Kitô hữu gặp được Thiên Chúa sống động trong lời của Ngài và chuẩn bị chúng ta bước vào phần Nghi thức Bẻ bánh cũng như cho sứ vụ sống Lời Chúa sẽ được công bố.7 Tại bàn tiệc Lời Chúa này, chúng ta sẽ tìm thấy của nuôi sống cần thiết và trước tiên cho cuộc sống Kitô hữu của mình.8

Nhà Tạm

Theo Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma số 175, khi phó tế công bố Tin Mừng xong, thầy có thể hôn Sách Tin Mừng (Sách Bài đọc) hay mang Sách Tin Mừng (Sách Bài đọc) đến cho Đức Giám mục chủ tế hôn. Sau đó, phó tế có thể đem Sách Tin Mừng (Sách Bài đọc) đến bàn đồ lễ hay một nơi thích hợp và xứng đáng khác. Nhưng dường như thích hợp nhất nếu thầy phó tế mang Sách Tin Mừng (Sách Bài đọc) đặt trở lại nơi giảng đài, để rồi, ngoài giờ cử hành phụng vụ, Sách Tin Mừng (Sách Bài đọc) sẽ được trưng bày tại đây.9 Điều này đặt ra vấn đề thiết kế giảng đài không chỉ là nơi đọc và giảng Lời Chúa mà còn là nơi trưng bày Kinh Thánh trước và sau khi cử hành phụng vụ.10 Như vậy, giảng đài được dành không chỉ cho việc đọc và giảng Lời Chúa, mà còn có thể trưng bày cuốn Sách Tin Mừng (Sách Bài đọc) mở ra trong thời gian trước hay sau cử hành Phụng vụ.11

Đặt tòa tôn vinh Sách Thánh ở ngay giảng đài bên ngoài cử hành Thánh lễ sẽ giúp tín hữu trân trọng giảng đài hơn và sử dụng giảng đài vào đúng mục đích của đối tượng này. Tức là không sử dụng giảng đài để thông báo, đánh nhịp, dẫn lễ nhưng dành riêng giảng đài để công bố Lời Chúa như đọc các bài Sách Thánh và Phúc Âm, đọc (hay hát) Thánh vịnh Đáp ca, công bố Tin Mừng Phục sinh (Exsultex), giảng lễ, trình bày Lời nguyện Tín hữu.12

Lm Giuse Phạm Đình Ái , SSS

_______________________________

¹ Sách Lễ nghi Giám mục (=LNGM), các số 864-953; 972-983; Sách Các Phép, các số 1153-1195; 1239-1256.

² Sách Các Phép, các số 1219-1232.

³ Sđd, các số 1310-1324.

⁴ Sđd, các số 1328-1340.

⁵ Edward McNamara, “Sách Tin Mừng được đặt trang trọng ở đâu?” (Zenit.org 20-8-2014).

⁶ Dẫn Nhập Bài đọc cho Thánh lễ (=BĐ), số 48.

⁷ HĐGM Hoa Kỳ, Built on Living Stones, số 61.

⁸ Xc. LNGM, số 1181.

⁹ Xc. Sđd.

¹⁰ HĐGM Việt Nam (UBGM về Nghệ thuật Thánh), Dựng xây từ những Viên đá Sống động (Hà Nội: Nxb Tôn giáo, 2006), số 69.

¹¹ HĐGM Hoa Kỳ, Built on Living Stones, số 62.

¹² Xc. Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma, số 309; BĐ 33; LNGM 51.