Có một nghịch lý: khi còn trẻ, nhiều người luôn than phiền không có đủ thời gian dành cho bạn bè. Đến khi nghỉ hưu, thời gian trở nên dư dả, họ lại giật mình nhận ra những người bạn năm xưa đã tản đi khắp nơi. Người chuyển đến nơi khác sống cùng con cháu, người về quê dưỡng già, người sức khỏe yếu nên ít ra ngoài, cũng có người đã lặng lẽ rời cuộc đời. Những cuộc gặp vốn từng diễn ra thường xuyên nay chỉ còn lại vài cuộc điện thoại ngắn ngủi mỗi năm.
Không ít người vẫn nghĩ tuổi già chỉ cần có con cháu quây quần là đủ. Nhưng tình thân và tình bạn có những giá trị riêng, khó thay thế cho nhau. Con cháu yêu thương ông bà, cha mẹ theo một cách khác. Chúng bận rộn với công việc, học hành và những mối quan tâm của thế hệ mình. Không phải lúc nào con cháu cũng có thể ngồi hàng giờ nghe những câu chuyện về thời bao cấp, những kỷ niệm của một chuyến công tác cách đây bốn mươi năm, hay cùng cười vì một ký ức chỉ những người cùng thời mới hiểu. Vì thế, tuổi già rất cần những người bạn đồng trang lứa để sẻ chia, đồng cảm và giữ cho đời sống tinh thần luôn phong phú.
Sáu giờ sáng, công viên gần nhà ông Nguyễn Văn Hùng (74 tuổi), một giáo viên THPT đã nghỉ hưu ở TPHCM, đã rộn ràng tiếng cười. Sau vài vòng đi bộ, nhóm sáu người bạn lại ngồi quanh quán cà phê quen thuộc. Chuyện bắt đầu từ thời sự trong nước, sang một cuốn sách mới đọc, rồi kết thúc bằng những kỷ niệm thời đi dạy. Ông Hùng bảo, ở nhà con cháu đều yêu thương nhưng ai cũng có việc riêng. Có những chuyện chỉ cần chia sẻ với bạn bè là đã được lắng nghe và đồng cảm. Mỗi người góp một góc nhìn, một kỷ niệm, rồi cả nhóm cùng cảm thấy vui. “Nếu sáng nào cũng chỉ quanh quẩn trong nhà, chắc tôi già nhanh hơn nhiều”, ông cười hóm hỉnh. Với bà Lê Thu Hà (71 tuổi) - một kỹ sư, tuổi nghỉ hưu lại mở ra một cuộc sống hoàn toàn mới. Bà tham gia câu lạc bộ vẽ tranh dành cho người cao tuổi. Ban đầu chỉ định học cho biết, nhưng rồi từ những buổi cầm cọ, bà có thêm cả chục người bạn. Mỗi tuần ba buổi học, những ngày còn lại cả nhóm hẹn nhau uống trà, xem triển lãm hoặc đến nhà nhau nấu một bữa cơm chung. Có người mang theo ít trái cây, người chuẩn bị món canh, người góp đĩa cá kho... Không ai đặt nặng chuyện ngon dở, đắt rẻ, điều quý nhất là được ngồi bên nhau trò chuyện. “Tôi từng nghĩ nghỉ hưu sẽ rất buồn và lo sợ nhiều. Không ngờ lại là quãng thời gian mình có nhiều bạn nhất” - bà Hà chia sẻ.
Niềm vui ấy không chỉ có ở những người từng làm công việc chuyên môn. Tại một khu lao động tại quận Bình Tân, TPHCM, bà Trần Thị Năm (68 tuổi), từng nhiều năm bán xôi trước cổng trường, ngày nào cũng hẹn bốn người bạn trong xóm đi bộ quanh công viên vào lúc 17 giờ. Hôm nào khỏe thì tập thêm vài động tác dưỡng sinh, hôm nào mệt chỉ ngồi dưới gốc cây kể chuyện con cháu, giá cả ngoài chợ, hay chia nhau vài món bánh, chè tự làm. Có lần bà Năm bị cảm phải ở nhà gần một tuần. Chưa kịp gọi điện thì mấy người bạn đã thay nhau ghé thăm, mang theo nồi cháo nóng và ít trái cây. Bà Năm nói: “Già rồi mới thấy có bạn quý lắm. Con cái đi làm cả ngày, có mấy bà bạn chạy qua hỏi han là thấy lòng nhẹ hẳn”. Với bà Nguyễn Thị Huyền (67 tuổi), khi vừa nghỉ hẳn công việc buôn bán lại tìm thấy niềm vui cùng hội bạn lão niên trong nhóm bác ái xã hội ở nhà thờ. Bà Huyền đúc kết: “Tùy vào sức khỏe mà mình tham gia vào các hoạt động giáo xứ tổ chức. Ở tuổi đầu bạc có bạn bè nói chuyện rồi thi thoảng rủ nhau đi hành hương tôi thấy tinh thần tốt hơn, ít thời gian để buồn”.
Ở nhiều công viên hay khu dân cư trong thành phố, hình ảnh những nhóm bạn già đã trở nên quen thuộc. Có nhóm các ông hưu trí đạp xe quanh hồ rồi ngồi bình luận thời sự bên ấm trà. Lại có những nhóm đông hơn, mỗi người mang theo một vài món ăn vặt, trải tấm bạt trên bãi cỏ, vừa ăn vừa cười nói rôm rả. Điều khiến họ gắn bó không phải vì có quá nhiều thời gian rảnh, mà vì cuối cùng cũng có thể sống cho những sở thích từng gác lại suốt mấy chục năm bận rộn mưu sinh và chăm lo gia đình.
Nhiều câu lạc bộ người cao tuổi hiện nay cũng đang tạo nên những không gian đáng quý. Có nơi mở lớp vẽ, lớp đàn organ, lớp vi tính do chính các họa sĩ, nhạc sĩ hay kỹ sư đã nghỉ hưu đứng lớp. Không ít người cao tuổi thừa nhận đi học còn thấy khỏe hơn ngồi ở nhà xem tivi cả ngày. Nhìn ra ngoài, ở nhiều quốc gia phát triển, những chương trình học tập dành riêng cho người cao tuổi đã trở thành một phần của chính sách chăm sóc sức khỏe tinh thần, bởi việc được gặp gỡ, học hỏi và kết nối giúp họ sống tích cực hơn.
Các chuyên gia vẫn khuyến khích người già tập thể dục, ăn uống điều độ để sống khỏe. Nhưng có lẽ còn một “liều thuốc” khác ít được nhắc đến hơn, đó là tình bạn. Một cuộc hẹn cà phê, một buổi đi bộ, một lớp học chung, hay đơn giản là một người sẵn sàng lắng nghe... cũng đủ làm cho những ngày tuổi xế chiều bớt cô đơn. Sau cả một đời tất bật vì công việc và gia đình, người cao tuổi xứng đáng được dành thời gian cho chính mình.
Đinh Hương
Bình luận