Từng bị đưa lậu vào Mỹ khi chưa đầy 20 tuổi, vị giám mục gốc El Salvador khẳng định sẽ tiếp tục bảo vệ người nhập cư theo tinh thần của Đức Giáo Hoàng Phanxicô và Lêô.
Khi được Đức Giáo Hoàng Phanxicô bổ nhiệm làm Giám mục Phụ tá của Tổng Giáo phận Washington (thủ đô Mỹ) năm 2023, Đức cha Evelio Menjivar-Ayala trở thành giám mục người Mỹ đầu tiên sinh tại Salvador. Đến tháng 5 năm nay, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV thông báo bổ nhiệm Đức cha, hiện 56 tuổi, làm Giám mục giáo phận Wheeling-Charleston thuộc Tây Virginia. Cả hai vị giáo hoàng đều ủng hộ người nhập cư và nhiều lần lên tiếng về các chính sách nhập cư khắc nghiệt ở Mỹ.
Cuộc nhập cư sóng gió và ơn gọi
Đức cha Menjivar-Ayala sinh ngày 14.8.1970 tại thị trấn Chalatenango của El Salvador. Khi còn là thanh thiếu niên, ngài đã 3 lần tìm cách nhập cảnh trái phép vào Mỹ. Lần cuối vào năm 1990, hai anh em nhà Menjivar-Ayala đã trốn trong cốp một chiếc xe và vượt thành công qua cửa khẩu giữa TP Tijuana (Mexico) và TP San Diego (bang California, Mỹ). Vài năm tiếp theo, trong lúc học tiếng Anh và học để lấy bằng cấp tương đương tốt nghiệp phổ thông trung học tại Mỹ, anh Menjivar-Ayala vừa làm lao công vừa đến phụ việc tại các công trường xây dựng ở California và thủ đô Washington.
Sau khi chọn đi theo ơn gọi, anh gia nhập Chủng viện Thánh Gioan ở TP Miami (bang Florida) vào năm 1995. Bốn năm sau, tức năm 1999, thầy tốt nghiệp và được cấp bằng cử nhân triết học. Ngay sau khi tốt nghiệp, bề trên đã gởi thầy Menjivar-Ayala sang học ở Rome. Đến năm 2002, thầy hoàn thành bậc thạc sĩ ngành thần học của Đại học Giáo Hoàng Thánh Thomas Aquinas. Thầy tiếp tục hoàn tất việc học ở Viện Di cư Quốc tế Scalabrini (SIMI) thuộc Đại học Giáo Hoàng Urbaniana ở Rome, và nhận bằng cao học chuyên ngành. Cùng năm, thầy Menjivar-Ayala được Đức Hồng y Timothy M. Dolan - khi ấy là TGM TGP Milwaukee - truyền chức phó tế tại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô.
Ngày 29.5.2004, Đức Hồng y Theodore McCarrick - TGM TGP Washington lúc đó - đã truyền chức linh mục cho thầy Menjivar-Ayala tại Đền thánh Quốc gia Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội thuộc Tổng Giáo phận Washington. Hai năm sau, cha trở thành công dân Mỹ. Sau đó, cha lần lượt phục vụ nhiều giáo xứ thuộc TGP thủ đô. Đến ngày 19.12.2022, Đức Giáo Hoàng Phanxicô bổ nhiệm vị linh mục gốc El Salvador làm Giám mục Phụ tá của Tổng Giáo phận Washington.
Nỗ lực vì di dân
Gần 40 năm trôi qua kể từ khi chạy trốn khỏi El Salvador vì nội chiến và vượt qua khu vực biên giới Mỹ - Mexico để đến được California, Đức cha cho biết chưa từng có giây phút nào quên quá khứ của mình. Bản thân ngài luôn đồng cảm sâu sắc với những người nhập cư, mỗi khi nghe tin về các cuộc truy quét của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE), ngài tự nhủ “người nhập cư đó hoàn toàn có thể là tôi”.
Tháng 4 năm ngoái, Đức cha Menjivar-Ayala xuất hiện trên các tiêu đề của nhiều bài báo, sau khi lên tiếng phản đối việc chính quyền bắt giữ và trục xuất hàng loạt di dân. Đến ngày 1.5 năm nay, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV bổ nhiệm ngài làm chủ chăn giáo phận Wheeling-Charleston. Thánh lễ nhận sứ vụ Giám mục Chánh tòa của ngài đã được cử hành trọng thể tại nhà thờ Chánh tòa Thánh Giuse. Nhiều nhà quan sát nhận định rằng, việc vị giám mục có quá khứ từng nhập cư lậu vào Mỹ được bổ nhiệm là một thông điệp rõ ràng từ Đức Giáo Hoàng Lêô XIV trong nỗ lực bảo vệ di dân.
“Tôi sẽ tiếp tục nói lên thực tế mà con người đang đối mặt, bảo vệ người nhập cư và đấu tranh để họ được đối xử công bằng”, Đức cha Menjivar-Ayala cho biết sau khi nhận quyết định bổ nhiệm của Đức Thánh Cha. Ngài chia sẻ rằng mình đến giáo phận ở Tây Virginia với tâm thái học hỏi, và trên hết muốn lắng nghe tiếng nói của người nghèo. Tây Virginia là một trong những bang nghèo nhất nước Mỹ, nơi nhiều người dân phải đối mặt với “nghèo đói, bị gạt ra bên lề, bị loại trừ và thiếu các dịch vụ cơ bản như nước sạch, internet và trường học”, và ưu tiên lớn của Đức cha sẽ là giới trẻ. Vị giám mục gốc El Salvador muốn làm việc với giới thanh niên “để họ có thể ở lại Tây Virginia, đóng góp cho tiểu bang này, và không cần phải rời đi” để mưu sinh.
Đến thăm đảo Lampedusa (Ý), cửa ngõ đầu tiên của nhiều di dân từ Bắc Phi đến châu Âu, thay vì nhận lời mời về Mỹ vào ngày 4.7 để mừng lễ kỷ niệm 250 năm ngày độc lập; bổ nhiệm một vị giám mục từng phải chui rúc trong cốp xe để rời quê hương vì cảnh loạn lạc…, Đức Lêô XIV cho thấy ngài đang tiếp bước Đức Phanxicô một cách mạnh mẽ để bảo vệ di dân và những người yếu thế.
GIANG VÔ YÊN
Bình luận