100 năm tượng Ðức Mẹ Fatima

Ngày 13.6.2020 là kỷ niệm 100 năm lần đầu tiên bức tượng Ðức Mẹ Fatima xuất hiện trước các tín hữu, trong một buổi rước kiệu tại Ðền thánh Fatima, Bồ Ðào Nha.

Bức tượng nguyên bản đang được bảo quản ở nhà nguyện Hiện Ra, được xây dựng ở địa điểm có cây sồi nơi Ðức Maria đã xuất hiện lần đầu tiên vào ngày 13.5.1917 trước 3 mục đồng, là tôi tớ Chúa Lucia dos Santos (1907 - 2005), thánh Francisco Marto (1908 - 1919) và thánh Jacinta Marto (1910 - 1920). Nhà nguyện này hiện thuộc cụm công trình của Ðền thánh Fatima, Bồ Ðào Nha.

Tác phẩm gốc của ông Thedim được lưu giữ ở nhà nguyện Hiện Ra - ảnh: Lan Chi

THEO LỜI KỂ CỦA MỤC ĐỒNG LUCIA

Bức tượng thiêng liêng do thương gia Công giáo Gilberto Fernando dos Santos, người vùng Torres Novas, miền trung Bồ Ðào Nha, đặt điêu khắc gia José Ferreira Thedim thực hiện vào năm 1919. Hình mẫu của bức tượng - Ðức Maria hiền hậu trong y phục trắng - được khắc từ bản phác họa Mẹ theo lời kể của Lucia, người duy nhất trong số 3 mục đồng còn sống sau đại dịch cúm Tây Ban Nha. Ông Thedim sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống về điêu khắc, cha và anh của ông cũng làm nghề này. Và trong số những bức tượng điêu khắc gia Thedim đã tạc nên, tượng Ðức Mẹ Fatima chính là tác phẩm để đời của ông. Tượng cao 1,1m, nặng 19kg, khắc từ gỗ cây xoan Brazil.

Sau khi tác phẩm hoàn thành, thương gia Gilberto giữ lại tại nhà một thời gian, rồi trao tặng giáo xứ Fatima. Ngày 13.5.1920, kỷ niệm 3 năm lần đầu Ðức Mẹ hiện ra với các mục đồng, tượng được cha Antonio de Oliveira Reis, quản hạt Torres Novas làm phép. Tác phẩm của điêu khắc gia Thedim cũng đã được đưa đến cho mục đồng Lucia xem qua, và được xác nhận là phù hợp với những gì cô đã thấy. Ngày 13.6.1920, lần đầu tiên tượng Ðức Mẹ Fatima xuất hiện trước các tín hữu trong cuộc rước kiệu ở Fatima và được chính thức lưu giữ ở nhà nguyện Hiện Ra. Ban đầu, tượng được bảo quản bên trong, sau đó được đưa ra phía trước nhà nguyện để khách hành hương dễ thăm viếng.

Năm 2013, tác phẩm của ông Thedim được đưa đi kiểm nghiệm để xem xét hiện trạng. Kết quả là sau hơn 90 năm, bức tượng được Viện Bách Khoa Tomar kết luận vẫn rất tốt, không có hỏng hóc gì cần xử lý.

Bức tượng được thực hiện theo miêu tả của mục đồng Lucia, Mẹ Maria hiền hậu trong trang phục trắng - ảnh: Santuário de Fatima

TRIỀU THIÊN VÀ THÁNH TÍCH CỦA ÐỨC GIOAN PHAOLÔ II

Ngày 13.5.1946, Ðức Hồng y Benedetto Aloisi Masella đã đại diện Ðức Giáo Hoàng Piô XII đội triều thiên lên tượng Mẹ Fatima. Triều thiên bằng vàng, được làm từ các trang sức quý giá do nữ giới ở khắp Bồ Ðào Nha quyên tặng vào năm 1942 để tạ ơn Ðức Maria đã che chở nước này giữa thế chiến thứ hai. 12 thợ kim hoàn của hãng Leitão & Irmão ở Lisbon đã làm việc liên tục trong vòng 3 tháng để hoàn thành. Triều thiên bằng vàng, nặng 1,2kg, đính 313 hạt ngọc trai và 2.679 viên đá quý lớn nhỏ. Do số trang sức được quyên tặng rất nhiều nên các nghệ nhân đã làm thêm một triều thiên bằng bạc mạ vàng. Triều thiên bạc được đội trên tượng Mẹ Fatima quanh năm, triều thiên vàng thì chỉ xuất hiện vào những dịp lễ trọng hoặc dịp hành hương lớn.

Ðặc biệt, năm 1984, triều thiên vàng đã được đính thêm một thánh tích cực kỳ quý giá: viên đạn bắn vào Ðức thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II trong vụ ám sát ngài tại quảng trường Thánh Phêrô vào ngày 13.5.1981. Ðức Thánh Cha đã trao lại viên đạn cho vị chủ chăn của giáo phận Leiria - Fatima để lưu giữ ở Fatima, như lời tạ ơn“bàn tay của Mẹ đã chuyển hướng đạn bắn”, giúp ngài bảo toàn mạng sống một cách kỳ diệu. Thánh tính này đã được thợ kim hoàn gắn vào giữa triều thiên. Ðức Gioan Phaolô II luôn có tình cảm đặc biệt với Ðền thánh Fatima và lại càng thêm gắn bó sau biến cố năm 1981. Ngài đã đến viếng nơi này 3 lần, vào năm 1982, 1991 và 2000.

CÁC BẢN SAO

Tượng Mẹ Fatima “gốc” rất hiếm khi ra khỏi Trung tâm Thánh Mẫu. Cho đến nay, bức tượng chỉ thánh du 12 lần, trong đó chỉ có 3 lần ra khỏi Bồ Ðào Nha - Tây Ban Nha, đều để đến Vatican (năm 1984, 2000 và 2013). Do có nhiều lời đề nghị được rước Mẹ Fatima ở khắp thế giới nên một bản sao tác phẩm của điêu khắc gia Thedim đã được Trung tâm Thánh Mẫu ở Bồ Ðào Nha cho thực hiện. Bản sao này đã thánh du 64 quốc gia trong vòng 50 năm. Về sau, nhiều bản sao khác cũng đã được Ðền thánh Fatima gởi đi khắp thế giới.

Một bản sao tượng Mẹ Fatima thánh du Luxembourg vào tháng 5.2017

Tổ chức lại hành hương quốc tế

Ngày 12 và 13.6, Ðền thánh Fatima, Bồ Ðào Nha đã tổ chức lại hành hương quốc tế lần đầu tiên sau nhiều tháng tạm ngưng để chống dịch Covid-19, theo Vatican News. Chương trình được bắt đầu bằng buổi đọc kinh Mân Côi với nhiều thứ tiếng tại nhà nguyện Hiện Ra, kế đến là rước kiệu Mẹ, thánh lễ… Ðức Hồng y António Marto, Giám mục Leiria - Fatima chia sẻ trong thánh lễ đại trào ngày 13.6: “Sự kiện hôm nay mang đến niềm vui đặc biệt, trước tiên vì đã lâu rồi nơi đây mới có sự hiện diện của khách hành hương, cùng với nhiệt huyết và tình cảm của các bạn. Kế đến, hôm nay là kỷ niệm 100 năm bức tượng của Mẹ Fatima... Cũng vì thế mà cuộc hành hương này gợi lên hai từ: tạ ơn và lòng cậy trông”.