Báo động băng đang “bốc hơi” trên toàn cầu

Băng không những đang biến mất với tốc độ kỷ lục mà còn tiếp tục tăng tốc theo thời gian, với hơn 28 ngàn tỷ tấn băng đã bốc hơi từ năm 1994 đến 2017, theo báo cáo mới.

Các nhà khoa học phát hiện tốc độ tan băng đã tăng từ 0,8 ngàn tỷ tấn/năm trong thập niên 1990 lên mức 1,3 ngàn tỷ tấn vào năm 2017. Diện tích mặt băng bị thất thoát trong khoảng thời gian đó tương đương một thảm băng dày 100m, với độ rộng đủ lớn để bao phủ toàn bộ lãnh thổ Anh quốc, theo Reuters. Ngoài ra, trong thời gian này, số băng tan đã góp phần làm mực nước biển dâng cao thêm 3,5cm trên toàn thế giới, làm tăng nguy cơ ngập lụt ở các khu vực duyên hải và đe dọa xóa sổ những môi trường sống đang ở diện “nguy cơ cao”.

Sự thay đổi ở công viên quốc gia Glacier của Mỹ

Viễn cảnh tồi tệ nhất đang diễn ra

Chính tình trạng ấm lên toàn cầu đã thúc đẩy xu hướng băng tan với tốc độ chóng mặt, với hơn 2/3 số băng tan là do nhiệt độ không khí gia tăng (0,26^oC/thập niên từ những năm 1980), và 32% đến từ sự thay đổi về nhiệt độ trong lòng các đại dương (0,12^oC/thập niên). Theo báo cáo, cũng là cuộc khảo sát đầu tiên nhờ vào dữ liệu vệ tinh về tình trạng thất thoát băng của thế giới, tốc độ băng tan đã tăng 65% trong khoảng 23 năm, chủ yếu xảy ra ở các tầng băng của Nam Cực và Greenland.

Một trong những khối băng lớn nhất bị tách khỏi Bắc Cực

“Tất cả các khu vực mà chúng tôi bắt tay nghiên cứu đều xuất hiện tình trạng băng tan, nhưng tốc độ diễn ra nhanh nhất được xác định xảy ra ở Nam Cực và Greenland”, theo tác giả chính của báo cáo, tiến sĩ Thomas Slater, nhà nghiên cứu đang công tác tại Trung tâm Quan sát và Xây dựng mô hình vùng cực thuộc Ðại học Leeds (Anh). “Sự thay đổi của những tầng băng ở các khu vực này giờ đây đang diễn ra đúng như viễn cảnh tồi tệ nhất của tình trạng ấm lên toàn cầu, do Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC) cảnh báo từ lâu. Mực nước biển đang dâng lên ở quy mô sẽ gây ra những tác động to lớn và vô cùng nghiêm trọng cho các cộng đồng ven biển trong thế kỷ 21”, tiến sĩ Slater phân tích.

Hình trước - sau của sông băng Pedersen

Quy mô toàn cầu

Cuộc khảo sát được triển khai đối với 215.000 dải băng bao phủ các ngọn núi ở khắp địa cầu; các thềm băng ở Greenland và Nam Cực; các khối băng trôi xung quanh Nam Cực; sông băng ở Bắc Cực và Nam Băng Dương. Trong số này, tổn thất lớn nhất là ở biển băng Bắc Cực (7,6 ngàn tỷ tấn) và các thềm băng Nam Cực (6,5 ngàn tỷ tấn), cả hai đều trôi nổi và bao phủ bên trên bề mặt của những vùng biển ở hai cực Trái đất. Phân nửa số băng tan xảy ra trên đất liền, bao gồm 6,1 ngàn tỷ tấn từ băng trên núi; 3,8 ngàn tỷ tấn từ thềm băng Greenland; và 2,5 ngàn tỷ tấn của thềm băng Nam Cực.

Đỉnh Kilimanjaro ở Tanzania

Băng tan với quy mô toàn cầu và tăng tốc theo thời gian đã khiến mực nước biển dâng cao thêm 3,5cm, và ước tính cứ mỗi cm nước biển tăng thì có khoảng 1 triệu người bị đẩy đến nguy cơ mất nhà cửa vì lụt lội và thiên tai. Tiến sĩ Isobel Lawrence, nhà nghiên cứu của Ðại học Leeds, cho biết: “Một trong những vai trò then chốt của thềm băng ở cực Bắc là đẩy bật bức xạ mặt trời quay lại không gian, giữ cho Bắc Cực luôn mát mẻ. Khi biển băng mỏng dần, các đại dương và khí quyển Trái đất buộc phải hấp thụ thêm năng lượng Mặt trời, khiến Bắc Cực càng ấm lên nhanh chóng và với tốc độ nhanh hơn bất kỳ nơi nào khác trên hành tinh”. Ðiều này không chỉ khiến biển băng càng tan nhanh hơn, mà tốc độ tan chảy của các thềm băng và sông băng cũng diễn ra nhanh hơn. Hậu quả là mực nước biển sẽ tiếp tục dâng cao.

Các sông băng đóng góp gần ¼ tốc độ băng tan trên toàn cầu trong giai đoạn nghiên cứu, dù chúng chỉ lưu trữ 1% trên tổng khối lượng băng của thế giới. Ðồng tác giả báo cáo, tiến sĩ Ines Otosaka còn nhắc nhở rằng, các dải băng trên núi là nguồn nước ngọt then chốt đối với những cộng đồng địa phương. Và vì thế băng tan thật sự là mối đe dọa đối với môi trường sống của người dân tại những nơi này.

BẠCH LINH