Các khu vực sẽ trở thành “nạn nhân“ của sóng nhiệt

Với những đợt nóng khắc nghiệt ngày càng phổ biến hơn trên toàn cầu do biến đổi khí hậu, các nhà khoa học xác định được những khu vực có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất vì sóng nhiệt trong thời gian tới.

Hồ cạn nước ở Guatemala

Những “lò lửa”

Các nhà khoa học phân tích dữ liệu nhiệt độ trải dài hơn 60 năm, kết hợp với các mô hình khí hậu, để tính toán khả năng xảy ra các đợt nắng nóng cực đoan chưa từng có, và khu vực mà những đợt nắng nóng này có thể càn quét. Họ phát hiện Afghanistan, Papua New Guinea và Trung Mỹ - bao gồm Guatemala, Honduras và Nicaragua - là những điểm nóng có nguy cơ cao xuất hiện sóng nhiệt.

Những khu vực trên đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi các đợt nóng cực đoan do dân số tăng nhanh chóng trong khi thiếu thốn các điều kiện chăm sóc y tế và nguồn điện ở mức giới hạn. Sự kết hợp những yếu tố này sẽ phá hủy năng lực chịu đựng của các khu vực nếu đối mặt nhiệt độ khắc nghiệt. “Chúng tôi ghi nhận chứng cứ cho thấy các khu vực trên nhiều nguy cơ hứng những đợt nóng cực đoan và chưa được chuẩn bị cho tình huống đó”, Đài CNN dẫn lời giáo sư Dann Mitchell về khoa học khí quyển của Đại học Bristol (Anh) và là đồng tác giả báo cáo.

Cháy rừng Canada

Giáo sư Mitchell cảnh báo tương lai đặc biệt u ám cho Afghanistan. Quốc gia Nam Á không những hứng chịu cái nóng phá kỷ lục về nhiệt độ, mà các mức độ ảnh hưởng cực đoan càng thêm ngặt nghèo do nước này đang trải qua giai đoạn vô cùng khó khăn. Afghanistan đang chật vật trước những vấn đề nghiêm trọng về xã hội và kinh tế. Dân số nước này tiếp tục gia tăng trong khi nguồn lực về mọi thứ đang hạn chế.

“Khi một đợt nóng đặc biệt cực đoan cuối cùng ập đến, nhiều vấn đề sẽ lập tức phát sinh”, chuyên gia Mitchell cho biết. Sóng nhiệt mang đến mức độ ảnh hưởng tiêu cực trên phương diện rộng. Chúng giảm chất lượng không khí, làm hạn hán thêm tồi tệ, tăng nguy cơ cháy rừng và có thể làm oằn đi và méo mó các cơ sở hạ tầng.

Đợt nóng cũng đe dọa sức khỏe con người và nhiệt độ cực đoan là một trong những thiên tai gây chết chóc nhất. Nóng quá mức có thể kích hoạt một loạt các triệu chứng nguy hiểm, bao gồm nhức đầu, chóng mặt, nôn ói, ngất xỉu. Sốc nhiệt là tình trạng nghiêm trọng nhất liên quan đến trời nóng quá mức, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC). Tình trạng này gây sốt cao trong vòng vài phút và có thể dẫn đến tổn thương vĩnh viễn hoặc thậm chí tử vong.

Điều tồi tệ nhất chỉ mới bắt đầu

Một số khu vực đã xuất hiện nhiệt độ chưa từng có trong năm nay. Hồi tháng 3, một số khu vực của Argentina chứng kiến nhiệt độ tăng cao 10 độ C so với bình thường, trong khi nhiều vùng ở châu Á liên tiếp phá kỷ lục về nóng trong tháng 4. “Các đợt nóng và những sự kiện thời tiết cực đoan khác sẽ ập đến với tần suất thường xuyên hơn trong lúc thế giới tiếp tục sử dụng nhiên liệu hóa thạch”, nhà khoa học khí hậu Friederike Otto của Viện Biến đổi Khí hậu thuộc Trường Hoàng gia London (Anh). Ông Otto không tham gia cuộc nghiên cứu trên.

Đồng ruộng khô nứt ở Afghanistan

Báo cáo nêu lên một viễn cảnh rùng rợn: Không có nơi nào an toàn nữa trên Trái đất này nếu xét về khía cạnh “trốn” được sóng nhiệt. Các nhà khoa học phát hiện những đợt nóng bất thường về mặt thống kê, xảy ra từ năm 1959 đến 2021 ở khoảng 30% trong số các khu vực được phân tích. Những đợt nóng này bao gồm sóng nhiệt Tây Bắc Thái Bình Dương năm 2021, thời điểm nhiệt độ không những thiết lập những kỷ lục mới mà còn phá sâu các kỷ lục cũ, khiến hàng trăm người thiệt mạng.

Ở làng Lytton thuộc tỉnh bang British Columbia (Canada), nhiệt độ tăng gần chạm ngưỡng 50 độ C vào tháng 6.2021, cao hơn kỷ lục cũ gần 5 độ C. Ngôi làng gần như bị phá hủy bởi cháy rừng vài ngày sau đó. Các nhà khoa học kết luận sự kiện trên gần như không thể nào xảy ra nếu không có sự tiếp sức của biến đổi khí hậu.

Những khu vực của Trung Quốc, bao gồm Bắc Kinh, và những nước châu Âu, như Bỉ và Đức, cũng đối mặt nguy cơ cao, theo báo cáo. Hàng triệu người sống ở những nơi này có thể hứng chịu ảnh hưởng nặng nề từ sóng nhiệt, dù đây là nhóm các quốc gia nhiều khả năng sở hữu nguồn lực có thể giải tỏa phần nào ảnh hưởng xấu nhất.

Báo cáo kêu gọi các chính phủ trên toàn cầu hãy chuẩn bị đối mặt với những đợt nóng vượt xa nhiệt độ kỷ lục hiện tại, bằng nhiều phương thức như thiết lập các trung tâm làm mát, giảm giờ làm cho các công việc ngoài trời. Chính phủ các nước cũng có thể áp dụng những chính sách hiện có để cứu được nhiều mạng sống, chẳng hạn cảnh báo nguy cơ nắng nóng cho người dân, bảo vệ các đối tượng dễ bị thương tổn nhất…

HỒNG HOANG