“Thời gian không phải là vàng. Thời gian quý hơn vàng, vì thời gian không bao giờ trở lại. Chính xác như Gimiko” là câu quảng cáo kèm tiếng ngựa hí vang từng xuất hiện với tần suất dày trên các kênh truyền hình vào những khung giờ vàng, đã trở thành một phần ký ức của nhiều người Việt Nam. Dù đã khép lại hành trình sản xuất từ nhiều năm nay, nhưng khi nhắc đến tiếng chuông ngựa hí Gimiko, thế hệ 9x trở về trước luôn cảm thấy tự hào, bồi hồi…
THÀNH CÔNG NHỜ ĐI TRƯỚC MỘT BƯỚC
Cách đây vài chục năm, chiếc đồng hồ treo tường Gimiko được xem như một vật trang trí sang trọng trong phòng khách gia đình, phòng làm việc của các công ty. Gimiko được biết đến là thương hiệu đồng hồ đầu tiên của Việt Nam chuyên về đồng hồ treo tường; máy nhập từ nước ngoài nên có chất lượng tốt. Người ta còn nhớ vỏ đồng hồ ban đầu được làm bằng gỗ mít, nhưng do công nghệ chưa cao nên gỗ hay bị co rút, cong vênh khi thay đổi thời tiết. Sau đó, Gimiko chuyển sang vỏ nhựa lấy từ các loại phế liệu như vỏ tivi, tủ lạnh…, mang về nấu chảy ép khuôn rồi sơn mới, do lúc đó nước ta chưa trao đổi nguyên liệu nhiều với các nước. Kiểu dáng theo năm tháng mang các dấu ấn khác nhau, nhưng luôn đi kèm biểu tượng một con ngựa đang phi nước đại.
Ông Lê Trung Hiếu là cha đẻ của thương hiệu Gimiko, sinh năm 1938. Là một người kín tiếng nên các câu chuyện về quá trình gầy dựng cơ nghiệp của ông đến nay đều từ truyền khẩu của người quen hoặc nhân viên cũ. Theo đó, ông Hiếu thời trẻ làm việc cho hãng RMK (Mỹ) rồi đi dạy Anh văn. Từng làm ăn rất khấm khá ở miền Trung. Sau năm 1975, ông rời Sài Gòn lên sinh sống ở một tỉnh lẻ miền Đông Nam bộ, mở tiệm sửa đồng hồ. Nơi ông ở gần một doanh trại bộ đội, hầu như các chiến sĩ đều đeo đồng hồ Liên Xô và là khách hàng quen thuộc. Sở dĩ tiệm đắt khách vì ông chủ được đánh giá là “bắt bệnh” nhanh, chính xác, sửa giỏi; từng động tác tháo ráp, gắp vít, chấm dầu đều gọn gàng. Danh tiếng chẳng mấy chốc vang xa, về tận Sài Gòn. Năm 1982, ông được một công ty quốc doanh chuyên sản xuất đồng hồ ở quận 1 - TPHCM mời về phụ trách kỹ thuật, khâu lắp ráp đồng hồ.
Năm 1986, nhà nước có chủ trương mở cửa, 1 năm sau đó, ông xin nghỉ quốc doanh để ra làm tư nhân. Nhưng phải mất tới 4 năm sau, tức vào năm 1990, tổ hợp sản xuất đồng hồ Gimiko mới ra đời từ vốn của ông Hiếu và một nhóm bạn. Sản phẩm đầu tiên rất bất ngờ là được người tiêu dùng đón nhận nồng nhiệt, vô cùng thích thú với loại đồng hồ có kiểu chuông bằng tiếng Việt, tiếng gà gáy. Với độ bền của máy, mẫu mã đa dạng, độc đáo cùng giá tiền phù hợp đã nhanh chóng đưa chiếc đồng hồ treo tường biểu tượng con ngựa phủ sóng khắp cả nước, thậm chí xuất khẩu đi nước ngoài. Một yếu tố khác không thể không đề cập là các chương trình quảng cáo tiếp cận, quảng bá thương hiệu của Gimiko được thực hiện chuyên nghiệp và “đi trước một bước” so với hàng Việt lúc đó, đã góp phần không nhỏ tạo nên sự thành công. Bằng chứng là cho đến nay, khi thương hiệu này đã vắng mặt trên thị trường, nhưng nhắc tới Gimiko là nhiều người nhớ ngay hình ảnh con ngựa, tiếng nhạc hiệu quảng cáo, và câu slogan “Chính xác như Gimiko”.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, công ty Gimiko đã ngừng hoạt động và đóng mã số thuế vào tháng 4.2020. Bây giờ, khi tìm mua đồng hồ Gimiko trên các trang thương mại điện tử, yêu cầu sẽ được kết nối ra sản phẩm đồng hồ Jikan cùng lời giới thiệu là “Đồng hồ treo tường Gimiko cao cấp nay đổi thương hiệu”. Website công ty cho biết, đồng hồ Jikan là một nhánh kinh doanh của công ty mở thêm vào năm 2017, trên cơ sở kế thừa nền tảng kỹ thuật và công nghệ của Gimiko.
ĐỒNG HỒ QUỐC DÂN
Đồng hồ Gimiko đã dừng sản xuất mới ít nhất 5 năm, và những chiếc đồng hồ đầu tiên đến nay cũng đã 35 “tuổi” - chưa thể gọi là xưa - nhưng vì nhiều lý do như sự gắn bó có giá trị kỷ niệm, độ bền của máy, tiếng chuông to rõ, tiếng ngựa hí lạ tai ít thấy ở các loại khác…, nên vẫn được nhiều người quan tâm, mua bán ở các diễn đàn, trang bán đồ xưa, đồ cũ. Thậm chí có những nhóm nhỏ vài trăm người thường xuyên trao đổi thông tin sửa chữa, trao đổi riêng các loại đồng hồ treo tường “ngựa hí”.
Không “hiếm có, khó tìm” nên giá cho mỗi chiếc đồng hồ Gimiko thường chỉ dao động ở mức vài ba trăm ngàn. Chỉ những chiếc đáp ứng đủ các yếu tố là sản xuất sớm, còn mới, còn chuông nhạc rõ ràng, nguyên trạng máy “zin”, còn tem dán… mới bán được giá cao, tiền triệu. Mục đích săn tìm tựu chung là vì niềm đam mê trước một món đồ từng rất quen thuộc trong gia đình ở ngày cũ. Ngoài ra, một số khác mua để “decor” tiệm cà phê, hay tạo góc không gian hoài niệm… Có người còn kể rằng con nhỏ của họ thích tiếng chuông nhạc phát ra từ đồng hồ khi tròn đủ mỗi giờ; người khác lại khoe khi lắp pin vào chiếc đồng hồ đã cất vào góc nhà 9-10 năm, máy vẫn chạy được bình thường… Cũng có người không kén chọn máy cũ, mua cả hàng hư chỉ nhằm thỏa sở thích mở ra, tháo lắp, “chế”, “độ”…, để rồi khi phục hồi được một chiếc chạy được, đánh chuông đều, lại xem đó là niềm vui nho nhỏ. Có dịp lần mò xem những chiếc đồng hồ treo tường Gimiko cũ, mới thấy thêm một lý do loại đồng hồ này được chọn lưu giữ: Đầu tiên là dòng chữ “G.M.K. Made in VN” bằng nhựa in nổi mặt sau; rồi tem dán lưu ý về “Cách chỉnh đồng hồ không đổ chuông vào ban đêm” với 3 bước; hãng cũng cẩn thận “khuyến cáo” về độ sai lệch là 15 giây/tháng. Quá kỹ lưỡng, công khai và trách nhiệm. Các bộ phận cơ bản trong một chiếc đồng hồ Gimiko khá đơn giản, gồm bộ máy (cơ khí hoặc điện tử), mặt số, kim, quả lắc (với đồng hồ cơ) và bộ chuông/ báo thức, hoạt động nhờ năng lượng pin (cho máy quartz) hoặc quả nặng (cho máy cơ)…
Chào đón năm Bính Ngọ, lại nhớ về một loại đồng hồ con ngựa nhiều chục năm về trước hiện diện đều khắp, cảm thấy vui vui với những tâm hồn hoài niệm.
Minh Minh
Bình luận