Chứng cứ khảo cổ về các vua David và Solomon

Phát hiện của các nhà nghiên cứu Mỹ có thể cung cấp chứng cứ quan trọng trong nỗ lực nghiên cứu các vị vua nổi tiếng trong Kinh Thánh, cũng như cơ cấu nhà nước thời đó.

Những vị vua cổ đại David và Solomon là hai nhân vật nổi tiếng trong Cựu Ước. Thế nhưng, nhiều nhà khoa học hiện đại bác bỏ sự tồn tại của họ, cho rằng đây chỉ là những nhân vật được hư cấu và chẳng có kinh đô nào tồn tại ở khu vực mà Cựu Ước từng ghi nhận hoạt động của họ. Nguồn gốc tranh luận dựa trên lập luận cho rằng không tìm được bằng chứng cho thấy vào thời đó, tức thế kỷ thứ 10 Trước Công nguyên (TCN), từng xuất hiện các chính quyền hoặc nhà nước đủ chức năng trong giai đoạn hai vị vua được cho là sinh tiền. Trong báo cáo trên chuyên san Near Eastern Archaeology, các nhà nghiên cứu của Đại học tiểu bang Mississippi và Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ) đã phản bác lập luận trên bằng cách công bố việc tìm thấy các triện đất sét, loại dùng để đóng lên các văn kiện chính thức của tổ chức nhà nước, tại Khirbet Summeily, một ngôi làng ở phía đông Gaza thuộc miền nam Israel.

Vua David

Chứng cứ quan trọng

Tổng cộng có 6 triện bằng đất sét, hay còn gọi là bulla, được tìm thấy tại Khirbet Summeily, một ngôi làng nhỏ có niên đại từ thế kỷ thứ 10 đến thứ 8 TCN. Tiến sĩ James Hardin của Đại học tiểu bang Mississippi cho biết: “Những triện này được dùng để đóng vào các thư tín của chính quyền thời đó, giống như cách thức triện sáp được dùng trong giai đoạn sau này”. Các nhà khoa học mô tả Khirbet Summeily là một khu vực ven biên giới, giữa Judah và Philistia. Nơi đây ban đầu được cho là một trang trại nhỏ vào thời đồ sắt. Tuy nhiên, việc khai quật thành công bulla và những phát hiện khác cho thấy từng xuất hiện một hệ thống tổ chức chính trị phức tạp mà lâu nay giới nghiên cứu luôn nghĩ rằng không thể nào tồn tại vào thời đó.

Tiến sĩ Hardin

Một chuyên gia khác của nhóm nghiên cứu, tiến sĩ Blakely giải thích: “Để xác định niên đại của bulla, chúng tôi dựa trên nhiều dạng chứng cứ khác nhau trước khi rút ra kết luận chúng phải tồn tại trong khoảng thế kỷ thứ 10 TCN”. Ông phân tích rằng, từ kiểu dáng của bulla, các dạng gốm sứ cổ được tìm thấy trong bối cảnh tương tự, những loại trang sức Ai Cập được khai quật, một lá bùa hộ mạng vào thời đó, và cuối cùng là kết quả phân tích địa tầng học, tất cả đều đưa đến một kết luận có khả năng nhất về niên đại: thế kỷ thứ 10 TCN. Trong đó, 2 bulla vẫn còn đầy đủ dấu khắc của triện, 2 chiếc chỉ còn lại một phần, trong khi 2 bulla cuối cùng hoàn toàn bị phai mờ. Bên cạnh đó, trong số này có 2 chiếc bị lửa cháy sém đến nám đen, 1 chiếc vẫn còn lỗ xỏ dây. Những hình thù được khắc trên triện không chứa bất kỳ dạng chữ viết nào.

Tảng đá Tel Dan Stele Trước đó, phát hiện của nhóm chuyên gia Mỹ từng xuất hiện chứng cứ ủng hộ giả thuyết về vua David và Solomon. Theo đó, một tảng đá lớn, gọi là Tel Dan Stele, được tìm thấy vào đầu thập niên 1990 và có khắc những dòng chữ đề cập đến một vị vua Israel và vương triều David. Cụ thể, dòng thứ 8 và thứ 9 trên mặt đá có nghĩa là: “Vua của người Israel, và ta đã giết [...] con trai của [vua] thuộc triều đại David. Và ta sẽ nghiền nát [những thành phố của bọn chúng]”. Tảng đá này lần lượt được trưng bày tại các viện bảo tàng của thế giới trong những năm qua.

Tiến sĩ Hardin khẳng định: “Chúng tôi vô cùng chắc chắn rằng các bulla này có từ thời đồ sắt, cụ thể vào thế kỷ thứ 10 TCN, cho phép ủng hộ giả thuyết về sự tồn tại trên sử sách của các vua David và Solomon từng được ghi nhận trong Cựu Ước. Chúng dường như cũng là số triện duy nhất từng được tìm thấy vào thời đó, có nghĩa là phát hiện này thuộc dạng độc nhất vô nhị”. Báo cáo của các chuyên gia Mỹ cũng góp phần quan trọng vào quá trình tranh cãi vẫn diễn ra lâu nay trong cộng đồng khoa học về nghi vấn từng có nhà nước hoặc chính quyền nào xuất hiện vào giai đoạn đầu của thời đại đồ sắt.

Tiến sĩ Hardin cho hay, ông đã đến Khirbet Summeily lần đầu tiên vào năm 2011, với dự kiến rằng nhóm của mình sẽ chỉ tìm thấy một làng nông nghiệp nhỏ và từ đó có thể cung cấp những thông tin về cuộc sống của những người định cư ven biên giới. Tuy nhiên, kết quả khảo sát ban đầu cho thấy nơi này từng được tích hợp vào một thể chế chính trị của tầng lớp thượng lưu, và do vậy có thể cho rằng một nhà nước đã từng hình thành vào khoảng thế kỷ thứ 10 TCN.

Vẫn chưa đủ thuyết phục

Giáo sư khảo cổ học Israel Finkelstein của Đại học Tel Aviv cũng công nhận tầm quan trọng của việc tìm thấy những đồ tạo tác trên. Chúng “có thể cung cấp bằng chứng” cho thấy từng có một thành phố độc lập và có chủ quyền như một nước, được xây dựng tại nơi mà xưa nay tưởng chừng chỉ thuần túy là làng mạc cày cấy và trồng trọt. Trước đây, tại dải đất dọc bờ biển miền nam của Israel, giới khảo cổ học chỉ tìm được thành phố tương tự là Gath, từng là đô thị chính của người Philistine vào thời điểm nó bị tàn phá. Theo Cựu Ước, đây là quê hương của người khổng lồ Goliath, kẻ chiến bại trước dũng sĩ trẻ tuổi David.

Tuy nhiên, giáo sư Finkelstein cũng tỏ ra nghi ngờ về việc nơi đây từng đặt kinh đô của các vị vua vĩ đại như David và Solomon. Ông cho rằng một ngôi làng nhỏ ở vùng cao không hề trùng hợp với các mô tả trong Sấm Truyền Cũ về các vương quốc rộng lớn mà các vua David và Solomon đã trị vì. Nó cũng quá xa Jerusalem, khoảng 110 km, để có thể tạo nên nối kết thông thương hoặc bất cứ liên hệ nào vào thời đó.

LING LANG