Cử điệu khi lãnh nhận phép lành Mình Thánh (P2)

Còn khi chuyển sang phần nhận phép lành Mình Thánh vào lúc kết thúc giờ tôn thờ Thánh Thể, cử điệu của chúng ta không còn là ngước nhìn / chiêm ngưỡng nữa, vì đối với mọi phép lành nói chung [chẳng hạn khi được rảy nước thánh hay được một thừa tác viên có chức thánh chúc lành bằng tay, bằng thánh giá, bằng Sách Tin Mừng], hay trong trường hợp này là bằng Mình Thánh trong Hào Quang, thì theo một truyền thống đã có từ xưa, người nhận lãnh thường ở tư tế quỳ, cúi đầu xuống và làm dấu thánh giá. Qua những cử chỉ này, chúng ta muốn: i) Diễn tả sự khiêm hạ trước Thiên Chúa cao cả để Người có thể nhìn xuống chúng ta; ii) Biểu tỏ thái độ nội tâm của chúng ta là tôn kính cung nghiêm đối với Thánh Thể; iii) Tuyên xưng đức tin của mình: mọi sự đến với chúng ta đều từ Chúa Cha, nhờ Chúa Kitô và trong Chúa Thánh Thần, vì tất cả chúng ta đều đến từ Thiên Chúa, hầu sống theo những mong muốn và ý định của Ngài. Nếu Thiên Chúa không chúc lành, chúng ta không thể nào tuân giữ hay hoàn thành ý định cùng mong muốn của Ngài, không thể nào biến thánh ý Thiên Chúa thành hiện thực, không thể nào biết sống sự khôn ngoan của thánh giá.¹

Chúng ta có thể kể ra một số trường hợp cúi đầu khi nhận phép lành sau đây:

1] Phó tế / linh mục công bố Tin Mừng

Nếu phó tế đọc Tin Mừng, thầy sẽ đến trước mặt Đức Giám mục hay linh mục chủ tế, cúi mình và đọc nhỏ tiếng: “Xin cha ban phép lành cho con”. Đức Giám mục hoặc linh mục chủ tế chúc lành cho thầy: “Xin Chúa thánh hóa tâm hồn và môi miệng thầy, để thầy công bố Tin Mừng của Chúa cho xứng đáng. Rồi chủ tế ghi hình thánh giá trên phó tế đang khi đọc “Nhân danh Chúa Cha và Chúa Con và Chúa Thánh Thần”; còn thầy phó tế làm dấu thánh giá trên mình và đáp lại “Amen”.²

Nếu không có phó tế, linh mục đồng tế cũng sẽ xin phép lành từ Đức Giám mục chủ tế theo công thức và hành vi như thầy phó tế, Đức Giám mục ban phép lành theo công thức như đối với phó tế, nhưng thay chữ “thầy” bằng chữ “cha”.³

2] Phép lành cuối thánh lễ

Nếu có công thức ban phép lành trọng thể hay có lời nguyện trên dân chúng vào cuối thánh lễ, thầy phó tế nói: “Anh chị em hãy cúi mình nhận phép lành.”⁴ Trong các thánh lễ cổ xưa được tìm thấy trong sách Hiến chế các Tông đồ (Constitutiones Apostolorum), phó tế loan báo lời “Hãy cúi đầu trước Thiên Chúa” vào các ngày trong tuần thuộc mùa Chay. Đôi khi chính những lời nguyện quy chiếu đến tư thế này, nhưng bái quỳ thường được thay thế cho cúi đầu hay cúi mình, chẳng hạn các tín hữu sẽ quỳ hay bái gối để nhận phép lành của chủ tế.⁵ Cesaire thành Arles (532) nói trong Bài giảng 77 (Sermo 77) rằng mỗi lần phó tế lớn tiếng mời gọi anh chị em cầu nguyện, thầy nói hãy cúi xuống, không chỉ lòng trí anh chị em mà cả thân xác nữa. Cesaire tiếp tục chế phục những người không sẵn lòng thực hành dấu chỉ của sự khiêm hạ thờ phượng này: “Những ai không chịu quỳ gối cầu nguyện và không cúi đầu nhận phép lành đều là kẻ chọn lựa chuyện trò hơn là ca hát”. Thậm chí người bệnh còn khom lưng và cúi đầu nữa (C.C.L., 103: 316-7).⁶

Cuối cùng, chúng ta cậy dựa vào tiếng nói của Đức Piô XII trong thông điệp “Đấng Trung Gian Thiên Chúa” (Mediator Dei) ban hành năm 1947, ngài nhận định rằng những hình thức chầu Thánh Thể khác nhau ‘đã đem đến sự gia tăng đức tin kỳ diệu cũng như mang lại sức sống siêu nhiên cho Giáo hội chiến đấu trên trần gian’. Và khi đề cập đến phép lành [Thánh Thể], ngài nói: “Thật là lợi ích biết bao khi linh mục giơ cao Bánh Thiên Thần trước cộng đoàn đang cúi đầu thờ lạy và với Bánh Thiên Thần, ngài vẽ dấu thánh giá.⁷

Như vậy, khi nhận phép lành Mình Thánh, chúng ta phải cúi đầu chứ không ngước nhìn. Đó cũng là lời khẳng định của Robert Vereecke, S.J: “Theo truyền thống, cúi xuống là hành vi truyền thống gắn kết với việc nhận phép lành.⁸

Làm dấu thánh giá hay không?

Dấu thánh giá trước hết là một phúc lành và hạn từ “chúc lành” hay “phép lành” gần như đồng nghĩa với dấu thánh giá.⁹ Hiệu quả của dấu thánh giá xét như một phép lành, một sự tuyên xưng đức tin và đồng hóa với mầu nhiệm Chúa Kitô làm cho dấu này trở thành cử điệu biểu tượng hàng đầu đối với nhiều Kitô hữu.¹⁰

Suy diễn từ câu Thiên Chúa nói với Abraham: “Ngươi sẽ là mối phúc lành” (St 12, 2), Đức Hồng y Joseph Ratzinger [mà sau này là ĐGH Biển Đức XVI] đã viết:

Đức Kitô là sự chúc lành cho toàn thể tạo thành cũng như cho toàn thể nhân loại. Vì thế, thánh giá, dấu chỉ của Người trên trời dưới đất, được tiền định để trở nên cử chỉ chúc lành đặc thù cho Kitô hữu… Chúng ta ghi dấu thánh giá trên những ai mà chúng ta muốn chúc lành. Và chúng ta cũng ghi dấu thánh giá trên những sự vật thuộc về một phần của đời sống chúng ta và chúng ta muốn, như đó là, tiếp nhận một lần nữa phúc lành từ bàn tay Đức Giêsu Kitô.¹¹

Không lạ gì trong Sách các phép (De Benedictionibus) và Sách nghi thức Rôma (Rituale Romanum), từ xưa đến nay đều thấy đề cập đến hành vi ghi dấu thánh giá (nhỏ) bằng ngón tay cái ngay trên đối tượng hay chính bản thân, hoặc làm dấu thánh giá phía trên / phía trước các đối tượng (người, vật, nơi chốn) được thực hiện bởi các thừa tác viên có chức thánh khi cử hành mọi nghi thức chúc lành, hiến thánh hay ban bí tích.¹² Đây là một truyền thống đã có từ xa xưa.¹³

Cách thức làm phép / ban phép lành thay đổi tùy theo thực hành của những Giáo hội khác nhau vào những thời kỳ khác nhau. Bên Giáo hội Đông phương thường có thói quen ban phép lành trong khi thừa tác viên giữ thánh giá.¹⁴ Đối với Hội Thánh Công giáo hiện nay, thừa tác viên có thể ban phép lành bằng cách dang tay, nâng cao tay, chắp tay, đặt tay, rảy nước thánh, xông hương, làm dấu thánh giá [bằng tay / Sách Tin Mừng / thánh giá / Hào Quang].¹⁵

(còn nữa)

Lm. Giuse Phạm Đình Ái, dòng Thánh Thể, SSS

_______________________________________

¹ Xc. Antonio Donghi, Words and Gesture in the Liturgy, dịch từ tiếng Ý bởi William McDonough, Dominic Serra, Ted Bertagni (Collegeville : Liturgical Press, 2009), 59; Xc. Joseph Ratzinger, Der Geist der Liturgie (Verlag Herder Freiburg im Breisgau, 8^th edition, 2007), dịch bởi Nguyễn Luật Khoa, ofm từ bản tiếng Anh The Spirit of Liturgy, bản tiếng Việt Tinh thần Phụng vụ (Nxb. Tôn Giáo, 2007), 221-222.

² Xc. Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma, các số 175; 275.

³ Xc. Ibid., 175, 212.

⁴ Ibid., 185.

⁵ Xc. A.G. Martimort, “Liturgical Signs” trong The Church at Prayer (Minnesota: Liturgical Press, 1987), 1: 183.

⁶ Robert Vereecke, S.J, “Gestures, Liturgical trong Peter E. Fink, S.J (ed.), The New Dictionary of Sacramental Worship (Collegeville: Liturgical Press, 1990), 508-509.

⁷ Xc. Pius XII, Mediator Dei (20-11-1947), số 135.

⁸ Robert Vereecke, S.J, “Gestures, Liturgical”, 508.

⁹ Robert P. Maloney, “The Sign of the Cross,” trong Faith in Focus (May 19, 2003).

¹⁰ Robert Vereecke, S.J, “Gestures, Liturgical”, 503-513.

¹¹ Xc. Joseph Ratzinger, Tinh Thần Phụng vụ (Nxb. Tôn Giáo, 2007), 198.

¹² Xc. “The Sign of the Cross” trong The Fountain of Catholic Knowledge (1877) và Canon Howe, The Cathechist (1898) từ http://www.catholictradition.org/Classics/signum-crucis.htm; H. Thurston, “Sign of the Cross” trong The Catholic Encyclopedia , Vol. 13 (New York: Robert Appleton Company, 1912) từ New Advent:http://www.newadvent.org/cathen/13785a.htm (April 19, 2017).

¹³ Xc. Book of Blessings, số 26c; Greg Dues, Những Thói quen và Truyền thống Công giáo (Hà Nội: Nxb Tôn giáo, 2014), 192; Phạm Đình Ái, SSS, Toàn Thân Con Xin Ca Tụng Chúa (Nxb Phương Đông, 2014), 197-205.

¹⁴ Xc. A.G. Martimort, The Church at Prayer, 1: 185-186.

¹⁵ Book of Blessings, số 26.