Cùng con viết nên ước mơ

Ai cũng có một ước mơ và đã từng bắt đầu đặt mục tiêu cho cuộc sống của mình từ chính những ước mơ đó. Nuôi dưỡng những giấc mơ hợp lý để phần nào giúp con định hướng tương lai là điều hệ trọng đối với các bậc cha mẹ.

Cha mẹ và những giấc mơ của con trẻ

Trẻ con thường có rất nhiều ước mơ bay bổng và mơ mộng do trí tưởng tượng phong phú. Đôi khi những ước mơ đó đến từ những công việc thú vị xảy ra trong gia đình. Bà Nguyễn Kim Vân (ngụ quận Bình Thạnh, TPHCM) kể về đứa con gái 9 tuổi của mình: “Cháu ở nhà hay chơi xếp gạch hay nghịch cát lâu đài nên mỗi lần lắp ráp được cái gì đó là rộn ràng khoe với mẹ rằng con muốn mai mốt sẽ trở thành thợ xây dựng. Tôi cũng rất ngạc nhiên về ước mơ của cháu”. Lê Thị Bích Hồng, cô sinh viên năm I ngành Kinh tế hồi tưởng lại những ước mơ thời niên thiếu, liên quan nhiều đến ngành học mà sau này cô đã chọn. Khi ấy, Hồng luôn nhận được sự ủng hộ và chia sẻ từ cha mẹ. “Đến bây giờ khi trở thành sinh viên, tôi cảm thấy rất tự tin và an tâm tiếp tục theo đuổi những gì mình đã lựa chọn”, Hồng nói. Còn bà Trần Lý Lan (ngụ quận 7, TPHCM) lại có những trải nghiệm về việc định hướng ước mơ tương lai cho con. Hồi nhỏ, thấy con hay ngồi nghịch bút màu, bà tỏ vẻ không thích và cứ muốn con mình phải ước mơ trở thành một tay chơi đàn thật giỏi nhưng không hiệu quả. Về sau, bà mới hiểu con mình thực sự đam mê hội họa. Bà rút kinh nghiệm không bao giờ áp đặt suy nghĩ của mình vào con khi chưa tìm hiểu xem con có yêu thích điều ấy không.

Nói về mối liên hệ giữa cha mẹ và những ước mơ của con cái, thạc sĩ Phạm Thị Thúy (chuyên viên tham vấn tâm lý – Nhà Văn hóa Phụ nữ TPHCM; cố vấn chuyên môn Hội quán Các bà mẹ TPHCM) nhấn mạnh đến vai trò quan trọng của các bậc phụ huynh trong việc giúp con khám phá bản thân và hình thành, nuôi dưỡng ước mơ. Hãy cho con cơ hội được nói ra ước mơ của mình, dù đó là ước mơ nhất thời, thậm chí thay đổi liên tục theo thời gian. Theo bà Thúy, trẻ dưới 10 tuổi ít có ước mơ rõ ràng và hay thay đổi, sự quyết tâm không cao. Cá biệt vẫn có những trẻ có ước mơ khá ổn định, từ nhỏ và quyết tâm theo đuổi. Còn sau 10 tuổi, đa số trẻ, nếu có ước mơ, thường đã được xác định, rõ nét, có mục tiêu, có kế hoạch đạt được dù còn mơ hồ... Trong thực tế, những trường hợp cha mẹ và con cái có cùng ước mơ không nhiều. Trẻ là một cá thể độc lập với những suy nghĩ, nhu cầu khác cha mẹ.“Ai cũng có quyền có ước mơ riêng của mình, và chỉ chính mỗi người mới biết mình thực sự muốn gì dựa trên những thông tin tư vấn của những người xung quanh, trong đó có cha mẹ, thầy cô, bạn bè, truyền thông... Áp đặt sẽ giết chết ước mơ của con, và khó có thể thực hiện được ước mơ áp đặt vì con không có động lực, đam mê để thực hiện nó.Con trẻ cần được cha mẹ lắng nghe, đồng cảm và định hướng để tự lựa chọn ước mơ cho riêng mình...”, thạc sĩ Thúy chia sẻ.

Làm gì để định hướng ước mơ cho con?

Tài sản quý giá nhất cha mẹ trao tặng cho con chính là tình yêu thương theo năm tháng. Thế nhưng để chắp cánh cho con trong tương lai, điều cha mẹ cần nhất chính là những hạt giống nuôi dưỡng ước mơ con trẻ. Nói về những phương pháp định hướng ước mơ cho con cái, mỗi gia đình lại có một cách khác nhau. Ông Hoàng Minh Hùng (ngụ quận 1, TPHCM) tâm sự về cách giáo dục đánh thức trí tuệ cảm xúc cho con: “Tôi biết con mình khi còn nhỏ đã rất thích diễn kịch, ca hát nên chúng tôi đã tạo điều kiện cho cháu tham gia các hoạt động ngoại khóa tại nhà thiếu nhi thành phố. Ba mẹ luôn động viên các tiết mục biểu diễn năng khiếu của con. Khi thấy ba mẹ ủng hộ, cháu có thêm động lực để cố gắng đạt được ước mơ một cách tốt nhất”.

Sự tin tưởng, tôn trọng ước mơ của con cũng thật cần thiết. Bà Nguyễn Kim Vân nói về trải nghiệm của gia đình mình: “Chúng tôi không cầu toàn đòi hỏi ở cháu quá nhiều hay tỏ vẻ nghi ngờ hoặc phê phán về những ước mơ của trẻ vì chúng rất nhạy cảm về điều này. Khi cảm thấy ước mơ đó của bé chưa đi đúng hướng, cha mẹ cùng ngồi nói chuyện và chia sẻ với con. Chúng tôi xem con như một người bạn để cháu có thể dễ dàng nói về ước mơ của mình!”. Bà Vân cũng cho biết thêm, dù hoàn cảnh gia đình không được thuận lợi song vì tương lai con cái, những điều các con muốn làm và đam mê, vợ chồng bà vẫn luôn cố gắng tạo điều kiện hết sức để chúng có thể thực hiện được.

Một số trẻ em rất vui khi chia sẻ sự phấn khích của mình về ước mơ tương lai làm giáo viên, bác sĩ hay luật sư, cũng có em bối rối không biết lớn lên mình sẽ làm gì. Bà Thúy Hạnh (ngụ quận 3, TPHCM) bày tỏ nỗi lo lắng, vì con mình đã lên cấp ba, nhưng khi hỏi con thích gì và muốn làm gì, chỉ nhận được những cái lắc đầu hay trả lời không biết. “Nhiều lúc tôi cũng rất lo, không biết làm sao để giúp cháu có một lựa chọn đúng đắn công việc tương lai”.

Theo thạc sĩ Phạm Thị Thúy, có thể các bậc cha mẹ đã không chú ý bồi đắp ước mơ cho con từ nhỏ, nhưng không bao giờ là quá muộn. Cha mẹ có thể nói với con, hỏi con về ước mơ. Nếu trẻ chưa có, phụ huynh nên gợi mở, định hướng cho con, cần sự kiên nhẫn, dùng nhiều cách khác nhau giúp con dần có ước mơ. Trước hết cha mẹ cần giúp con khám phá năng lực bản thân và giúp con quan tâm đến mọi người xung quanh, từ đó trẻ sẽ có ước mơ.

Tuy nhiên, bà Thúy cũng đề cập thêm, cha mẹ hãy thận trọng khi “phán xét” ước mơ của con, bởi có người cứ cho là con mình có những giấc mơ hão huyền, phi thực tế. Xã hội đang thay đổi rất nhanh. Không có ước mơ nào là hoàn toàn hão huyền. Hãy để trẻ được ước mơ. Cha mẹ nên đặt câu hỏi để trẻ nhận thức về ước mơ đó có phù hợp với năng lực của con, điều kiện gia đình, nhu cầu xã hội...Những ước mơ không thích hợp sẽ được trẻ tự điều chỉnh theo thời gian, cha mẹ không nên can thiệp, không nên chê bai và bắt con thay đổi ước mơ. Hãy để người trẻ được sống cuộc sống mà chính họ lựa chọn và tự chịu trách nhiệm. Phụ huynh chỉ nên bằng kinh nghiệm, kiến thức của mình giúp con nhận ra con đường thực hiện ước mơ đó có thể có những khó khăn nào, cần sự chuẩn bị ra sao... để trẻ tự lựa chọn có đủ quyết tâm theo đuổi hay không.

Thảo Nguyễn