Từ vùng Taradell đến Galicia ở Tây Ban Nha, sự hợp tác của các cộng đồng đang mang đến nguồn điện sạch, rẻ cho các hộ gia đình và giúp giải quyết tình trạng “nghèo năng lượng”.
Sáng kiến bắt đầu ở thị trấn Taradell của vùng Catalan với mục tiêu ban đầu là cung cấp những lô đất cho người dân tự trồng trọt để phục vụ cho nhu cầu của hộ gia đình. Theo tờ The Guardian, bốn nhà hoạt động môi trường đã đứng ra khởi xướng phong trào này, hướng đến mục tiêu thúc đẩy nông nghiệp, kinh doanh bền vững và cung cấp năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, theo thời gian, dự án không chỉ dừng lại ở câu chuyện trồng rau tự cung tự cấp.
Thị trấn Taradell vốn có truyền thống cộng đồng chung tay hành động mạnh mẽ, và khi sáng kiến lan rộng, nhóm nhà hoạt động môi trường thành lập một tổ chức hợp tác xã gọi là Taradell Sostenible, hiện có 111 thành viên và cung cấp điện cho hơn 100 hộ gia đình. Trong số này có một vài gia đình thuộc diện khó khăn nhất vùng. “Vấn đề ở đây là bằng cách nào những người với tài chính hạn chế có thể tham gia tổ chức khi phí thành viên là 100 euro”, theo Chủ tịch Eugeni Vila của Taradell Sostenible. Giải pháp là hộ nghèo có thể tham gia với mức phí 25 euro và vẫn được hưởng lợi từ mạng lưới điện giá rẻ của hợp tác xã. Taradell Sostenible lắp đặt các bảng quang điện trên mái nhà của một trung tâm thể thao và trung tâm văn hóa để cung cấp điện cho cộng đồng, nhờ nguồn tài trợ đến từ Viện Đa dạng hóa và Tiết kiệm Năng lượng (IDAE) trực thuộc chính phủ Tây Ban Nha. Cơ quan này đang thúc đẩy mô hình cung cấp năng lượng cho cộng đồng trên toàn quốc và thị trấn Taradell được vinh danh là nhóm tiên phong. Một nguồn khác đến từ Liên minh châu Âu, cho phép thị trấn hoàn tất 2 công trình điện áp mái.
Năng lượng tái tạo đang lớn mạnh tại Tây Ban Nha, quốc gia không có tài nguyên dầu mỏ lẫn khí đốt và chỉ có một ít than đá, nhưng dồi dào ánh nắng mặt trời. Trước đó, việc lắp đặt các tấm pin quang điện nhiều năm bị cản trở do chính phủ áp “thuế quang năng” từ năm 2015. Thay vì khuyến khích người dân lắp đặt, chính phủ Tây Ban Nha lại đánh thuế những người lắp pin năng lượng mặt trời. Lý do là các tập đoàn điện lực lớn cho rằng việc tự sản xuất điện là hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Thuế quang năng đã bị xóa sổ năm 2018, và việc sử dụng quang điện tăng mạnh, gấp 17 lần trước đó, theo IDAE. Viện giờ đây chuyển trọng tâm từ hỗ trợ lắp đặt cho từng hộ gia đình sang ưu tiên cho các cộng đồng năng lượng như Taradell, với 148,5 triệu euro dành cho 200 dự án cộng đồng. IDAE thực thi chính sách mang điện giá rẻ cho các hộ gia đình “nghèo năng lượng”, chỉ những hộ không đủ năng lực kinh tế để lắp điện mặt trời (vốn dao động từ 5.000 đến 6.000 euro/hộ).
Hiện Taradell bắt tay với hai cộng đồng tự cung tự cấp năng lượng gần đó là Balenyà và La Tonenca để hình thành mạng lưới tự chủ nhưng tương hỗ. Mô hình này đang được nhân rộng, và giúp các cộng đồng ít bị ảnh hưởng khi Tây Ban Nha xảy ra tình trạng bất ngờ mất điện diện rộng vào ngày 28.4.2025.
HỒNG HOANG
Bình luận