Cuộc phỏng vấn đặc biệt Đức Giáo Hoàng Phanxicô

LỜI TÒA SOẠN :

Đây là tên quyển sách được viết lại từ một cuộc phỏng vấn Đức Giáo Hoàng của một linh mục Dòng Tên. Sách trình bày theo lối kể chuyện, rất lôi cuốn và dễ đọc, nhưng vẫn chuyển tải hết tinh thần, nội dung của từng vấn đề đã trao đổi, cũng như phác thảo được khá rõ nét tính cách và sự uyên bác của vị cha chung Giáo hội hoàn vũ : Đức Phanxicô.

Sau những lời giới thiệu trong số này, từ số báo sau, CGvDT sẽ trích đăng từng phần của sách. Kính mời quý độc giả đón xem.

GIỚI THIỆU CỦA TÁC GIẢ : SÁCH NÀY ĐƯỢC KHAI SINHNHƯ THẾ NÀO ?

Kể từ ngày 19 tháng 9 năm 2013, ngày mà cuộc phỏng vấn của Giáo hoàng Phanxicô được đăng trên tờ Civiltà Cattolica với mười lăm nguyệt san của dòng Tên, xuất bản từ mười lăm nước khác nhau, có thể nói cuộc sống của tôi hầu như thay đổi. Không kể những ồn ào từ giới truyền thông, tôi chỉ muốn lưu ý một sự việc: tôi đã nhận được cả ngàn phản hồi dưới nhiều thể loại như email, thư sweets, các cuộc điện thoại, các tin nhắn, thư từ gởi về từ Facebook - xuất phát từ những người bình dân trên toàn thế giới, chứ không riêng những từ bạn bè của tôi. Họ đã kể cho tôi nghe, qua những dòng thư rất dài, về những phản ứng của họ...

Thành thật mà nói, tôi đã khá ngây ngô và đã không hề ngờ trước được, bởi điều này đã vượt hẳn khả năng tiếp thu của tôi. Qua thư từ, có nhiều người đã nói lên cảm xúc của họ: một số người đã bỏ Giáo hội từ nhiều năm nay, một số khác đã rời bỏ chức linh mục của mình, một vài người theo thuyết bất khả tri, giờ đây lại ước muốn đọc Phúc Âm sau khi đã đọc bài phỏng vấn. Không một người nào lo ngại về những “ý tưởng cởi mở” của Đức Thánh Cha. Trái lại, một số người đã biểu lộ lòng biết ơn về những lời nói đầy năng lực mà Đức Giáo hoàng dành cho họ. Tôi cũng đã nhận được nhiều lá thư của những người đau khổ và thoáng thấy được những lý do để hy vọng. Khi một nhà báo nói về cuộc phỏng vấn này như một câu chuyện đặc biệt diệu kỳ, tôi cảm thấy như phải trả lời cho người ta ngay rằng: “Không ! Điều này đã và đang là một kinh nghiệm thiêng liêng lớn lao”.

Lần nọ, trong một cuộc trao đổi với đài truyền hình, tôi đã nói đùa rằng : “Kinh nghiệm quả là lớn lao và phong phú đến nỗi tôi có thể viết thành cuốn sách”. Từ đó đã có nhiều người khích lệ tôi thực hiện điều này một cách nghiêm túc, và cuốn sách này là hoa trái của những lời động viên đó. Dĩ nhiên khi đọc, quý vị sẽ thấy được bản văn của cuộc phỏng vấn, với một vài vỏ bọc bên ngoài được bỏ đi, nhưng có thể đối chiếu cách kỹ lưỡng nhờ những cố gắng đào sâu và những thêm bớt hợp lý nhất. Tôi muốn nói rằng, việc phỏng vấn Đức Giáo hoàng Phanxicô hầu như không thể làm được, toàn bộ văn bản trong lần phỏng vấn đó đã cho thấy những chủ ý của ngài thường là những câu trả lời ngắn gọn cho một câu hỏi rõ ràng. Giáo hoàng là một con người nẩy lửa, ngài thích đối thoại, mở rộng cửa ngõ, trở về với những tư tưởng của mình, nhưng cũng thực sự thích thảo luận, lập luận, gợi lại những kinh nghiệm riêng tư. Trong những lần nói chuyện, ngài thường xuyên liên tưởng đến một kinh nghiệm cụ thể. Có thể khi viết, ngài thường trừu tượng, nhưng khi đối thoại lại khác: không suy luận từ những công thức trừu tượng, mà ngài diễn giải, trao đổi từ cuộc sống. Tôi biết điều đó, bởi ít nhất tôi cũng đã có ba buổi đối thoại với ngài. Vì vậy, cuộc trò chuyện giữa chúng tôi, như hình thức mà chúng ta thấy khi bài phỏng vấn được in ấn, là một câu chuyện trung thực và bài bản, và do chính Giáo hoàng đã duyệt lại với những chủ định mà đối với tôi đó là cả một kho báu vô tận về thông tin và giáo huấn. Với nhiều lý do khác nhau, tôi đã loại trừ khỏi cuộc phỏng vấn một số giai thoại, những cử chỉ, cách thức diễn tả để tránh cho bản văn khỏi thêm nặng nề. Dù vậy, một số vẫn được tồn tại, bởi tôi muốn bản văn mang tính tường thuật, dễ dùng; tuy nhiên, một số được loại bỏ như những ghi chú rõ ràng được lưu ý trong phần đối thoại, thảo luận, hay các bài giảng so với một số bản văn khác mà tác giả Jorge Mario Bergoglio đã viết với tư cách vừa là một linh mục dòng Tên, vừa là một Hồng y Tổng giám mục của Buenos Aires.

Đức Phanxicô và cha Antonio Spadaro

Từ đây, trong phần xuất bản ổn định này, tôi tìm cách thông dụng hóa tất cả những gì đã bị loại dưới hình thức bình luận, nhằm giải tỏa hơn nữa nội dung của cuộc phỏng vấn, không chỉ trên bình diện văn hóa mục vụ, mà cả trên cơ sở văn hóa nhân bản tự thuật nữa. Giáo hoàng đã cho phép tôi lấy lại các phần đó. Và do đó, tôi đã thêm vào những loại sự kiện “trong hành lang”. Tôi còn mở rộng thêm phần chú giải các lời nói của Đức Phanxicô, nhờ ánh sáng của các tập hợp bản văn trước khi ngài được bầu chọn, cùng với những lần ngài can thiệp về một vấn đề nào đó với tư cách là Giáo hoàng. Tôi đã nhận thấy rằng cách làm này có thể giúp hiểu rõ hơn điều Giáo hoàng muốn nói, đặc biệt như có một số đoạn bị phản kháng hoặc đoạn mà người đọc lưu ý đến những con người hoặc các biến cố mà người đọc có thể không được biết đến.

Nói một cách nào đó thì cuộc phỏng vấn này là một phép mầu, được xuất phát từ tư tưởng của các giám đốc những tập san văn hóa của dòng Tên tại Âu châu, cũng như tại Chi-lê và Venezuela đã có dịp phỏng vấn Đức Thánh Cha. Sau đó chúng tôi mời một tập san của Hoa Kỳ nhập cuộc với chúng tôi, bởi được biết ban biên tập của họ cũng ước muốn đệ trình lên ngài một số câu hỏi được viết ra, nhưng không biết phải làm sao. Dự án của chúng tôi, ngoài cuộc phỏng vấn, cũng bao gồm việc dịch thuật văn bản này một cách nhanh chóng qua nhiều ngôn ngữ để có thể đồng thời cho phát hành một loạt với 16 tập san khác.

Và phép mầu này đã được thực hiện ngày 19/9/2013 lúc 17 giờ (giờ Roma). Phép mầu đó là sự đồng thuận của các tập san, xuất xứ từ các chân trời, các lục địa quá khác nhau, đồng thời cũng không hề có sự rò rỉ thông tin nào từ trước đó, mặc dù đây là một công việc khá phức tạp khi phải làm việc cùng với một đội ngũ các nhà biên soạn, thông dịch viên, những nhà kỹ thuật…

Thực ra chúng tôi cũng biết rằng, có một nhật báo lớn đã tự mình tìm manh mối để có được bản văn đầy đủ của cuộc phỏng vấn 8 giờ trước khi nó được chính thức sẵn sàng. Nhưng chúng tôi cũng được thông báo, vì kính trọng Giáo hoàng, họ sẽ phải giữ bí mật đến 17 giờ. Để cho một tập san từ bỏ tin riêng, phải chăng đó cũng là một phép mầu ?

Từ khi được thành lập năm 1850, tập san Civiltà Catholica luôn có một tương quan khá chặt chẽ với Tòa Thánh, tuy nhiên, đây là lần đầu tiên xuất bản một cuộc phỏng vấn về Giáo hoàng, và đó là một biến cố. Phần tôi, tôi trao lại cho độc giả quyển sách này và mời gọi quý vị chia sẻ kinh nghiệm của tôi với lòng biết ơn của người vẫn tiếp tục sống, nhờ bao nhiêu thông điệp mà người đó đã nhận trong một thời gian đầy ân sủng.

Antonio Spadaro, SJ.Giám đốc tờ Civiltà Cattolica