Ðánh thức con hằng ngày

Trẻ em cần cảm thấy an tâm để có thể đối mặt với những việc sẽ xảy ra. Vì vậy, tâm trạng khi phải thức dậy giữa lúc đang ngon giấc có thể ảnh hưởng đến trẻ cả ngày.

Nhiều phụ huynh bắt đầu một ngày của con theo thứ tự khá giống nhau. Sáng dậy sớm trước các con để uống cà phê trong yên tĩnh, rồi đi chuẩn bị bữa sáng. Sau đó đến phần chính là đánh thức, thường sẽ nhẹ nhàng vuốt tóc con và nói khẽ: “Chào buổi sáng con yêu! Đã đến giờ dậy rồi!”. Cha mẹ có thể cho bé ít phút nằm nướng, rồi gọi dậy, đợi bé thay đồ và ngồi vào bàn ăn, nơi cả nhà nói chuyện về những giấc mơ đêm qua, và về chuyện trường lớp nếu đang trong năm học hoặc những trò vui trong ngày nếu vào dịp hè.

Lý tưởng nhất trong năm học là trẻ chỉ hơi ngái ngủ, chịu “hợp tác” và mọi việc sau đó diễn ra một cách vui vẻ, nhẹ nhàng. Nhưng không phải lúc nào cũng thuận lợi như thế. Chẳng hạn vào mùa rét, chắc chắn trẻ không hề muốn rời khỏi tấm chăn ấm áp nên phụ huynh sẽ gặp rất nhiều khó khăn, mọi thứ trở nên vội vã: “Dậy, dậy! Các con sẽ bị trễ học! Nhanh lên, thay quần áo đi”.

Bé tuột khỏi giường và ngồi xuống sàn nhà, mặt chù ụ hoặc tìm những cái góc để trốn ánh sáng. Con lê bước, rồi… quên cách mặc quần và cột dây giày. Phải mất hai lần để làm việc đó và có thể bị trễ giờ.

Theo các chuyên gia, trẻ thiếu “hợp tác”, một phần là do cách người lớn đánh thức chúng dậy. Não của các bé cần thu nạp tín hiệu trước khi phản hồi đầu ra. Thu nạp tín hiệu là hình thức của kết nối cảm xúc.

Trong ấn phẩm về não bộ của trẻ em The Whole-Brain Child, hai tác giả Daniel Siegel và Tina Payne Bryson giải thích rằng, cấu trúc của bộ não trẻ mất 20 năm để hình thành, cùng với các “con đường” kết nối với cấu trúc đó. Các con đường là những gì cho phép chúng ta hành động hợp lý trong việc đối mặt với cảm xúc, về cơ bản, chúng là một chức năng cao hơn cho phép chúng ta lý trí trước rồi sau đó mới hành động, chứ không phản ứng theo bản năng.

Không có gì ngạc nhiên khi những đứa trẻ phản ứng theo bản năng đối với khá nhiều thứ, nhưng khi bạn tạo cảm giác an toàn cho chúng thì sẽ giúp cho đường dẫn truyền thần kinh của trẻ thuận lợi trong việc tiếp nhận cảm xúc hơn. Cha mẹ nên kết nối cảm xúc với con cái trước khi yêu cầu chúng có bất kỳ sự phản hồi nào, thậm chí chỉ là việc ngồi yên và lắng nghe. Như tác giả Pam Moore đã nói trong “The Whole-Brain Child” rằng: “Chỉ khi đứa trẻ đủ bình tĩnh để tham gia hoặc lắng nghe những việc bạn nói, thì chúng mới thực hiện yêu cầu của bạn”.

Điều chúng ta có thể nhận ra vào các buổi sáng là phải tạo ra những cảm giác hoàn hảo. Không phải là việc cha mẹ đã chuẩn bị như thế nào, hay việc thưởng thức cà phê sáng, mà là cách đánh thức con, bất kể vào thời điểm nào. Bé không cố tình quên cách mặc quần hay quên cột dây giày mà là não bé đang cần kết nối cảm xúc để ổn định thần kinh. Vậy nên các bậc phụ huynh cần nhớ nguyên tắc: đánh thức con một cách chậm rãi và nhẹ nhàng. Vào mùa lạnh, biết trước bé sẽ khó dậy, bạn có thể canh giờ gọi sớm hơn 5-10 phút để đảm bảo nguyên tắc này. Các bé cần cảm giác an toàn để đối mặt với những việc sẽ xảy ra trong ngày - và cả người lớn cũng thế.

TRẦN NGỌC (Theo Aleteia)