Lễ Giáng sinh luôn rộn ràng với hang đá, đèn điện màu, cây thông, ông già Noel, những món quà, những cánh thiệp… Đối với người sưu tầm tem còn có thêm niềm vui, thêm đợi chờ vì đây cũng là thời điểm mà nhiều quốc gia trên thế giới cũng phát hành đợt tem mới liên quan tới chủ đề Giáng sinh. Cũng có thể nói, đây là một trong những chủ đề được phát hành với số lượng nhiều, chất lượng tốt, mẫu mã phong phú nhất trong thế giới tem. Nhưng giữa rất rất nhiều ấy, chúng ta không thể không nhắc đến tem Giáng sinh của một quốc gia tuy nhỏ bé hơn hết, nhưng tầm ảnh hưởng lại trải dài trên khắp thế giới : thành Vatican.
 |
Ngày 17.11.2016, Văn phòng Bưu chính Tòa Thánh đã phát hành tem thể hiện khung cảnh “Truyền Tin” và “Chúa ra đời” từ tác phẩm của hai cha con nghệ sĩ Andrea della Robbia và Giovanni della Robbia. Thế nhưng đây mới chỉ là năm thứ 23 liên tiếp, trong tổng số 36 lần Tòa Thánh phát hành tem Giáng sinh, dù nó luôn tạo được thu hút rất lớn đối với các nhà sưu tầm tem cũng như với các du khách khi đến tham quan Rome.
Tòa Thánh Vatican phát hành con tem đầu tiên vào ngày 01.8.1929, nhưng mãi tới ngày 14.12.1959, tức là 30 năm sau đó, chúng ta mới có được mẫu tem chính thức đầu tiên của thành quốc nhỏ bé này về chủ đề Giáng sinh. Bộ tem có 3 mệnh giá 15,25 và 60 Lira, thể hiện tác phẩm của danh họa nổi tiếng Raffaelo Sanzio. Trong 9 năm tiếp theo, mỗi năm chủ đề được minh họa bằng tác phẩm của các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ khác nhau : Hà Lan năm 1960, Trung Quốc năm 1961, Ấn Độ năm 1962, Châu Phi năm 1963, Nhật Bản năm 1964, Peru năm 1965, Italia năm 1966, Đông Âu năm 1967 và Tiệp Khắc năm 1968... Sở dĩ có sự đa dạng như thế là bởi thời điểm này, Giáo hội Công giáo có những đổi mới đáng kể về giáo lý do ảnh hưởng của Công đồng Vatican II (1962 - 1965) liên quan tới vấn đề Hội nhập Văn hóa.
 |
Đáng tiếc là sau đó, việc phát hành tem Giáng sinh của Vatican bị gián đoạn suốt 24 năm, từ năm 1969 đến tận 1993, ngoại trừ 4 lần chủ đề gần gần Noel : năm 1982 thể hiện tác phẩm của nghệ sĩ Wit Stwosz, người Ba Lan; năm 1988 thể hiện đoạn Phúc Âm theo thánh Luca chương 2 câu 14 : “Vinh danh Thiên Chúa trên trời, bình an dưới thế cho người thiện tâm”; năm 1990 thể hiện tác phẩm của Sebastiano Mainardi, người Italia và năm 1992 mô tả các tranh ghép trong Đại Vương Cung Thánh Đường Đức Bà Cả (Basilica della Santa Maria Maggiore).
Từ năm 1994 tới nay thì chủ đề Giáng sinh luôn được duy trì trong mỗi đợt phát hành tem của Tòa Thánh. Tranh minh họa được Văn phòng Bưu chính Tòa Thánh tuyển lựa kỹ càng từ vô số các di sản văn hóa mà Vatican đang lưu giữ. Chỉ duy nhất có Raffaelo Sanzio là nghệ sĩ có tác phẩm được chọn lần thứ 2 để làm tem chủ đề này (1959 và 2008). Đặc biệt, chủ đề Giáng sinh do Văn phòng Bưu chính Tòa Thánh ấn loát còn được phát hành chung với các quốc gia khác như Croatia 1998, Pháp 2005, Malta 2007, Đức 2008, Romania 2010, Hungary 2012 và Argentina 2014.
 |
Không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo trong biến cố Chúa xuống thế làm người, tem Giáng sinh của Tòa Thánh cũng có những thú vị riêng như vào năm 2011 có mẫu tem Giáng Sinh dị hình đầu tiên thể hiện bộ ba bức họa trên gỗ từ thế kỷ 15 có nguồn gốc từ đảo Creta; hoặc năm 2006 hình minh họa được lựa chọn chỉ là ngôi sao - một chi tiết nhỏ từ tranh kính màu mô tả Giáng sinh trên cửa sổ trong nhà nguyện riêng ở Cung điện Giáo hoàng do nghệ sĩ người Italia Silvio Consadori thực hiện dành tặng Đức Phaolô VI năm 1964; hay năm 2015, hình minh họa được tìm thấy trong một thủ bản Kinh thánh bằng tiếng Latinh từ thế kỷ 15 mà không rõ ai là tác giả.
Điểm qua vài điều về tem Giáng sinh Vatican, trước hết như một món quà dành tặng mọi người nhân dịp mừng Sinh Nhật Chúa; tiếp theo là để thấy rằng con tem chỉ là miếng giấy nhỏ, nhưng mở ra một chân trời rộng lớn; và cuối cùng, tôi cũng ao ước khơi dậy trong bạn đọc một ngọn lửa đam mê tem giống như tôi và nhiều người khác.
Lm Tôma Aquinô Nguyễn Mạnh Quyền, GP Vĩnh Long
Bình luận