Đức Phanxicô - biểu tượng của đối thoại liên tôn

Đức Giáo hoàng Phanxicô luôn hướng đến đối thoại liên tôn trong tinh thần cởi mở và tôn trọng các tôn giáo khác.

ĐTC đã viết trong Tông Huấn “Niềm Vui Phúc Âm” (Evangelii gaudium): “Một thái độ cởi mở trong sự thật và yêu thương phải là đặc tính của cuộc đối thoại với các tín đồ các tôn giáo không Kitô, dù vẫn còn những trở ngại và khó khăn, đặc biệt là trào lưu cực đoan trong cả hai phía”. Ngài minh xác: “Đối thoại không có nghĩa là từ bỏ căn tính của mình khi gặp người khác. Trái lại, sự cởi mở chân thực là giữ vững những xác tín sâu xa nhất của mình, với một căn tính rõ ràng và vui tươi”.

ĐTC thăm viếng một ngôi chùa Phật giáo tại Sri Lanka

Ngài nhận định cuộc gặp gỡ giữa những người khác biệt có thể là cơ hội để gắn kết tình huynh đệ và là dịp để làm chứng tá. ĐTC đặt vấn đề làm sao có thể thiết lập những tương quan chân thực, xây dựng một xã hội thực sự là căn nhà chung, khi người ta bị buộc phải gạt bỏ điều mà mỗi người coi là phần thâm sâu nhất trong con người, để không còn nghĩ tới một thứ huynh đệ “trong phòng thí nghiệm”.

Con đường của tình bằng hữu

Một trong những sự kiện quan trọng nhất của Sri Lanka và Giáo hội Công giáo thời gian qua là việc ĐTC thăm viếng một ngôi chùa Phật giáo vào ngày đầu tiên của chuyến tông du hồi đầu năm 2015. Đức Thánh Cha đã kêu gọi tinh thần đoàn kết tôn giáo và khuyến khích các vị lãnh đạo tôn giáo “hãy rõ ràng và không mập mờ khi chúng ta đặt cộng đồng của mình trước thách thách thức từ những giới luật của hòa bình”. Nhân cuộc hội ngộ ở thủ đô Colombo (Sri Lanka), ngài đánh giá đối thoại liên tôn cho thấy “những con đường mới cho sự tương kính, hợp tác và nhất là tình bằng hữu”.

Trong chuyến thăm Mỹ nam 2015, Đức Thánh Cha đã dự một buổi cầu nguyện tại đài tưởng niệm Ground Zero, là nền cũ của tòa tháp đôi WTC, nơi xảy ra cuộc khủng bố ngày 11.9.2001. Buổi cầu nguyện có sự tham dự của các đại diện Ấn giáo, Phật giáo, đạo Sikh, Jain, Do Thái giáo, Hồi giáo, và các Giáo Hội Kitô khác. Đức Phanxicô đã gởi sứ điệp hòa bình: “Tôi tin tưởng rằng việc chúng ta cùng hiện diện sẽ là một dấu hiệu mạnh mẽ cho thấy ước nguyện chung về hòa giải, hòa bình và công lý tại cộng đồng này và trên toàn thế giới”. Ông Imam Khalid Latif, tuyên úy Hồi giáo của Đại học New York nhận xét với giới truyền thông: “ĐTC là người đủ can đảm để mời gọi nhiều người thuộc nhiều tín ngưỡng đến với nhau tại điạ điểm tưởng nhớ cuộc tấn công kinh hoàng. Ngài cho rằng để có thể chữa lành thực sự, chúng ta phải đến với nhau và cùng nhau hướng về tương lai”. Được biết, những cuộc gặp gỡ tại Đại hội Thế Giới Gia đình ở Philadelphia có sự tham gia của các diễn giả thuộc nhiều tôn giáo. 

ĐTC Phanxicô tại buổi lễ cầu nguyện liên tôn tại đài tưởng niệm Ground Zero (Mỹ) nơi xảy ra cuộc khủng bố 11.9

Hằng năm, Hội đồng Giáo hoàng về Đối thoại Liên tôn đều tổ chức các khóa họp toàn thể về các vấn đề đại kết và liên tôn. Hội đồng Giáo hoàng đã phối hợp với Hội đồng Giám mục Công giáo Mỹ để bảo trợ cho một cuộc đối thoại Phật giáo - Công giáo được tổ chức lần đầu tiên tại thủ đô Rome của Ý vào đầu năm 2015. Tham dự sự kiện này có 46 người Công giáo, Phật giáo và các nhà lãnh đạo hoạt động xã hội tại Mỹ.

Sau khi kết thúc Thượng Hội đồng Giám mục về Gia đình Khóa họp ngoại thường lần II năm 2014, ĐTC Phanxicô đã mở ra một hội nghị liên tôn về hôn nhân truyền thống. Hội nghị này “khảo sát và hướng tới vẻ đẹp trong mối quan hệ nam nữ để hỗ trợ và phục hồi đời sống gia đình nhằm phát triển xã hội”. Hội nghị đã nhận được sự ủng hộ của rất nhiều diễn giả đại diện cho 23 quốc gia và các cộng đồng Kitô giáo, Do Thái giáo, Hồi giáo, Phật giáo, Ấn Độ giáo, Đạo giáo...

Đổi mới cách nhìn

Nhân kỷ niệm 50 năm tuyên ngôn Nostra Aetate, Đức Phanxicô đã nhắc nhở: “Công đồng Vatican II là một thời khắc đặc biệt của suy tư, đối thoại và cầu nguyện, để đổi mới cách nhìn của Giáo hội Công giáo về chính mình và về thế giới”. ĐTC đặc biệt nhắc đến sự biến chuyển quan hệ giữa Kitô giáo và Do Thái giáo trong 50 năm qua. Tuyên ngôn Nostra Aetate mở đường để nhìn lại cội rễ Do Thái của Kitô giáo, đồng thời lên án mọi sự xúc phạm, kỳ thị người Do Thái.

Ngài đã chỉ ra rằng, Tuyên ngôn Nostra Aetate thực sự giúp tăng cường và đổi mới các quan hệ, không chỉ với người Do Thái, nhưng còn với tín hữu thuộc các tôn giáo khác, đặc biệt là Hồi giáo. Theo Đức Phanxicô, mục tiêu và điều kiện của đối thoại liên tôn là sự tôn trọng lẫn nhau:“Tôn trọng quyền được sống của người khác, tôn trọng sự toàn vẹn về thể lý và những tự do căn bản, cụ thể là tự do lương tâm, tự do suy nghĩ, tự do ngôn luận và tự do tôn giáo”.

Trong chuyến viếng thăm Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 11.2014, Đức Phanxicô đã dành buổi sáng để viếng Đền thờ Xanh, một địa điểm nổi tiếng của Hồi giáo tại thành phố Istanbul. Trước đó, đã có nhiều giáo hoàng thăm viếng các giáo đường Hồi giáo nhưng chưa từng có vị nào chính thức cầu nguyện tại những nơi này. Tại đây, trước khi tiến vào ĐTC đã cẩn thận cởi giày ra theo đúng lề luật Hồi giáo. Sau đó, ở sảnh chính, ngài đã cúi đầu, hướng về Thánh địa Mecca của đạo Hồi và nhắm mắt trong nhiều phút để thinh lặng cầu nguyện cùng Đại giáo sĩ Istanbul Rahmi Yaran. Hành động đó của ĐTC đã làm cộng đồng Hồi giáo rất xúc động và được các nhà báo quốc tế nhắc đến một cách trân trọng.

Cũng trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau, Đức Giáo hoàng Phanxicô trong một bài nói chuyện dài đã đề cao sự cởi mở về tín ngưỡng sẽ giúp đưa quan hệ giữa các tôn giáo vào chiều sâu. Ngài kêu gọi đối thoại liên tôn giáo trên nền tảng chấp nhận những khác biệt “một cách thanh thản”.

Thảo Nguyễn