Đức Thánh Cha Phanxicô tôn phong Chân phước Junipera Serra lên bậc Hiển Thánh

Một hoạt động quan trọng trong chuyến viếng thăm nục vụ của Đức Thánh Cha Phanxicô tại Hoa Kỳ từ chiều ngày 22 - 27.9.2015 là thánh lễ ngài chủ sự lúc qua 4 giờ chiều ngày thứ Tư 23.9 (giờ địa phương) tại Đền thánh Quốc gia Đức Mẹ Vô Nhiễm tại Thủ đô, để tôn phong Chân phước Junipero Serra lên bậc Hiển Thánh.

Đức Tổng Giám mục Jose Gomez

Trong dịp này, Đức cha Jose Gomez, Tổng Giám mục giáo phận Los Angeles dành cho tạp chí Columbia của Hội Hiệp sĩ Columbo ở Mỹ cuộc phỏng vấn về sự kiện quan trọng này.

Thưa Đức cha Gomez, khi Đức Giáo hoàng Phanxicô phong Hiển thánh cho Chân phước Junipero Serra vào ngày 23.9.2015, ngài tôn vinh trên bàn thờ một người mà ngài gọi là “nhà truyền giáo Tin Mừng cho miền Tây Hoa Kỳ”. Đâu là ý nghĩa việc phong thánh cho Chân phước Serra đối với các tín hữu Công giáo tại Mỹ?

Tượng Chân phước Junipera Serra

Tôi nghĩ Chân phước Junipera Serra là một tấm gương rất lớn cho các tín hữu. Người tận hiến đời mình cho sứ mạng truyển giáo, mang Tin Mừng của Chúa cho Mỹ châu và nhất là dân chúng tại California. Người hiểu rằng mục đích của Giáo hội là giúp chúng tăng trưởng nơi con người và dáp lại tiếng Chúa gọi “Hãy mến Chúa yêu người”. Việc phong thánh cho cha Serra cũng phản ánh ảnh hưởng của nền văn hóa Latinh tại Hoa Kỳ, nhất là tại miền Tây Nam. Tại Hoa Kỳ, theo truyền thống chúng ta thường suy nghĩ nhiều hơn về những gì xẩy ra tại miền Đông Bắc với những người Anh đến định cư tại miền New England, những người lữ hành và tất cả những gì liên quan đến việc họ định cư. Chúng ta cũng có thể nghĩ đến những ảnh hưởng của Pháp tại Mỹ với những người đến lập cư tại New Orleans và đi tới Chicago. Như tôi đã bàn tới trong cuốn sách về di trú, việc loan báo Tin Mừng tại miền Tây Nam nước Mỹ qua ngả Mêhicô là một phần quan trọng trong nguồn gốc đất nước Hoa Kỳ của chúng ta. Tên của các thành phố phản ánh lịch sử phong phú này, tôi nghĩ đến Los Angeles, Sacramento và bao nhiêu thành thị khác ở bang California và những nơi như Corpus Christi và San Antonio ở Texas. Lịch sử này là thành phần của chúng ta trong tư cách là một quốc gia.

Điểm truyền giáo Carmel

Hồi năm 1987 khi Thánh Gioan Phaolô II Giáo hoàng viếng thăm điểm truyền giáo San Carlos, ngài nhắc lại tinh thần anh dũng và những hoạt động anh hùng của cha Junipero Serra Tông đồ miền California. Đâu là những đặc tính nổi bật nhất, những hoạt động ảnh hưởng tới cuộc sống của cha như một thừa sai, thưa Đức Tổng Giám mục?

Điều nổi bật chính là linh đạo bản thân và việc Thánh nhân làm mọi sự để tôn vinh Thiên Chúa và phục vụ tha nhân. Ngài là một người rất thông minh và có trình độ giáo dục rất cao, nhưng ngài quyết định đi đến Mỹ châu để mang chân lý Tin Mừng cho dân chúng. Quyết định từ bỏ mọi sự, thật là một hành vi đức tin không thể tưởng tượng nổi, nếu bạn đọc tiểu sử của ngài, bạn thấy ngài chịu đau khổ nhiều về thể lý. Tôi nghĩ cha Junipero Serra nêu tấm gương thật đẹp. Ngài rất mến Chúa và yêu người. Ngài không nghĩ về mình, nhưng đúng hơn ngài đến đây để ở với dân chúng, giúp đỡ và mang lại một ý nghĩa cho cuộc sống của họ. Ngài hoàn toàn hiến thân phục vụ tha nhân. Đó là điều chúng ta cần noi theo. Như Thánh Gioan Phaolô II Giáo hoàng đã nói hồi năm 1988, cha Junipero Serra hoàn toàn dấn thân tôn trọng nhân phẩm của các thổ dân Mỹ mà ngài gặp. Điều đặc biệt rõ ràng trong tiểu sử của ngài là ngài bảo vệ các thổ dân Mỹ trước chính quyền địa phương và những người đại diện nhà vua Tây Ban Nha. Tôi nghĩ, cùng với Đức cha Bartolomé de las Casas, cha Serra là một trong những anh hùng lớn nhất bênh vực các thổ dân Mỹ châu và bảo vệ phẩm giá của họ.

Thưa Đức Tổng Giám mục, có một số người lấy lại những biện luận hồi phong Chân phước cho cha Serra để quyết liệt chống đối việc phong thánh sắp tới. Họ cho rằng cha đã áp đặt Kitô giáo cho các thổ dân, ngược đãi dân bản xứ và xóa bỏ văn hóa của họ. Các tín hữu Công giáo phải hiểu và trả lời thế nào cho những lập luận như thế?

Trước tiên chúng ta cần hiểu rằng ước muốn duy nhất chân phước Junipero Serra là mang Chúa Kitô cho các dân tộc. Dĩ nhiên là có những hậu quả tiêu cực của chế độ thực dân với cuộc gặp gỡ các nền văn hóa khác nhau, kể cả những kết quả mà không ai mong đợi. Nhưng những hậu quả ấy không phải là chủ ý của Chân phước Junipero. Tôi nghĩ ngài tôn trọng các truyền thống và phong tục của các thổ dân Hoa Kỳ. Ngài chỉ mang Chúa Kitô đến cho dân chúng.

Trong thời kỳ phong Chân phước cho cha Serra cũng như trong Năm thánh 2000, Thánh Gioan Phaolô II đã nhìn nhận và xin lỗi vì những lần Giáo hội vi phạm quyền của các thổ dân Hoa Kỳ. Nhưng vẫn có sự kiện là dân chúng kéo đến Mỹ châu bất kể điều gì, không thể ngăn chặn sự kiện ấy. Nếu họ không đến từ Tây Ban Nha, thì sẽ đến từ những nước, những nơi khác. Đó là những điều không thể tránh được. Khi chúng ta thực sự cố gắng hiểu công việc của các thừa sai, chúng ta thấy các thừa sai cố gắng tháp nhập các phong tục và truyền thống của các thổ dân Mỹ vào đức tin Công giáo. Các điểm truyền giáo là những nơi tập họp nhau vì chúng ta là những con người, chúng ta cần nhau để họp thành một cộng đoàn. Một điều quan trọng nữa, đó là chúng ta không thể phán đoán mọi hành động trong thời kỳ ấy theo cách thức chúng ta suy nghĩ ngày nay. Thật là khó phán đoàn con người và các biến cố quá khứ theo các tiêu chuẩn và qui tắc văn hóa ngày nay. Đó là một thực tại.

Từ thập niên 1930 có một phong trào mang tên cha Serra để cổ võ ơn gọi, tại sao các vị sáng lập phong trào ấy lại chọn cha Serra làm bổn mạng?

Đây làm một câu hỏi hay. Về phương diện lịch sử, tôi không chắc chắn về lý do, nhưng việc chọn tên như vậy là điều có ý nghĩa. Vì Chân phước Serra đến đây là để loan báo Tin Mừng. Ngài biết các linh mục là những khí cụ tuyệt vời để mang giáo huấn của Chúa Kitô cho dân chúng. Tiểu sử của Thánh nhân nói rõ là ngài luôn xin các bề trên gửi thêm các thừa sai đến miền California.

Khi cha Serra đến Mêhicô, điều đầu tiên ngài làm là đi bộ 250 dặm (400 km) đến thành phố Mêhicô, ngài dâng lễ tạ ơn tại Đền thánh Đức Mẹ Guadalupe. Sứ vụ của cha Serra được soi sáng và có liên hệ thế nào đến Đức Mẹ Guadalupe và sứ điệp của Đức Mẹ, thưa Đức cha?

Cha Serra cũng đã đến Đền Thánh Đức Mẹ Guadalupe để cầu xin ơn phù trợ của Mẹ khi lên đường tiến về miền California. Đối với Chân phước Junipera Serra, điều rất quan trọng là được sự phù hộ của Đức Mẹ. Khi chúng ta suy tư về những lần Đức Mẹ Guadalupe hiện ra, chúng ta hiểu rằng ước muốn của Mẹ là bảo vệ và chuyển cầu cho mọi người dân ở Mỹ châu. Vì thế tôi nghĩ Đức Mẹ muốn đặc biệt gần gũi với công cuộc loan báo Tin mừng tại California và toàn thể Mỹ châu.

Quốc Việt chuyển ngữ