Đức Thánh Cha, vị “sứ giả đối thoại” ở Cameroon

Đức Lêô XIV trong chuyến thăm Cameroon từ ngày 15- 18.4, mang theo lời kêu gọi khẩn thiết về hòa bình cho quốc gia từ lâu bị chia rẽ bởi bạo lực.

Ngày 15.4, thời điểm Đức Thánh Cha đến Cameroon - chặng thứ hai sau Algeria trong chuyến tông du châu Phi, đường phố thủ đô Yaoundé giăng đầy những biểu ngữ với dòng chữ “Chào mừng sứ giả hòa bình”, trong khi đám đông nồng nhiệt chào đón vị chủ chăn của Giáo hội hoàn vũ.

Cameroon được mệnh danh là “châu Phi thu nhỏ” nhờ sự đa dạng về địa lý và văn hóa. Nước này có hơn 8 triệu tín hữu Công giáo và hơn 200 ngôn ngữ bên cạnh 2 ngôn ngữ chính thức là tiếng Pháp và tiếng Anh. Tuy nhiên, chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh đất nước đang xảy ra xung đột giữa các lực lượng ly khai nói tiếng Anh và quân đội chính phủ. Từ thời điểm bùng phát giao tranh vào năm 2017, đến nay đã có hơn 6.500 người thiệt mạng và hơn nửa triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Và con số trên vẫn chưa dừng lại. Theo Liên Hiệp Quốc, khoảng 1.8 triệu trong tổng số 4 triệu dân tại các vùng nói tiếng Anh cần hỗ trợ nhân đạo, trong khi khoảng 250.000 trẻ em bị ảnh hưởng vì trường học đóng cửa. Bên cạnh xung đột tại các vùng nói tiếng Anh, các tay súng Boko Haram vẫn tiến hành tấn công vào khu vực xa hơn ở hướng bắc, từ phía bên kia biên giới Nigeria.

Chỉ vài ngày trước chuyến tông du, liên minh ly khai tại các khu vực nói tiếng Anh tuyên bố ngừng bắn trong 3 ngày Đức Thánh Cha đến thăm, nhằm xây dựng “hành lang đi lại an toàn” để người dân và người nước ngoài có thể di chuyển tự do ở Cameroon trong thời gian ngài lưu lại. Đức Giám mục Michael Miabesue Bibi của giáo phận Buea, một trong những khu vực chịu ảnh hưởng của xung đột, bày tỏ hy vọng rằng chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng có thể mang đến “thời khắc hoán cải” cho đất nước.

Lời kêu gọi cho đối thoại và hòa bình

Ngày đầu tiên tại Cameroon, Đức Lêô XIV nói trước giới chức dân sự tại Phủ Tổng thống ở thủ đô Yaoundé, ngài đến đây trên tư cách một mục tử và là người phục vụ cho đối thoại, xây dựng tình huynh đệ và thúc đẩy hòa bình. Đức Thánh Cha đã đề cập “sự thống khổ” do xung đột gây ra đang giày xéo các cộng đồng ở những khu vực nói tiếng Anh thuộc miền tây bắc và tây nam nước này, kể từ năm 2017. “Những sinh mạng bị tước đoạt, gia đình phải ly tán, trẻ em không còn cơ hội học tập và người trẻ chẳng nhìn thấy tương lai”, Đức Thánh Cha phát biểu trong lúc Tổng thống Paul Biya, nhà lãnh đạo 93 tuổi đã cầm quyền hơn 40 năm qua, ngồi bên cạnh. Trước đó, Đức Lêô XIV đã gặp riêng ông Biya. “Đằng sau những con số là những khuôn mặt, các câu chuyện và những niềm hy vọng vỡ tan của những con người thực”, ngài chỉ ra.

Trong bài phát biểu, ngài nhấn mạnh với các chính trị gia Cameroon rằng hòa bình “là trách nhiệm của mọi người, bắt đầu từ các cơ quan dân sự”, và “việc quản lý các nguồn lực công và tôn trọng pháp quyền là yếu tố cần thiết để khôi phục niềm tin”. Ngài dẫn lời thánh Augustinô nhắc nhở rằng những người cầm quyền cần “quản trị không phải vì lòng đam mê với quyền lực, mà từ ý thức về bổn phận đối với người khác”.

OSV News dẫn lời Đức cha Andrew Nkea, Tổng Giám mục Bamenda, Chủ tịch Hội đồng Giám mục Cameroon, kỳ vọng rằng sự hiện diện của Đức Giáo Hoàng có thể mang lại “những phép màu thực sự” cho hòa bình nước này. Đức TGM cho biết các cộng đồng người Cameroon ở nước ngoài, giới chính khách trong nước cũng như các tay súng ly khai đều bày tỏ cùng một mong muốn khi lên tiếng: “Chào mừng Đức Thánh Cha. Xin hãy giúp chúng con đạt được hòa bình”. Đối với Đức cha Nkea, điều đó đã là phép màu lớn lao trong tình cảnh bạo lực vây bủa.

Thánh lễ đông nhất trong chuyến tông du

Ngày 16.4, Đức Giáo Hoàng đến Bamenda, điểm nóng của xung đột, để chủ trì cuộc gặp về hòa bình tại nhà thờ Chánh tòa Thánh Giuse và cử hành thánh lễ ngoài trời tại sân bay quốc tế Bamenda. Tiếp đó, Đức Lêô XIV đến Douala, thành phố lớn nhất Cameroon, nơi diễn ra thánh lễ nhiều người tham dự nhất trong chuyến tông du châu Phi lần này, với hơn 120.000 tín hữu hiện diện. Thánh lễ được tổ chức tại bãi đậu xe của sân vận động Japoma. Nhiều người tham dự đã có mặt từ nhiều giờ trước, với hy vọng có thể nhìn thấy ngài. Sự hiện diện của Đức Thánh Cha được xem là nguồn động viên lớn đối với quốc gia nơi khoảng 37.7 triệu người đang sống trong cảnh nghèo đói và nguy cơ xung đột vũ trang. “Tôi cảm thấy như được ơn phước khi có ngài ở đây”, Đài CNN dẫn lời một phụ nữ trẻ tên Fola Norn.

Trong bài giảng, Đức Giáo Hoàng nhấn mạnh: “Bất chấp sự giàu có về tài nguyên ở quốc gia này, nhiều người dân Cameroon vẫn trải qua cảnh nghèo đói cả về vật chất lẫn tinh thần. Hãy đừng quên rằng các bạn thậm chí còn giàu có hơn cả đất đai, bởi kho báu của các bạn nằm ở những giá trị như đức tin, gia đình, lòng hiếu khách và tinh thần lao động”. Đối mặt thực trạng của đói nghèo, Đức Lêô XIV kêu gọi người dân Cameroon hãy “chối bỏ mọi hình thức của lạm dụng hoặc bạo lực”, chống lại “sự tha hóa bởi những cám dỗ vốn làm tiêu hao năng lượng của con người, và không phục vụ cho sự phát triển của xã hội”. Sau đó, Đức Giáo Hoàng gặp gỡ sinh viên và giảng viên tại Đại học Công giáo Trung Phi rồi trở lại Yaoundé. Ngày 18.4, Đức Thánh Cha rời Cameroon để đến Angola.

Linh mục Gabriel Abega Owona (giáo phận Sangmélima) cho biết, đối với cha, sự hiện diện của Đức Lêô XIV tại Cameroon không chỉ là một sự kiện ngoại giao, mà còn là sự an ủi từ đấng kế vị thánh Phêrô dành cho một vùng đất đang chịu đau khổ nhưng vẫn nuôi hy vọng. “Chuyến thăm của ngài gởi thông điệp cho người dân Cameroon rằng ‘các con không bị lãng quên’. Chuyến thăm là lời kêu gọi hòa giải dân tộc, đồng thời là lời nhắc nhở giới lãnh đạo chính trị về trách nhiệm và công lý”, theo vị linh mục.

GIANG VÔ YÊN