Giải đáp chính thức của Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí Tích

Có lẽ, phụng vụ nói chung và thánh lễ nói riêng là một trong những lãnh vực mà các tín hữu quan tâm nhiều nhất bởi vì lý do rất đơn giản, phụng vụ là phụng tự công cộng của toàn thể Hội Thánh và phụng vụ gắn liền hằng ngày với đời sống của mỗi tín hữu. Vì thế, chúng ta không khỏi ngạc nhiên khi Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích, từ sau Công đồng Vatican II tới nay, vẫn thường xuyên nhận được rất nhiều thắc mắc của các tín hữu khắp nơi trên thế giới. Bộ này mang nhiều danh xưng khác nhau qua thời gian: 1] Bộ Nghi lễ và Nghi thức Thánh (năm 1588); 2] Bộ Các Nghi thức Thánh và Bộ Nghi lễ (1908); 3] Bộ Kỷ luật Bí tích / Bộ Các Nghi thức Thánh (1917); 4] Bộ Lễ nghi Thánh (từ 01/01/1968); 5] Thánh Bộ Lễ nghi (01/01/1968 - 08/05/1969); 6] Thánh Bộ Phụng tự Thánh (08/05/1969 - 01/08/1975); 7] Bộ các Bí tích và Phụng tự Thánh (01/08/1975 - 02/08/1984); 8] Bộ Phụng tự Thánh (02/08/1984 - 01/03/1989); 9] Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích (từ 01/03/1989 - nay). Những giải đáp và quyết định của Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích cho những câu hỏi này có thể được tìm thấy trong một tập san có tên gọi là Notitiae như là sự hướng dẫn ngắn gọn của Tòa Thánh về những gì liên quan đến phụng vụ; nó gần tương tự như những hướng dẫn được xuất bản trong công báo chính thức của Tòa thánh là Acta Apostolicae Sedis (AAS).

Sau khi rước lễ các tín hữu có thể quỳ, đứng hoặc ngồi

Kể từ năm 1965, tập san Notitiae được phát hành 2 tháng một kỳ với phần nội dung thường bao gồm những vấn đề sau: [1] Các tài liệu chính thức của Tòa Thánh cùng với phần chú giải; [2] Các bản văn phụng vụ mới; [3] Báo cáo của các cuộc họp; [4] Bài nghiên cứu mang tính học thuật; [5] Giải đáp những gì còn hồ nghi; [6] Các diễn văn của Ðức Giáo hoàng liên quan đến các vấn đề phụng vụ theo nghi lễ Rôma.

Những gì được xuất bản trong Notitiae cho chúng ta biết: thứ nhất, vấn đề được nêu ra thuộc về mối quan tâm chung của Hội Thánh khắp nơi; thứ hai, chỉ ra cách hiểu của Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích liên quan đến khía cạnh pháp lý của vấn đề; thứ ba, cách thức chúng nên được áp dụng cho những trường hợp tương tự (the praxis Curiae Romani of c. 19).¹

Các tín hữu tại Việt Nam cũng có đầy những thắc mắc và tranh luận về phụng vụ. Tuy nhiên, chúng ta lại ít có dịp tiếp cận với tập san Notitiae để nhận được lời giải đáp chính thức của Tòa Thánh. Bởi thế, chúng tôi thấy cần phải chuyển ngữ ra tiếng Việt các câu hỏi phụng vụ và lời đáp của Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích hầu giúp cho nhiều người có thể hiểu đúng và thực hành đúng phụng vụ. Vì số câu hỏi là rất lớn nhưng phần nhiều không phải hoặc không còn là “vấn đề” phụng vụ tại Việt Nam nữa, nên chúng tôi chỉ chọn lựa dịch thuật ở đây một ít câu hỏi và trả lời khả dĩ đáp ứng nhu cầu thực tế tại Việt Nam hiện nay. Nhân tiện, chúng tôi cũng tiến hành cập nhật những gì xét thấy là cần thiết hoặc giải thích cho rõ hơn câu trả lời của Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích. Bởi lẽ khi giải đáp, Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích chủ yếu trích dẫn và giải thích dựa theo Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma (QCSL) vào thời điểm của câu trả lời. Ðến nay, tương ứng với 3 lần xuất bản Sách lễ Rôma (với các ấn bản lần lượt là 1970; 1977; 2002) chúng ta có 3 Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma là QCSL [1970]; QCSL [1975) và QCSL [2002].

Không gì có thể ngăn cản các tín hữu quỳ trên sàn nhà để thể hiện sự tôn thờ

TƯ THẾ NGỒI

Câu hỏi: Sau khi rước lễ, tín hữu có nên ngồi hay không?

Trả lời: Sau khi rước lễ các tín hữu có thể quỳ, đứng, hoặc ngồi. QCSL [1970] số 21 đưa ra quy tắc này: “Dân chúng ngồi .... nếu điều này hữu ích trong lúc thinh lặng thánh sau hiệp lễ.” Vì vậy, đây là vấn đề tùy chọn, chứ không bắt buộc. Do đó, QCSL [1970] số 121 (“Tráng chén xong, linh mục có thể trở lại ghế. Mọi người ngồi, giữ thinh lặng thánh một chút, hoặc có thể hát thánh ca ngợi khen hay thánh vịnh”) nên được diễn dịch cho khớp với QCSL [1970] số 21 (Notitiae 10 [1974] 407). Một câu trả lời khác từ Ðức Hồng Y Arinze, Tổng trưởng Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích trước thắc mắc của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ về vấn đề này như sau: “Luật nói mọi người đứng trong lúc rước lễ nhằm bảo đảm tính đồng nhất trong một giới hạn rộng rãi. Nhưng luật này không quy định một cách cứng nhắc đến nỗi những ai muốn ngồi hay qùy lại không được tự do.”(“Vatican xác định nguyên tắc đứng hay ngồi sau khi rước lễ” từ VietCatholic News - Chúa nhật 20/07/2003).

CÁC TƯ THẾ TRONG PHỤNG TỰ

Câu hỏi: Ở một số nơi, bàn quỳ được đưa ra khỏi nhà thờ. Vì vậy, dân chúng chỉ có thể đứng hoặc ngồi và điều này làm giảm bớt sự tôn kính và thờ lạy đối với Bí tích Thánh Thể.

Trả lời: Việc sắp xếp [nội thất] tại một nơi thờ phượng có liên hệ đến tập tục riêng của một địa phương. Ví dụ, bên phương Ðông, người ta sử dụng thảm; còn trong các đại thánh đường ở Rôma, chỉ từ thời hiện đại, tín hữu mới quen sử dụng những chiếc ghế mà không có bàn quỳ, để nhà thờ có thể chứa được số đông người hơn. Không gì có thể ngăn cản các tín hữu quỳ trên sàn nhà để thể hiện sự tôn thờ của họ, cho dù điều này có khó chịu đến thế nào đi chăng nữa. Trong trường hợp không thể quỳ gối (x. QCSL [1975], số 21) thì việc cúi mình sâu một cách cung kính cũng là dấu hiệu của sự tôn kính và tôn thờ được thể hiện vào thời điểm truyền phép và hiệp lễ (Notitiae 14 [1978] 302-303, n. 4).

Cập nhật: “Các tín hữu đứng: từ khi bắt đầu ca nhập lễ, hoặc khi linh mục tiến tới bàn thờ, cho đến hết lời nguyện nhập lễ; khi hát Alleluia trước Tin Mừng; khi đọc Tin Mừng; khi đọc kinh Tin kính và lời nguyện cho mọi người; và từ lời nguyện tiến lễ cho đến hết lễ, trừ những gì nói sau. Còn ngồi: khi đọc các bài đọc và thánh vịnh đáp ca trước Tin Mừng; khi nghe diễn giảng và khi sửa soạn lễ phẩm cho phần dâng lễ; và tuỳ nghi, khi giữ thinh lặng thánh sau hiệp lễ. Sẽ quỳ: khi truyền phép Mình Thánh và Máu Thánh, trừ khi vì nơi chật hẹp hoặc vì quá đông người dự lễ, hay vì những lý do chính đáng nào khác không thể quỳ được. [Còn những ai không quỳ gối lúc truyền phép, thì phải cúi mình khi linh mục cúi mình sau truyền phép].”(QCSL [2002], số 43)

Lm Giuse Phạm Ðình Ái, dòng Thánh Thể, SSS

____________________________________________________

¹ Xc. John M. Huels, Liturgy and Law (Montréal: Wilson & Laflueur Ltée, 2006), 110.