“Giáo hội chỉ lành mạnh nếu truyền giáo”

Báo La Croix vừa có bài phỏng vấn cha James Mallon, một linh mục chánh xứ của giáo phận Halifax -Yarmouth (Canada). Cha là người Canada gốc Scotland, có những nghiên cứu về các điểm mạnh của Tin Lành và là tác giả của một cuốn sách nổi tiếng về việc canh tân các giáo xứ.

La Croix: Thưa cha, cha được tạo cảm hứng từ đạo Tin Lành như thế nào ?

Cha James Mallon: Khi được làm chánh xứ, tôi đã tìm kiếm nhiều mẫu gương giáo xứ “giàu sức sống” và tìm thấy nhiều ở Tin Lành. Chẳng hạn giáo xứ Holy Trinity Brompton ở London, Anh, nơi khai sinh phong trào Alpha (những buổi gặp gỡ hằng tuần để trao đổi về đức tin). Mục sư người Mỹ, Rick Warren, cũng tạo cho tôi nhiều cảm hứng, đặc biệt những suy tư của ông về “sức khỏe” của các cộng đồng. Ông nhấn mạnh đến ý tưởng cho rằng chúng ta phải “được hướng dẫn bởi một mục tiêu nào đó”.

Theo tôi nghĩ, cuộc khủng hoảng lớn nhất trong Giáo hội chúng ta là về căn tính: nếu người Công giáo không hành xử như là nhà truyền giáo, đó là vì chúng ta không tự coi mình là người truyền giáo. Chúng ta xem đó như là một tùy chọn, trong khi đó chính là căn tính của mình, ĐTC Phanxicô thường nhắc chúng ta như vậy.

Vậy ơn cứu độ sẽ đến từ giới Tin Lành ?

- Không, tôi không nói như thế (ngài cười)! Ơn cứu độ đến từ Chúa chứ. Tuy nhiên, các Giáo hội xuất thân từ cuộc Cải cách Tin Lành rất ý thức là phải luôn canh tân chính mình (“Semper reformanda”). Còn chúng ta, người Công giáo, thường giữ quan điểm khá “phòng thủ”.

Nhưng, năm mươi năm vừa qua, thực tế có thể khiến chúng ta dễ bị thương tổn. Người Tin Lành được trang bị tốt hơn nhiều cho những giai đoạn đầu tiên của việc Phúc âm hóa. Bởi lẽ càng ý thức về căn tính truyền giáo, họ càng không sợ đổi mới. Có vẻ nghịch lý nhưng họ trải nghiệm nhiều hơn chúng ta về vấn đề này và người Công giáo có thể học hỏi nhiều điều ở họ. Đối với Công giáo, các bí tích vừa là thách thức lớn nhất và cũng là tiềm năng lớn nhất về mục vụ, vì nhiều người tiếp tục đến với chúng ta để rửa tội cho con cái họ hay để cưới hỏi.

Theo cha, lề thói suy nghĩ và hành động của chúng ta có thể sẽ là cản trở chính cho việc Phúc Âm hóa trong Giáo hội Công giáo ?

- Phải, bất hạnh thay, phần lớn các giáo xứ ở Canada thậm chí cũng không còn tìm cách gìn giữ tín hữu của mình bằng những chương trình học hỏi Thánh Kinh và dạy giáo lý cho người lớn… Nhưng, một Giáo hội chỉ có thể “khỏe mạnh” nếu tự đặt mình trong vai trò truyền giáo. Không có tầm nhìn minh bạch này, người ta sẽ bằng lòng với việc ghi nhận sự suy đồi thôi.

Năng lượng và sự nỗ lực của chúng ta cần hướng về những người xa cách Giáo hội: đó là ước mơ của ĐTC Phanxicô và tầm nhìn của ngài về Giáo hội. Không gì đáng vui hơn khi thấy nhiều người hoán cải, gia nhập Hội Thánh, được học giáo lý, lớn lên trong đức tin, và đến lượt, họ đảm nhận một công việc và các trọng trách. Giáo xứ được biến đổi khi các Kitô hữu cũng được biến đổi.

Như vậy, điều ấy giả định những gì ?

- Công cuộc đổi mới các giáo xứ trải qua sự biến đổi nền văn hóa của Giáo hội chúng ta, mà sự biến đổi này được biểu lộ qua các chọn lựa của Giáo hội. Chúng ta nói việc Phúc âm hóa là ưu tiên. Nhưng chúng ta dành cho công việc này bao nhiêu ngân sách, bao nhiêu thời gian ?

Nhiều linh mục trẻ đã vỡ mộng vì khi đến nhận giáo xứ, họ đã đối đầu với nhiều rào cản lớn. Theo tôi, việc thay đổi văn hóa của một Giáo hội địa phương chiếm nhiều thời gian, chí ít mười hai năm. Vấn đề trong Giáo hội Công giáo ở nhiều địa phương hiện nay, chính là các linh mục không được ở lại khá lâu trong một giáo xứ.

Chẳng hạn, trung bình, sau sáu năm, ở Canada, họ phải thuyên chuyển và giáo xứ của họ lại khởi hành từ số không với vị linh mục kế tiếp. Thế nhưng, nếu bạn nhìn vào các giáo xứ đang phát triển mạnh, sẽ thấy có chung một điểm, đó là linh mục chánh xứ sống tại chỗ từ nhiều năm và có đủ thời gian để thúc đẩy một sự đổi mới thực sự.

Đâu là những mấu chốt để phát triển mạnh ?

- Đó là một tầm nhìn minh bạch về mục tiêu và cách chúng ta cùng nhau đạt mục tiêu ấy. Cần biết cách chuyển giao và thu hút toàn thể cộng đoàn. Trong quá khứ, một linh mục đã có thể “điều hành” khá tốt giáo xứ mình. Nhưng ngày nay, ngài phải có khả năng tạo hứng khởi cho nhiều người để họ ước muốn thay đổi thực sự. Vậy ngài không thể quản trị cũng như quyết định một mình, hay đơn phương tiến lên phía trước. Linh mục chánh xứ phải biết lắng nghe ý kiến người khác và cần có một nhóm cùng làm việc.

Chúng ta thường nghe các linh mục nói họ muốn lắng nghe người khác, muốn đặt lại vấn đề về chính mình, nhưng khi chúng ta đưa ra lời nhận xét, các ngài cảm thấy rất khó chịu… Bản thân tôi đã từng có lần muốn nói với các tín hữu: “Tôi mới là cha xứ, là chủ ở đây; và đây là những gì chúng ta sắp thực hiện!”. Tôi có thể làm như thế, nhưng nếu vậy, tôi sẽ đánh mất “con chiên”. Chúng ta phải thực thi trách nhiệm một cách khác, đó quả là một nghệ thuật: phải học biết giới hạn của mình và tìm kiếm những người cộng sự giỏi.

VIẾT HIỆP (chuyển ngữ)