Hai Thánh Giá là “dấu chỉ hữu hình của đức tin được giương cao giữa lòng thành phố”

Với việc đưa hai Thánh Giá mới lên đỉnh hai tháp kẽm (tháp nhọn) vào ngày 19.3 vừa qua, công trình đại trùng tu nhà thờ Đức Bà Sài Gòn đã hoàn thành một hạng mục quan trọng.

Mỗi Thánh Giá cao 3.73m; chiều ngang 1.85m; nặng khoảng 400kg. Sau khi Đức cha Giuse Nguyễn Năng, Tổng Giám mục TGP TPHCM chủ sự nghi thức làm phép ngày 8.12.2025, những tháng qua, cả hai được lưu giữ bên trong nhà thờ Đức Bà, bên ngoài được bảo vệ bằng lớp kính Plexiglas (acrylic) nhẹ và trong suốt, để giáo dân và du khách có thể chiêm ngắm. Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski - Ðại diện Thường trú của Tòa Thánh tại Việt Nam đã hiện diện cùng với Đức Tổng Giám mục Giuse và linh mục Inhaxiô Hồ Văn Xuân, Tổng Đại diện TGP để chứng kiến hai Thánh Giá lần lượt được nâng lên cao, lắp vào đỉnh hai tháp kẽm.

“Hướng chúng ta đến trọng tâm của đức tin”

Trước khi hai Thánh Giá được đưa lên, cha Tổng Đại diện - đồng thời cũng là Trưởng Ban Trùng tu - ngỏ lời cảm ơn các chuyên gia và đội ngũ kỹ sư, công nhân đã dành nhiều tâm sức cho sự kiện trọng đại “mang chiều kích ngoại giao và cũng là một dấu ấn văn hóa của thành phố”. Ngài bày tỏ: “Hai Thánh Giá được đưa trở lại tháp nhà thờ Đức Bà - một hạng mục quan trọng trong công trình đại trùng tu ngôi thánh đường 146 năm tuổi. Suốt 5 năm qua, từ tháng 9.2021 đến nay, công trình đã trải qua rất nhiều khó khăn, thử thách, nhưng cũng chứa chan biết bao nỗ lực, biết bao tâm huyết và ngập tràn hy vọng. Trong giây phút linh thiêng này, chúng tôi xin dâng lời tạ ơn Thiên Chúa, Đức Mẹ và thánh Giuse đã không ngừng ban ơn phù trợ để công trình luôn được an toàn”.

Cùng trong tâm tình hướng về một dấu ấn quan trọng của nhà thờ Chánh tòa Đức Bà Sài Gòn, Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski nhấn mạnh: “Hai Thánh Giá trở lại vị trí đỉnh tháp không chỉ đánh dấu một giai đoạn hoàn thiện công việc kiến thiết, nhưng còn là dấu chỉ hữu hình của đức tin được giương cao giữa lòng thành phố, nhắc nhớ mọi người nhận ra đức cậy và sức mạnh lan tỏa từ Thánh Giá Chúa Kitô”. Ngôi nhà thờ Chánh tòa, hiển nhiên, không chỉ được xây dựng từ gạch đá và những ngọn tháp. Thánh Kinh dạy rằng Giáo hội được xây dựng từ những viên đá sống động. Mỗi tín hữu, qua Bí tích Rửa Tội, với đức tin cùng đức mến, chính là “viên đá sống động trong đền thờ thiêng liêng của Thiên Chúa”. “Hai Thánh Giá được giương cao hôm nay hướng chúng ta đến trọng tâm của đức tin. Thánh Giá đứng giữa lòng thành phố như dấu chỉ của hiến tế Chúa Kitô và cuộc vinh thắng tội lỗi và sự chết của Người. Mọi người đi ngang qua đây sẽ nhận ra rằng khổ đau không phải là bước đường cùng, nhưng lòng mến thì mạnh hơn hận thù và niềm hy vọng luôn vượt thắng gian khó”, theo vị Đại diện của Tòa Thánh tại Việt Nam.

Không phải 100 năm,mà 200 năm

Hai Thánh Giá cũ từ trên đỉnh của hai tháp kẽm được đưa xuống sau 128 năm hiện diện - từ năm 1895 cho đến năm 2023. Sau khi kiểm tra kỹ lưỡng, có thể đánh giá cả hai đã bị rỉ sét, hư hại rất nhiều vì thời tiết của vùng nhiệt đới nhiều mưa, không thể phục chế được. Do đó, cha Tổng Đại diện đã xin ý kiến Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng và ngài quyết định đặt hai Thánh Giá mới. Ban Trùng tu đã tiến hành đặt ngay từ tháng 6.2023. Hai Thánh Giá mới được tập đoàn Monument (Bỉ, hiện phụ trách chính về việc trùng tu nhà thờ Đức Bà Sài Gòn) chế tác hoàn toàn tại Bỉ, theo một quy trình rất nghiêm ngặt, và do công ty Altri Tempi mạ vàng. Riêng các lá vàng siêu mỏng để dát bên ngoài do công ty Giusto Manetti của Ý cung cấp. Công ty này đã hoạt động từ năm 1600 ở Florence. Những lá vàng mà Giusto Manetti cung cấp mỏng và nhẹ đến mức khi lấy ra xem thì phải… nín thở, vì “chỉ cần bị thở trúng là sẽ vón lại thành viên nhỏ xíu, không dùng được nữa”, cha Xuân cho biết.

Trả lời các báo đài vào ngày 19.3, ngài giải thích: “Thánh Giá được chế tác bằng thép, và mạ vàng là để bảo vệ phần bằng thép bên trong trước khí hậu nhiệt đới của Việt Nam, giúp trường tồn với thời gian. Trong quá trình chế tác, tôi có trao đổi với tập đoàn Monument và nói rằng Ban Trùng tu mong muốn Thánh Giá mới có thể hiện diện 100 năm nữa trên đỉnh hai tháp nhọn. Họ trả lời giản dị, sẽ không phải 100 năm, mà 200 năm”. Có thể nói, đây chính là những tác phẩm nghệ thuật được chế tác qua nhiều công đoạn rất tỉ mỉ, với những quy chuẩn nghiêm ngặt của châu Âu.

Bên lề sự kiện ngày 19.3, Công giáo và Dân tộc đã có cuộc phỏng vấn nhanh ông Ghislain Claerbout, chuyên gia cao cấp về kết cấu và trùng tu của tập đoàn Monument (Bỉ). Đây là tập đoàn chuyên về trùng tu các di tích, công trình cổ nên hiện có khoảng 400 nghệ nhân thuộc nhiều ngành nghề thủ công (mộc, điêu khắc, chế tác kính…) đang làm việc cho Monument, có thể tham gia mọi công đoạn của việc tu sửa. Ngoài nhà thờ Đức Bà Sài Gòn thì tập đoàn này đã và đang trùng tu nhiều nhà thờ cổ ở Bỉ, Hà Lan, Pháp… Ông Claerbout cho biết thêm về quá trình từ chế tác đến đưa hai Thánh Giá mới lên đỉnh tháp nhọn: “Chúng tôi chế tác Thánh Giá mới hoàn toàn theo nguyên bản của Thánh Giá cũ. Các chuyên gia đã quét 3D và đo đạc tại chỗ mọi chi tiết của Thánh Giá cũ. Phần chính của Thánh Giá được các nghệ nhân làm từ những tấm thép dày, và sau đó bảo vệ bằng cách mạ vàng. Việc đưa hai Thánh Giá lên đỉnh các tháp nhọn phải được tính toán rất cẩn thận, trong đó, một yếu tố quan trọng là gió. Đây là lý do chúng tôi chọn thời điểm bắt đầu vào 8giờ, buổi sáng sớm vào những ngày này thường đứng gió, sẽ là điều kiện phù hợp. Một yếu tố thuận lợi khác là nhà thờ Đức Bà đang trong quá trình trùng tu hai tòa tháp nên sẵn hệ thống giàn giáo để các kỹ sư và công nhân lắp đặt. Việc dùng cần cẩu chuyên dụng để đưa Thánh Giá nặng khoảng 400kg lên cao và đặt vào vị trí chính xác đến từng milimét không phải là điều đơn giản, nhưng tôi cũng có kinh nghiệm đưa khoảng 50 Thánh Giá lên các tháp nhà thờ ở châu Âu; đồng thời các anh em kỹ sư, công nhân đang tham gia công trình trùng tu nhà thờ Đức Bà chuẩn bị các bước rất bài bản theo kế hoạch được tính toán kỹ lưỡng trước đó, nên mọi việc đã diễn ra tốt đẹp”.

Lan Chi