Hệ thống tổ chức Giáo hội của Công giáo ở Việt Nam (P32)

Công giáo với văn hóa Việt Nam từ năm 1975 đến nay

Trên lĩnh vực học thuật, vấn đề hội nhập văn hóa được bàn đến ở những cuộc hội thảo khoa học, hoặc do Giáo hội Công giáo tổ chức hoặc Giáo hội Công giáo phối hợp với những Viện Nghiên cứu hay các nhà khoa học ngoài Giáo hội tổ chức. Có thể kể một số cuộc hội thảo sau đây:

Cuộc hội thảo với tiêu đề Vấn đề tôn kính tổ tiên nơi người Công giáo, tiến hành tại Tòa Tổng Giám mục Huế, từ ngày 27 đến 29.10.1999, có sự tham gia của các nhà nghiên cứu ngoài Công giáo. Cuộc hội thảo xoay quanh các chủ đề Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt, quá khứ và hiện tại; Thờ cúng tổ tiên không chỉ là vấn đề tín ngưỡng mà còn là văn hóa tâm linh; Người Công giáo Việt Nam thực hành việc tôn kính ông bà tổ tiên như thế nào. Như vậy, vấn đề tôn kính tổ tiên nơi người Công giáo được chọn làm “đột phá khẩu” mở đầu cho những cuộc hội thảo khoa học tiếp theo. Rõ ràng Hội đồng Giám mục Việt Nam có lý khi chọn vấn đề này.

Bức tranh “Đức Mẹ thăm viếng” theo cảnh Việt Nam của họa sĩ Mai Nhơn

Cuộc hội thảo từ ngày 24 đến 27.10.2000 tại Tòa Tổng Giám mục Huế với tiêu đề Một số vấn đề văn hóa Công giáo Việt Nam từ khởi thủy đến đầu thế kỷ XX. Nội dung phân tích những đóng góp của Công giáo đối với văn hóa Việt Nam, chủ yếu tiếp cận dưới góc độ hội nhập văn hóa. Cuộc hội thảo có sự tham gia của các nhà nghiên cứu ngoài Công giáo.

Tháng 12.2002, Ủy ban Giám mục về văn hóa, Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức cuộc Hội thảo 40 năm sau Vatican II nhìn lại. Những nội dung chính của hội thảo xoay quanh nhiều vấn đề đặt ra với Giáo hội Công giáo Việt Nam được quy chiếu bởi một số nội dung của Công đồng Vatican II. Riêng hội nhập văn hóa, một trong tiêu chuẩn chính của cuộc hội thảo, đã khẳng định Giáo hội hình thành ở Việt Nam một cách hoàn toàn phù hợp với Tin Mừng và đã có những nỗ lực tìm tòi một bản sắc riêng truyền thống, tách khỏi hình hài văn hóa phương Tây^[1].

Từ ngày 14 đến 15.5.2003 tại Tòa Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, có sự hỗ trợ của Ủy ban Giám mục về Phụng tự, Truyền giáo, Văn hóa, Thánh nhạc và Nghệ thuật thánh, một cuộc hội thảo với tựa đề Kinh nghiệm hội nhập văn hóa Kitô giáo tại Việt Nam được tổ chức. Đây là sự tiếp nối cuộc Hội thảo 40 năm sau Vatican II nhìn lại. Cuộc hội thảo đề cập đến nhiều kết quả và kinh nghiệm thực tiễn của chặng đường hội nhập diễn ra trong ba thế kỷ trên các mặt hôn nhân, tang chế, tế tự; nhìn lại một số loại hình nghệ thuật thánh như ngắm nguyện, vãn nguyện, ca vè tôn giáo. Các vấn đề được khơi gợi có liên quan đến ngôn ngữ, văn học, kiến trúc, nghệ thuật, phong tục tập quán, tôn giáo phụng vụ^[2].

Cuộc hội thảo Sống đạo theo cung cách Việt Nam do Ủy ban Giáo dân kết hợp với Tòa Tổng Giám mục Huế tổ chức từ ngày 20 đến 22.4.2004. Hội thảo có sự tham gia của các nhà khoa học ngoài Công giáo. Hội thảo có 8 bài thuyết trình, chia thành 3 nhóm đề tài: Giáo dân Việt Nam sống đạo như thế nào; Các tổ chức Kẻ giảng và giáo lý viên; Vị trí và sứ vụ loan báo Tin Mừng của giáo dân^[3].

Ngoài ra là các cuộc hội thảo hay tọa đàm khoa học như Đoàn Chủ tịch Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam với cuộc tọa đàm khoa học 40 năm bế mạc Công đồng Vatican II, 25 năm thực hiện Thư chung 1980 của Hội đồng Giám mục Việt Nam^[4] tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh tháng 9.2005.

Ngày 27 và 28.4.2006, một cuộc hội thảo diễn ra ở Hà Nội do Viện Nghiên cứu Tôn giáo chủ trì. Chủ đề cuộc hội thảo là Công giáo và Dân tộc - Hôm qua và hôm nay.

Năm 2010 là cuộc Hội thảo 30 năm Thư chung Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu Tôn giáo tổ chức ngày 9.7.2010 tại Hà Nội.

Trong những cuộc hội thảo hay tọa đàm khoa học, có những cuộc bàn riêng về vấn đề hội nhập văn hóa Kitô giáo ở Việt Nam, có những cuộc hội thảo vấn đề hội nhập chỉ là một nội dung. Song dù là hội thảo chuyên đề hay chỉ dành một phần nội dung đều chưa thể đề cập đến tất cả các chiều cạnh hội nhập văn hóa, nhưng ý nghĩa của nó một mặt dọn đường, mặt khác sâu xa hơn là chỉ đường nhắm tới chân trời mới được vén mở của hội nhập đức Tin Kitô giáo với văn hóa Việt Nam.