Hoa cho người đã khuất

Hoa không chỉ xuất hiện trong những sự kiện đáng mừng khi người ta trao tặng nhau mà còn hiện diện sống động trong thế giới của người đã khuất…

Hoa nơi Đất Thánh vẫn được trồng hay chưng như một cách tưởng nhớ. Chắc hẳn không ai quên một thời, khi nghĩa trang Bình Hưng Hòa ở Sài Gòn chưa giải tỏa, mỗi lần đến nơi này, đều được ngắm nhìn những khóm hoa bên các ngôi mộ. Một ông bố có người con chết trẻ từng chôn cất tại đây kể lại, ông vẫn tự tay trồng hoa hồng chung quanh mộ con mình vì lúc còn sống, cậu con rất yêu loài hoa này.

Những người con cũng không quên ý thích của ba mẹ, như lời bà Trần Thái Dung (Q4, TPHCM): “Ngày xưa còn sống, ba tôi thích hoa lắm nên khi ông mất, anh trai tôi trong lúc xây mộ cho ba, đã đắp thêm một khuôn hình cây thánh giá rồi cho đất vào, trồng hoa trên đó. Mùa mưa đến, cây cối nẩy mầm, hoa cũng bung nở rộ trên mộ, trông rất đẹp”. Có mộ thì người nhà đặt hai bình hoa hai bên, dính xi măng để giữ cố định, mỗi lần đến viếng, lại mang hoa tới cắm vào bình. Tùy mỗi nhà và sở thích của người quá cố mà hoa được chưng là loại gì song phổ biến vẫn là hoa cúc.

Nhiều lẵng hoa được đặt trên mộ - ảnh: Phan Nhi

Ở thôn quê, vào dịp Mồng Hai Tết và tháng 11 lễ các đẳng, nghĩa trang các giáo xứ lại lung linh đủ sắc màu hoa. Bên cạnh những luống hoa, bình hoa có sẵn, người ta lại thấy rất nhiều những lẵng hoa được đặt trên mộ. Ông Thái Phát, một giáo dân quê Tây Ninh lên Sài Gòn lập nghiệp nhiều năm, chia sẻ: “Mình không có nhiều thời gian chăm chút cho những bình hoa tại nghĩa trang nên mỗi lần về thăm người thân đã khuất ở quê, thường ghé một tiệm hoa mua những lẵng nho nhỏ về đặt trên mộ…”. Bà Nguyễn Thị Nguyện, người cùng xứ với ông Phát thì cho biết, cứ vào dịp lễ tưởng nhớ ông bà tổ tiên ở Đất Thánh, bà đều đi chợ mua những bó hoa cúc rồi mang theo chai nước, ra châm vào các bình đặt sẵn trước mộ để cắm hoa. Theo bà, trong những ngày nghĩa trang có thánh lễ cầu cho các linh hồn, hầu như ngôi mộ nào cũng đều có hương hoa, chỉ có những nhà không còn “hậu duệ” hoặc con cháu đi phiêu bạt phương xa không về được thì mộ của cha mẹ, ông bà mới hoang vắng. “Chăm chút mộ cho người thân với hương, với hoa đã trở thành truyền thống chung của mọi nhà trong xứ rồi. Nhà nào không làm như thế, sẽ trở nên lạc lõng giữa cộng đồng, vì thế tôi vẫn nhắc các con mình dù thế nào, những ngày lễ như mồng Hai Tết hay đầu tháng 11, đều phải có hoa trên mộ bố và ông bà nội…”, bà nói.

Từ khi các nghĩa trang thành phố giải tỏa, nhiều giáo xứ có nhà hài cốt, song tại nơi này, mỗi nhà không thể có chỗ để cắm hoa riêng cho người thân quá cố. Điều này không ngăn cản con cháu, anh chị em, vợ, chồng quên đi thói quen yêu hoa lúc còn sinh thời của những người thân yêu đã về với Chúa. Có người đã dâng hoa trên bàn thờ chung ở đây. Ông Nguyễn Văn Anh, 50 tuổi (Q1, TPHCM) tâm sự: “Vợ chết vì bệnh nhiều năm rồi và tôi đã đi thêm bước nữa. Tuy nhiên, những lần đi lễ tại nhà chờ Phục Sinh, tôi vẫn dâng trên bàn thờ một bó cúc nút áo, đó là loại hoa vợ tôi ngày xưa còn sống từng rất thích”. Có người vẫn chưng hoa trên bàn thờ gia tiên, nơi có di ảnh người thân, như bà Lê Thị Lan, 67 tuổi (Q5, TPHCM) thường dành một bình hoa thạch thảo cho em gái của mình vào mỗi dịp giỗ cô. Còn bà Huỳnh Thị Pháp, một giáo dân khác thì lý giải cho chuyện khi mỗi người đã khuất thích một loài hoa lúc sinh thời: “Tôi sẽ chưng hoa theo ý thích người thân theo ngày giỗ, còn dịp lễ các đẳng thì mua các loại, mỗi thứ 1 - 2 cành và chưng vào một bình hoa lớn. Tôi thấy vui khi làm việc đó!”.

Chưng hoa trong bình trước mộ người quá cố - ảnh: Phan Nhi

Nhiều người nhà đạo còn quan niệm, kinh Mân Côi cũng chính là những đóa hoa thiêng liêng và ý nghĩa nên việc đọc kinh trong những ngày lễ, giỗ chạp là điều không thể thiếu. Chị Lê Thị Hồng, 23 tuổi (Q10, TPHCM) kể, lúc ba chị còn sống, vẫn thường xuyên lần hạt mỗi tối. Sau khi ba mất, gia đình chị vẫn giữ truyền thống đọc kinh này, đặc biệt luôn nhớ cầu nguyện cho ông vào ngày giỗ và trong tháng các linh hồn: “Chúng tôi nghĩ việc này sẽ làm ba tôi vui nhiều khi về Nước Chúa. Với tôi, đó là những bó hoa thiêng liêng đủ để ông ấm lòng mỗi khi chúng tôi nhớ về ba”.

Hoa tượng trưng cho cái đẹp. Những đóa hoa lại càng đẹp hơn khi gói trọn tấm lòng thơm thảo của người còn sống dành cho người thân yêu đã ra đi. Dẫu bằng đôi ba chậu hoa ở nghĩa trang hay những bình hoa trên bàn thờ trong gia đình hoặc tại nhà hài cốt, hay từng đóa Mân Côi thiêng liêng, cách nào cũng nói lên sự khăng khít vô hình, ấm áp cho cả người khuất bóng và người còn ở lại.

HOÀNG HẠC - PHAN NHI