Họa sĩ Nguyễn Văn Phương với mùa Xuân trong tranh

Nguyễn Văn Phương là họa sĩ đầu tiên viết cuốn “Mỹ thuật Việt Nam hiện đại” (xuất bản tại Sài Gòn 1962). Ðây là cuốn sách cung cấp nhiều tư liệu quý, còn có giá trị đến nay.

Ông sinh tại Hà Nội năm 1930, học vẽ từ 1946 với một họa sĩ người Ðức, từng có 2 cuộc triển lãm cá nhân ở Hà Nội năm 1950 và tại Hải Phòng năm 1951. Năm 1954, ông vào Sài Gòn học trường Mỹ thuật Gia Ðịnh rồi hoạt động nghệ thuật tại thành phố này cho tới cuối đời thì lên Ðà Lạt sống và mất tại đó năm 2006, thọ 76 tuổi.

Tòa Đô chính Sài Gòn, tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Văn Phương trong bộ sưu tập tại Nhà Truyền thống TGP TPHCM.

Nhắc tới Nguyễn Văn Phương, người yêu hội họa thường nhớ đến những bức tranh sơn dầu vẽ về các lễ hội làng quê Việt Nam thời xa xưa, nhất là ở Kinh Bắc với nền màu vàng cam, trên đó là màu đỏ son, màu xanh lá, màu nâu đất… Tất cả tương tác, hòa quyện tạo nên những hình thể chuyển động, hiệu ứng thị giác và cảm giác.

Nguyễn Văn Phương thường gọi thế giới trong tranh của mình là “Thời đại mùa Xuân vĩnh cửu”, và như thế, mùa Xuân trong tranh ông hàm ngụ về cả sức Xuân, sắc Xuân của một dân tộc, đặc biệt còn là niềm vui hưng phấn của lễ hội.

Quả vậy, khi xem lại những tác phẩm “Bài chúc tết thầy” (1992), “Mùa Xuân Văn Miếu” (1995), “Nhập Thiên Thai” (1996), “Lễ rước dâu” (2001), “Quan họ Bắc Ninh” (2004)... thấy màu sắc và đường nét vẫn đầy rạo rực, ám ảnh.

Chợ hoa Tết, tranh sơn dầu của họa sĩ Nguyễn Văn Phương (1994)

Họa sĩ Nguyễn Văn Phương sống độc thân. Lúc sinh thời, Gallery Tự Do từng tổ chức triển lãm cá nhân cho ông. Năm 2012, nhân ngày giỗ của họa sĩ Nguyễn Văn Phương (mất 19.4.2006), cũng có cuộc triển lãm như một sự tưởng nhớ, truy điệu ông với 45 tác phẩm sơn dầu và sơn mài thuộc bộ sưu tập của Galley Tự Do, kéo dài 2 tuần lễ.

Họa sĩ Ðinh Cường từng nhớ về Nguyễn Văn Phương với hình ảnh gầy cao, hay mặc bộ veston trắng, thắt cravat, thường ôm chiếc cặp đen, đôi khi cầm thêm cây dù hoặc chiếc tẩu, ung dung ngồi trên xích lô đến điểm hẹn… Theo Ðinh Cường thì họa sĩ Phương vẽ nhiều tranh khổ lớn, bố cục nhiều người, hay dùng màu nguyên chất với hai gam màu nóng chủ đạo là vàng cam và đỏ son, luôn có đường viền đen... Ngoài sắc màu nồng ấm, tranh ông đẹp ở những đường viền, những đường viền đen không ray rứt như tranh Rouault (Georges Rouault, họa sĩ Pháp 1871 - 1958) mà hiền hòa như những nét chạm đình làng hay tranh khắc gỗ truyền thống Việt Nam.

LM. Giuse Nguyễn Hữu Triết

Trưởng ban Mục vụ Văn hoa TGP TPHCM