Hoàng Lập Ngôn sinh năm 1910 tại Bắc Ninh, trong một gia đình trung lưu gia giáo, bố làm lương y trong vùng, luôn nuôi mộng truyền nghề cho con nhưng không thành vì Lập Ngôn chỉ mê vẽ, không màng tới chuyện thuốc men, bệnh tật.
Sau trung học, Lập Ngôn thi vào Cao đẳng Mỹ Thuật Ðông Dương khóa 9 (1934 - 1939). Lúc mới ra trường, ông sống bằng nghề vẽ thuê ở Hà Nội.
 |
| Họa sĩ Hoàng Lập Ngôn |
Từ năm 1941-1944, ông thiết kế một chiếc xe ngựa như kiểu “xe nhà ở” của dân lang thang bên Mỹ, có tạm đủ số đồ sinh hoạt cho một gia đình nho nhỏ, đặt tên cho nó là “Nhà Lăn Mê Ly”. Thế rồi ông đem theo vợ con và hai người bạn chí thân (Song Vân và Dương Bích Liên) dự trù chu du khắp Ðông Dương cho thỏa chí tang bồng, tới đâu ưng ý thì đỗ lại, giăng lều, triển lãm tranh, vẽ tranh bán cho dân chúng hoặc đổi lấy những gì cần thiết như gạo, cá, mắm, muối, rau quả... Khi tranh ế thì diễn tuồng, diễn kịch, bán vé cho bà con vào xem như một gánh xiếc… “Nhà Lăn Mê Ly” đã lăn bánh qua Lào, Campuchia, vào Sài Gòn rồi lại trở ra Bắc… Thật thỏa mộng chu du của người nghệ sĩ!
Sau 1946, ông cùng bạn bè lập trường Mỹ thuật Công Nghiệp và trường Mỹ thuật Yết Kiêu. Các ông tham gia giảng dạy tại đây.
 |
| Bức tranh “Thiếu nữ” của Hoàng Lập Ngôn tại nhà truyền thống TGP TPHCM |
Từ năm 1964, trước cảnh Hà Nội bị bom đạn, Hoàng Lập Ngôn lại lên “Nhà Lăn Mê Ly” tới những vùng an ninh, vừa lánh nạn vừa vẽ. Thời kỳ sau Hiệp định Paris (1973), ông thiên về ký họa, vẽ nhiều nhân vật có tiếng tăm trong mọi lãnh vực. Tài của ông là chỉ nhìn thoáng qua đã nắm được thần thái của mỗi người và chỉ bằng vài nét cọ là phác họa ra đặc điểm của nhân vật đó. Giới họa sĩ từng tặng ông danh hiệu “Tinh Tướng Họa”.
Hoàng Lập Ngôn vẽ không nhiều và cũng không trau chuốt cầu kỳ, ông lại bị giằng co giữa nghệ thuật và cuộc sống phóng khoáng, tự do, tự tại, không ưa những gì là gò bó trong cuộc sống. Ngoài nghề vẽ, ông còn làm thơ, nhất là thơ tình. Dù đa tình, lãng mạn song ông rất chung thủy, khắng khít với bạn bè. Ông cũng rất trung thực trong cuộc sống. Con ông, họa sĩ Hoàng Hồng Cẩm kể: “Có lần bác Lâm Cà phê đưa tiền cho cha tôi mua chiếc xe đạp làm phương tiện di chuyển, còn dư mấy đồng, ông cũng gởi lại”.
Ông qua đời ngày 16.3.2006, hưởng thọ 97 tuổi.
LM Giuse Nguyễn Hữu Triết
Trưởng ban Mục vụ Văn hóa TGP.TPHCM
Bình luận