Học hỏi gương các thánh trong gia đình Công giáo

Trong tiến trình phát triển đức tin của nhiều Kitô hữu, gia đình là cái nôi và là chốn đồng hành xuyên suốt. Bên cạnh việc học hỏi giáo lý, những người con lớn lên từ nhà đạo truyền thống chắc chắn cũng lắm lần được nghe ông bà hay cha mẹ kể về mẫu gương của các vị thánh…

Con cháu của thánh Phượng luôn gìn giữ gia phả của dòng họ để truyền lại cho đời sau - ảnh: Thiên Khôi

Lần về quá khứ

Trước đây, khi công nghệ thông tin chưa phát triển, việc tìm hiểu đạo nghĩa chủ yếu qua truyền miệng và kinh sách chứ không dễ dàng tra cứu từ internet như bây giờ. Ông Nguyễn Văn Lành (61 tuổi, giáo xứ Ðại Hải, giáo phận Cần Thơ) nhớ lại, hồi còn bé, ông và anh em trong nhà chỉ có mấy quyển kinh xưa cũ từ hai ba đời lưu lại làm phương tiện duy nhất học hành. Ðến thời các con của ông, những người mà bây giờ cũng trạc ba mươi, bốn mươi đã thành gia lập thất, ngoài cuốn Thánh Kinh với cuốn giáo lý cũng chẳng có thêm nguồn nào để tham khảo. “Tôi nhớ lúc còn nhỏ, mấy đứa con nít trong xóm cứ quanh quẩn bên chân ông thầy Sáu giúp xứ, rồi nhờ thầy kể gì thì biết đó. Ðiều gì không biết thì về nhà hỏi ba má, nhưng có thứ ba má biết, có nhiều chuyện cũng không rành. Tôi nhớ nhất bà nội kể lại chuyện các gia đình có hai ba vị thánh như thánh Âu Tinh và mẹ là Mônica…”, ông nói. Cũng theo lời ông, bà nội khi ấy thường khuyên các cháu ráng giữ lễ và giữ mình, sống tốt theo lời Chúa dạy vì ngay cả thánh Âu Tinh tuy đã từng lầm lỗi nhưng cũng được tôn kính nhờ biết quay về, sống thánh thiện...

Còn với bà Nguyễn Thị Mai (45 tuổi, giáo xứ Phú Bình, TGP TPHCM), ngày tháng này khi ở quãng lưng chừng của cuộc đời, thi thoảng, hay nhớ về ngày thơ bé đi các nhà thờ gần xa cùng mẹ và được giới thiệu về đời sống các thánh. Bà hồi tưởng: “Hồi nhỏ, tôi hỏi nhiều câu ngây ngô lắm. Nhìn tượng thánh nào da ngăm ngăm, khác xa người mình, tôi hỏi mẹ ngay đó là ai, sao đen quá vậy? Ông thánh Martino là một trong những thánh tôi ấn tượng nhiều nhất, từ trẻ đã đi làm lụng vất vả mà vẫn giúp người nghèo. Ông là một thầy thuốc giỏi. Dù bận rộn, ngài luôn viếng Chúa mỗi ngày”. Sau này, bà Mai có hai người con trai theo học ngành y dược, bà cũng căn dặn các con hãy năng cầu nguyện với thánh Martino khi gặp khó khăn, vui buồn để ngài cùng đồng hành trong cuộc đời.

Nhiều mẫu gương tốt lành của các vị thánh đã đi vào lòng người, làm đánh động, thúc giục để mỗi ngày thăng tiến hơn. Chị Trần Thị Kim Ngân (30 tuổi, giáo xứ Mặc Bắc, giáo phận Vĩnh Long) cho biết, lớn lên trong xứ đạo toàn tòng Công giáo, ngay từ nhỏ khi sinh hoạt, dù ở gia đình hay với bà con qua các phong trào, đã học hỏi và ảnh hưởng nhiều gương thánh nhân. “Xứ tôi không chỉ được biết đến bởi lịch sử lâu đời, bà con giáo dân đông đúc, mà cái tên họ đạo còn nhắc nhớ câu chuyện về bốn vị thánhtử đạo của quê hương Việt Nam. Tuy nhiên, từ nhỏ, qua lời mẹ kể, tôi cảm thấy thích tấm gương của thánh nữ Maria Goretti đặc biệt vì sự bao dung của bà” - chị Ngân chia sẻ và nói thêm, trong dòng họ, chị và các anh em thường được dạy các bài đồng dao ví von về các thánh: “Giuse Túc / lúc lên ba / ngoan nhất nhà / luôn vui vẻ / sống Lời Chúa / với mọi người / rất vui tươi / hay giúp đỡ…” để chỉ về thánh Giuse Phạm Quang Túc, hoặc “Têrêsa / người bạn quý / em mến chị / sống lơ thơ / đã nên thánh / rất đức hạnh / và nết na / là con Cha / luôn phó thác…” để nhắc nhớ về thánh Têrêsa Hài đồng Giêsu.

Cầu nguyện với Đức Mẹ và các thánh - ảnh: Thiên Khôi

Ðể con yêu mến thánh nhân

Khi các phương tiện truyền thông ngày càng đa dạng, các bậc phụ huynh có thêm nhiều nguồn để dạy con về gương các thánh. Anh Trần Công Thành (37 tuổi, giáo xứ Chánh tòa, giáo phận Phú Cường) cho hay, gia đình có đặt mua báo Công giáo và Dân tộc hằng tuần và anh hay nhắc con đọc mục Hạnh Các Thánh: “Ðầu tiên, đọc báo là để biết thêm tin tức nhưng với tuổi các con còn nhỏ, thông tin thời sự nhiều khi chưa quan trọng lắm bằng việc được học hỏi, mở mang. Ðọc về các thánh, bé sẽ biết nhiều hơn”. Chị Nguyễn Thị Hoài Thu (giáo xứ Cai Lậy, giáo phận Mỹ Tho) thì lại có cách khác để con biết thêm về các vị thánh: “Tôi mở phim về các thánh trên kênh youtube cho con mình và cả nhà xem vào ngày cuối tuần. Hễ đi đâu đó, thấy các mẩu giấy nhỏ giới thiệu các hội dòng, các thánh là đấng sáng lập..., tôi thường xin về để cho các con đọc, gợi mở chúng tìm hiểu về thánh bổn mạng của mình…”. Với người mẹ ở tuổi trung niên này, trong việc giáo dục đức tin cho con cái luôn có nhiều khó khăn nhưng một khi không nản lòng và kiên nhẫn, khéo léo theo sát, thì sẽ có cách để song hành với con mình. “Con tôi, khi biết về thánh Gioan Thiên Chúa hay những mẩu chuyện về các phép lạ của thánh Antôn lại lò dò hỏi mẹ về các ngài hoài. Tôi lại chợt nhớ chính mình, thời còn nhỏ xíu, cũng đã hiểu gì đâu. Mẹ tôi thấy tôi đi hát ca đoàn mang tên Cecilia nhưng không biết về bà, thế là mẹ kể về thánh nhân khiến tôi yêu mến thánh Cecilia”, chị nói.

Mang trong mình dòng máu của thánh tử đạo Matthêu Nguyễn Văn Phượng, bà Nguyễn Lệ Huyền (giáo xứ Tân Lâp, giáo phận Phú Cường), hậu duệ đời thứ sáu của thánh nhân cho biết, trong dòng tộc không ai mà không biết gương ông thánh. Với họ, đượclàm con cháu thánh Phượng là diễm phúc và niềm tự hào nên ở các chi, các nhánh có một điều chắc chắn đó là người lớn luôn kể về ông cho con cháu nghe. Và, theo lời bà thì:“Hằng năm, ngày 26.5, ngày giỗ của thánh Phượng, con cháu các nơi quy tụ rất đông. Chúng tôi vẫn còn giữ gia phả để truyền lại cho đời sau”.

Học hỏi về đời sống thiện lành của các thánh cũng là phương cách tốt để hiểu thêm giáo lý của Chúa. Ðâu phải chỉ đọc Thánh Kinh hay tham dự thánh lễ…, nhờ tìm đến các chứng nhân của thời đại mà với nhiều người, theo lẽ hiển nhiên đã được gia tăng kiến thức về lịch sử Giáo hội qua các thời kỳ. Mỗi giai đoạn một cách giáo dục đức tin. Mỗi giai đoạn cũng mang một thử thách nhất định do các điều kiện xã hội… Tuy nhiên, với lòng yêu mến đạo Chúa, có thể thấy rằng nơi từng gia đình đã và đang có nhiều cách thức giới thiệu các thánh cho thế hệ trẻ, làm củng cố và gia tăng đức tin hằng ngày.

Trong lịch sử, từ những gia đình giáo dân bình thường đã sinh ra nhiều vị thánh nam nữ có đức tin tuyệt đối cùng đời sống đẹp, giàu tình người... Và hôm nay, nơi gia đình Công giáo, việc truyền rao tấm gương các bậc tiền nhân tốt lành ấy vừa để giáo dục đời sống con cái vừa tụng ca đạo thánh Chúa.

THIÊN KHÔI