Năm xưa làm công tác văn thư, tôi thường chú ý đến việc điểm chỉ thay chữ ký của những người không biết chữ. Chỉ cần mở hộp mực lăn tay, ấn nhẹ ngón trỏ rồi đè lên chỗ ký tên trên văn bản. Thủ tục xem như xong. Người mù chữ có một lựa chọn khác là gạch dấu thập hay đánh dấu nhân chéo, nhưng hình thức này không có giá trị bằng vân tay. Các tài liệu cho biết việc dùng dấu vân tay thay chữ ký có từ xa xưa ở nhiều quốc gia, và càng thịnh ở buổi chữ nghĩa chưa phổ cập. Chính đặc điểm duy nhất, không lặp lại của vân tay mỗi người đã tạo nên độ tin cậy tuyệt đối cho phương thức xác lập loại “chữ ký” này. Ở thời hiện đại, đặc điểm nhận dạng đó vẫn được sử dụng như yêu cầu căn bản sinh trắc học khi đăng ký các thủ tục quan trọng.
Đã thôi công việc văn thư hơn 20 năm, tôi tưởng việc điểm chỉ ấy đã lui vào quá khứ. Cho đến gần đây, tại quầy thuốc bảo hiểm một bệnh viện đa khoa, tôi lại bắt gặp hộp mực dấu nằm lặng lẽ bên cạnh mấy cây viết. Một cụ già khai mù chữ được mời lăn tay và ấn vào phiếu cấp thuốc. Chi tiết ấy tuy nhỏ, nhưng mang nhiều ý nghĩa, ít là cho thấy sự thấu hiểu và chu đáo của bệnh viện đối với người sử dụng dịch vụ y tế. Nhưng hình ảnh đó lại khiến tôi suy ngẫm. Trong kỷ nguyên 4.0, khi mọi thứ đang đẩy nhanh theo làn sóng số hóa, người không biết chữ sẽ còn chật vật hơn rất nhiều với đủ loại thủ tục. Nhìn hộp mực dấu nằm khiêm tốn ở quầy thuốc, lòng tôi vừa dấy lên chút băn khoăn cho những thân phận thầm lặng, nhưng lại thấy ấm áp lạ kỳ trước một nét cư xử đầy nhân văn.
Nguyễn Thành Công
Bình luận