TPHCM ngày nay đang trong bối cảnh trở thành siêu đô thị hội tụ đa dạng sắc thái văn hóa và chịu tác động mạnh mẽ của chuyển đổi số, việc định hình và khẳng định hệ giá trị con người thành phố đóng vai trò then chốt cho sự phát triển bền vững. Tọa đàm khoa học “Từ giữ gìn thuần phong mỹ tục đến khẳng định hệ giá trị con người TP Hồ Chí Minh” sáng ngày 21.7.2026 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy phối hợp cùng Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Thành phố tổ chức đã thu hút đông đảo trí thức, chuyên gia và lực lượng văn nghệ sĩ tham gia.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, bà Đinh Thị Thanh Thủy, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Thành phố khẳng định vị thế đặc biệt của TPHCM như một trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục và hội nhập quốc tế. Sự giao thoa đa dạng của nhiều dòng chảy văn hóa tạo nên thế mạnh vượt trội, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc giữ gìn thuần phong mỹ tục và ứng phó với mặt trái của kinh tế thị trường, toàn cầu hóa. Nêu bật tầm quan trọng của việc định hình chuẩn mực mới, bà nhấn mạnh: “Việc chuyển từ giữ gìn sang khẳng định hệ giá trị con người Thành phố mang ý nghĩa chiến lược, không chỉ dừng lại ở bảo tồn mà cần chủ động xây dựng hệ giá trị hiện đại bao gồm: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, năng động, sáng tạo và trách nhiệm”.
Tại tọa đàm, các nhà nghiên cứu, quản lý và văn nghệ sĩ đã phân tích đa chiều về những “khoảng trống” trong đời sống đô thị hóa, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp mang tính đột phá. Nhìn nhận về những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường và lối sống hiện đại, bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND Thành phố cho rằng Thành phố cần nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý văn hóa ngang hàng với kinh tế, đồng thời đẩy mạnh đầu tư thiết chế, phát triển các ngành công nghiệp văn hóa mũi nhọn như điện ảnh, ca nhạc, thời trang, văn hóa đọc… Bên cạnh đó, cần xây dựng quy tắc ứng xử, định rõ điều cần “xây” và cần “chống” phù hợp thực tiễn đô thị…
TS. Bùi Trần Quỳnh Ngọc, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm TPHCM khẳng định yếu tố con người là nguồn lực nội sinh quyết định tính hiệu quả của các nguồn lực vật chất khác. Bà kiến nghị sớm tạo dựng sự thống nhất giữa ba môi trường Gia đình - Nhà trường - Xã hội cùng không gian số để thế hệ trẻ được “sống” trong hệ giá trị chuẩn mực. Đặc biệt, việc đầu tư cho hệ giá trị của sinh viên sư phạm, lực lượng nhà giáo tương lai chính là phương thức kết nối dài lâu, giúp lan tỏa hệ giá trị con người Thành phố đến hàng triệu học sinh các thế hệ tiếp theo.
Đồng tình với vai trò giáo dục từ nền tảng, NSƯT Ngô Phạm Hạnh Thúy nhấn mạnh xây dựng con người là yếu tố tiên quyết trong mọi nghị quyết phát triển. Bằng góc nhìn của người làm nghề, nghệ sĩ Hạnh Thúy đề xuất 8 nhóm giải pháp, trong đó nổi bật là việc cần ban hành Bộ quy chế thực hành văn hóa trên không gian mạng để kiểm soát các phát ngôn lệch chuẩn, hành vi miệt thị tác phẩm nghệ thuật vô căn cứ của một số “người làm nội dung đánh giá” gây thiệt hại lớn cho ngành điện ảnh. Mặt khác, bà nhấn mạnh sức mạnh của nghệ thuật (điện ảnh, sân khấu), thay vì giáo dục khô cứng, Nhà nước nên đồng hành cùng nhà làm phim để lồng ghép khéo léo các bài học đạo đức, nhân quả, giúp công chúng tiếp nhận chuẩn mực một cách tự nguyện và nhẹ nhàng nhất.
Ở góc độ nghiên cứu cấu trúc xã hội, ThS. Nguyễn Hiếu Tín (Giảng viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng) phân tích 4 “khoảng trống gia đình” lớn đang phát sinh dưới áp lực đô thị hóa: Gia đình không trọn vẹn (thiếu cha, thiếu mẹ, ly hôn); Gia đình công nhân tại 75 khu/cụm công nghiệp thiếu nhà ở và thiết chế văn hóa; Gia đình di cư ngắn hạn theo các khu du lịch; Gia đình cán bộ, công chức bận rộn, thiếu thời gian tương tác với con cái sau khi sáp nhập địa giới hành chính. Ông đề nghị Thành phố thực hiện cuộc tổng điều tra về dữ liệu gia đình, tăng cường truyền thông kỹ năng làm cha mẹ, thí điểm bắt buộc học kiến thức tiền hôn nhân (học hỏi mô hình Thái Lan) và phát triển hệ thống dịch vụ hỗ trợ gia đình.
Phát biểu kết luận, ông Lê Văn Minh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cho biết, từ những quan sát thực tế tại các đường sách, thư viện, di tích lịch sử hay các rạp kịch, nhà hát, cải lương... cho thấy rất nhiều bạn trẻ ngày nay tự nguyện mua vé xem kịch truyền thống, xúc động vỗ tay trước những hành động trung nghĩa, nhân văn của các nhân vật lịch sử. “Điều đó chứng minh người trẻ Thành phố không hề quay lưng với văn hóa, lịch sử dân tộc, nhưng ngược lại, họ cảm nhận và có cách tôn vinh rất riêng”, ông khẳng định.
Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy cùng Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Thành phố sẽ tiếp tục tổng hợp, chắt lọc các kết quả nghiên cứu và đề xuất để tham mưu cho Lãnh đạo Thành phố ban hành bộ tiêu chí chuẩn mực, góp phần xây dựng con người TP.HCM phát triển toàn diện, trong bối cảnh một siêu đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Phương Nhã
Bình luận