Khơi gợi nâng niu niềm vui đọc sách

Sách tích tụ trí tuệ loài người, con đường tiến hóa không tách rời những trang sách. Hình ảnh kẻ sĩ phương Đông với cung đàn, quyển sách từ xa xưa đã là biểu tượng của hành trình tri thức.

Nhìn lại một thời, từ con chữ viết trên lá, mành tre trúc, phiến đá…đến các loại giấy - và ngày nay, trên các phiên bản điện tử: sách thời 4.0.

Ảnh: Liên Giang

Khi nói quý, yêu, đam mê sách, hiểu rằng sách theo nghĩa truyền thống, bản in. Đến thời bùng nổ công nghệ thông tin, số hóa hàng loạt dữ liệu in chia sẻ trên mạng, cái mới cuốn hút sự đọc vào màn hình máy tính, điện thoại thông minh cùng cả các công cụ đọc điện tử (audio), tỷ lệ người đọc sách in giảm sút… Không thể phủ nhận thành tựu công nghệ mang tính cách mạng đưa sách đến sâu rộng hơn quần chúng, qua máy tính và điện thoại, người dân từ thành thị đến nông thôn tiếp cận được một khối lượng sách vô cùng phong phú mà không một thư viện truyền thống nào đáp ứng được. Sự vơi đi thú đọc truyền thống là một tất yếu không khó lý giải.

Nhưng, sau cú rung lắc dữ dội do sức hút từ mạng, giá trị ngàn năm của các trang sách in vẫn cho thấy sự thiết yếu khó thay thế, cho dù tiến bộ công nghệ có đi đến đâu. Việc đọc sách, tương tác thẩm thấu tri thức từ con chữ qua sách in và cách đọc vốn có lâu đời vẫn không thể mất đi. Đọc nhanh, đọc lấy tin, mạng đáp ứng tốt, nhưng đọc thưởng thức, nghiên cứu sâu sắc, học tập thì sách in lại đáp ứng tốt hơn. Một tủ sách vẫn trân quý và không thể thay thế với màn hình vi tính hay chiếc điện thoại thông minh có kết nối, cho dù sự cung cấp thông tin của công nghệ qua đường truyền ưu việt hơn. Vừa nâng niu sách cùng thú đọc cũ, vừa khai thác tiện ích mạng như sự thêm vào, phải chăng là lối đi hợp lý?

Sài Gòn đã có hẳn một cung đường đẹp ở trung tâm - đường Nguyễn Văn Bình, rợp bóng me che chắn các gian sách xinh xinh của các nhà xuất bản, công ty sách. Một nơi đã trở thành điểm hẹn cho những người yêu sách. Người ta không chỉ đến đây để tìm cuốn sách mình thích mà còn có thể dự những sự kiện ra mắt tác phẩm mới, nghe chia sẻ về hành trình viết, in ấn sách…

Bây giờ, khi thú đọc vơi chao, những nỗ lực không mệt mỏi chỗ này chỗ khác, lúc này lúc khác, miệt mài như những chú ong khơi gợi trở lại đam mê sách, trước nhất từ học trò, đến người đọc rộng hơn.

Thích nghi, xoay xở, Thư viện khoa học tổng hợp TPHCM từ khá lâu đã tích hợp không gian đọc truyền thống với phòng đọc điện tử, nơi độc giả dễ dàng đọc sách trên các màn hình thân thiện, tiện dụng đặt ở tầng dưới, một cung cách thức thời khi dòng bạn đọc học sinh, sinh viên, trí thức vào thư viện vẫn đông đảo.

Ngày cũ, học trò thường có góc học tập, cho dù chỉ ở mái tranh nghèo: một chiếc bàn con, kệ sách, chồng tập vở, hộp bút… Ngày nay, nhiều nơi có điều kiện sống tốt hơn, trẻ lắm khi có cả phòng riêng, song một góc học tập có kệ sách chắc không nhiều.

Công nghệ theo cách hiểu tích cực, là sự thêm vào chứ không làm mất đi những giá trị đích thực đã có từ ngàn năm, như sách. Đáng ngẫm khi một sinh hoạt ý nghĩa từ Diễn đàn “Hội quán Mọt Sách” trên mạng quy tụ số nhiều “mọt” khắp nơi trao đổi, chia sẻ, còn họp mặt rôm rả những người cùng chung niềm yêu sách, tạo chốn riêng trên không gian mạng.

Tháng tư này, có ngày dành cho niềm yêu sách ở Việt Nam qua các hoạt động diện rộng tôn vinh văn hóa đọc. Nhiều bộ ngành địa phương ban hành hẳn văn bản chỉ đạo điều hành các hoạt động tập trung này, trong đó ngành giáo dục cũng hướng các trường học hưởng ứng, kéo học sinh lại gần hơn với sách.

HẰNG SINH