3] Như đã trình bày ở trên, về phương diện lịch sử, bên cạnh lễ phẩm chính là bánh rượu cũng như các sản phẩm từ hoa màu ruộng đất và lao công của con người như lúa mì, trái cây, mật ong, sữa, dầu, hương, vải…, thì hoa - nến cũng nằm trong số các lễ phẩm dâng tiến. Tuy nhiên, có vài điểm cần lưu ý ở đây: i] Nguyên tắc là có những thực hành phụng vụ phải thay đổi bằng cách bỏ đi hay chỉnh sửa lại đôi chút cho phù hợp và hoa - nến [đang cháy] trong đoàn rước chuẩn bị lễ vật nằm trong trường hợp này; ii] Hoa - nến được đem lên vào lúc này nằm trong bối cảnh phụng vụ khác với hiện nay, nghĩa là bàn thờ vào thời điểm này mới được chuẩn bị bằng cách đốt nến sáng và trưng hoa; iii] Một số nến được dâng vào lúc này thuộc về nhu cầu của Giáo hội để dùng cho những buổi cử hành khác sau này chứ không phải là nến đang cháy.[1]
 |
Còn ngày nay, hoa và nến [đang cháy] là một biểu tượng không mang ý nghĩa lương thực hay nhu yếu phẩm của con người, do vậy được Giáo hội dùng vào việc trưng bày trong cung thánh ngay từ đầu lễ [để tỏ lòng cung kính và mừng lễ] chứ không phải trong cuộc rước dâng của lễ,[2] trừ ra trong ngày thứ Bảy Tuần Thánh (lễ Vọng Phục Sinh) và trong thánh lễ có nghi thức cung hiến bàn thờ hay làm phép bàn thờ.[3] Dẫu vậy, trong lễ Vọng Phục Sinh, hoa nến (chưa cháy) cũng đã được trưng ngay từ đầu lễ, đến kinh Vinh Danh thì chỉ đốt nến mà thôi. Còn những trường hợp khác, việc chuẩn bị bàn thờ với các đối tượng như hoa và nến diễn ra trước cuộc rước lễ phẩm chứ không phải mang theo trong chính cuộc rước này (Notitiae35 (1999): 456).[4] Hoa và nến đang cháy là những yếu tố trang trí cho không gian phụng tự. Chúng thuộc về môi trường phụng vụ chứ không nằm trong số những lễ phẩm cho người nghèo.[5]
Thật vậy, ánh sáng [chẳng hạn của nến đang cháy, đèn pha lê…] là một biểu tượng. Việc đốt đèn hay nến bàn thờ có những ý nghĩa sau: i] Bày tỏ sự kính trọng sâu xa nhất của Giáo hội đối với bàn thờ vốn là biểu tượng của Chúa Kitô và là nơi Hy tế Thánh Thể được dâng tiến; ii] Không phải vì thiếu ánh sáng mà dùng nến, nhưng nến được đốt sáng trong buổi cử hành phụng vụ vừa để tôn vinh Chúa Kitô, làm dấu chỉ cho Đức Kitô Phục Sinh là “ánh sáng trần gian”, vừa biểu trưng cho những kẻ theo Ngài, họ cũng được mời gọi trở nên “con của ánh sáng”, nên “ánh sáng cho thế gian” (Ga 8, 12; 9, 5; Mt 4, 16. 5,14; Lc 1, 79); iii] Đốt nến cho cháy sáng trong nhà thờ / nhà nguyện là nhằm thể hiện thái độ của chúng ta sẵn sàng đi vào cầu nguyện, không ngừng dâng lên Thiên Chúa lời khẩn cầu tha thiết trong suốt cuộc sống của mình.[6] Thay đổi số cây nến là một cách thức phân biệt ngày lễ và mức độ cử hành. Hiện nay, tập tục tốt lành đã phát triển ở một vài nơi là sử dụng 2 nến cho lễ thường và lễ nhớ, 4 cho lễ kính và 6 nến cho lễ Chúa nhật cùng lễ trọng. Vào những dịp long trọng, sẽ sử dụng 7 nến khi Đức Giám mục giáo phận chủ tế.[7] Ngày xưa, luật Giáo hội quy định rõ ràng: lễ trọng (6 nến); lễ hát (4-6 nến); lễ đọc (2 nến); đặt Mình Thánh chầu và ban phép lành Thánh Thể bằng hào quang (12 nến); ban phép lành bằng bình thánh (6 nến)…[8]
 |
| "...Còn ngày nay, hoa và nến [đang cháy] là một biểu tượng không mang ý nghĩa lương thục hay nhu yếu phẩm của con người, do vậy được Giáo hội dùng vào việc trưng bày trong cung thánh ngay từ đầu lễ [để tỏ lòng cung kính và mừng lễ] chứ không phải trong cuộc rước dâng của lễ..." |
Hoa lá cũng là một biểu tượng. Chẳng hạn: hoa huệ chỉ sự thanh khiết và mùa Phục Sinh; hoa hồng nói về tình yêu; cây (trái) lựu chỉ sự bất tử; lúa mì chỉ về Thánh Thể; vòng hoa với 3 cây nến tím và một cây nến hồng ám chỉ mùa Vọng; hoa trạng nguyên biểu tượng cho mùa Giáng Sinh… Sử dụng khôn khéo các vật liệu tự nhiên (cây cối, hoa, lá, cành, đá, cát, gỗ, san hô...) và nhân tạo (màn trướng, vải vóc, tranh ảnh, chén chậu, khung sườn, rubăng, cây Giáng Sinh...), cũng như màu sắc và ánh sáng khi trang hoàng cho đúng chỗ đúng dịp là nhằm mục đích thông truyền niềm tin và các giá trị vô hình, lôi kéo các tín hữu tham dự cả hồn lẫn xác của họ một cách có ý thức, tích cực và trọn vẹn vào cử hành phụng vụ. Quy chế Tổng quát Sách Lễ Rôma [2002] số 305 dạy: “Nên giữ chừng mực khi trang hoàng bàn thờ. Trong mùa Vọng, bàn thờ được chưng hoa cách vừa phải, thích hợp với đặc tính của mùa, để không cho thấy quá sớm niềm vui trọn vẹn của ngày sinh nhật Chúa. Mùa Chay không được chưng hoa trên bàn thờ, trừ Chúa nhật Laetare (IV mùa Chay), các lễ trọng và lễ kính. Việc chưng hoa phải luôn luôn điều độ, và nên đặt hoa chung quanh bàn thờ hơn là trên bàn thờ”. Việc sử dụng màu hoa cũng như số lượng hoa thế nào tùy theo mùa phụng vụ, nơi chốn và tập tục địa phương.
Như vậy, trên hay gần bàn thờ có nến đã được đốt cháy ngay từ đầu lễ rồi [với số lượng đã được đề nghị rõ ràng] cũng như hoa đã được trang trí mang tính biểu tượng ngay từ đầu lễ.[9] Trước câu hỏi liệu có thể đem khăn bàn thờ và nến cháy lên bàn thờ trong cuộc rước lễ phẩm không, Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích đã trả lời dứt khoát không được: không thể trì hoãn trải khăn bàn thờ và trưng nến vào thời điểm chuẩn bị lễ vật (Notitiae35 (1999): 456).[10] Vì thế, không cần thiết phải “tăng cường” số lượng hoa và nến trên cung thánh nữa nhờ vào hoa nến mang theo trong đoàn rước dâng lễ. Thực hành này dễ dàng lôi kéo người ta đến việc nhìn ngắm và quan sát hoa nến hơn là đang tiến hành một hành vi phụng tự đúng nghĩa, và như thế không nên có chỗ trong cử hành phụng vụ. Tốt hơn hết, hành động này nên thực hiện bên ngoài thánh lễ.
 |
4] Hoa và nến là hai đối tượng được Quy chế Tổng quát Sách Lễ Rôma [2002] và Nghi thức Thánh lễ [2002] nói một cách rõ ràng bất cứ khi nào cần được đề cập đến.[11] Tuy nhiên, số 73 của Quy chế Tổng quát Sách Lễ Rôma [2002] và số 22 của Nghi thức Thánh lễ [2002] chỉ nhắc đến đối tượng có thể đem theo trong cuộc rước chuẩn bị lễ vật là bánh và rượu cùng những lễ phẩm khác nữa, trong đó có cả tặng phẩm dưới hình thức tiền bạc hay những lễ phẩm dùng cho nhu cầu của Hội Thánh và thi hành bác ái đối với người nghèo. Cụm từ “các phẩm vật khác” trong Quy chế Tổng quát Sách Lễ Rôma [2002] số 73 (Cũng được nhận tiền bạc hoặc các phẩm vật khác, do tín hữu mang đến hoặc được quyên ngay trong nhà thờ để giúp người nghèo hoặc nhà thờ) và “những lễ vật khác” trong Nghi thức Thánh lễ [2002] số 22 (hoặc những lễ vật khác theo nhu cầu của Hội Thánh và người nghèo) chắc chắn không thể hiểu gồm cả là hoa và nến.
5] Nếu không hiểu nến là lễ phẩm như trên mà chỉ là nến cháy sáng đi theo cuộc rước như trong nhiều cuộc rước khác, thì cũng không được áp dụng trong trường hợp này. Bởi vì nến đang cháy [trong cuộc di chuyển / rước nào đó] là yếu tố cần thiết để đi kèm và tôn cao các đối tượng cao trọng và thánh thiêng như Thánh Thể, thánh giá, Sách Tin Mừng hay ảnh tượng thánh. Do đó, không thể mang theo nến đang cháy trong cuộc rước dâng của lễ với những đối tượng là bánh và rượu chưa được truyền phép, tiền nong hay những lễ phẩm khác.[12]
6] Thông thường, chúng ta vẫn dâng tặng bông cho những nhân vật vị vọng vào lúc cuối lễ mà nhiều khi những bó hoa này lại sang trọng và rực rỡ hơn cả hoa trong đoàn rước dâng lễ vật. Điều này tạo ra một sự khập khiễng và kỳ quặc không những vì đối tượng được kính dâng [theo nghĩa là kính trọng, tạ ơn và vinh danh] mà còn vì sẽ xảy ra một sự lập lại trái khoáy do ý nghĩa của hai lần dâng hoa này hoàn toàn khác biệt nhau. Cách giải quyết vấn đề khập khiễng và kỳ quặc này không phải là giảm bớt hoa tặng lúc cuối lễ hay tăng số lượng hoa trưng trong cung thánh, mà chính là đừng bao giờ mang hoa trong đoàn rước chuẩn bị lễ vật.
(tiếp theo và hết)
Lm. Giuse Phạm Đình Ái, dòng Thánh Thể, SSS
__________________________________________________________
1 Xc. Augustinô Nguyễn Văn Trinh, Phụng vụ Thánh lễ (1999), 336-340.
2 Xc. QCSL 117, 297, 307.
3 Xc. Sách Các Phép, các số 948, 981.
4 Xc. Lawrence E. Mick, Worshiping Well ((Minnesota: The Liturgical Press, 1997), 63.
5 Xc. Paul Turner, “Liturgical Catechesis: Preparation of the Gifts” trong Modern Liturgy28/9 (November 1993):24-25.
6 Xc. Antonio Donghi, Actions and Words, bản dịch từ tiếng Ý bởi William McDonough và Dominic Serre (Collegeville, Minesota: The Liturgical Press, 1997), 83.
7 Xc. QCSL 117.
8 Xc. Edwin Ryan,Candles in the Roman Rite (Baltimore: A. Gross Candle Co., 2009),15-23.
9 Xc. QCSL 117, 307.
10 Utrum in offertorio ad altare ferri possint linteamina eiusdem cum candelabris in processione donorum? Negative.
11 Xc. QCSL 100, 117, 119, 120, 133, 175, 188, 274, 297, 305.
12 Xc. QCSL 117, 120, 133, 175, 188, 274
Bình luận