Lời hứa với con

Một trong những sai lầm lớn mà phụ huynh thường mắc phải là xem thường lời hứa với con trẻ.

Ấn tượng không tốttừ ba mẹ

Bà Lê Thanh Thảo rất ghét ai nói từ “bữa nào”, như: “Để bữa nào tôi đến nhà bạn chơi”. Bà nói hãy xác định hôm nay, ngày mai, ngày mốt, tuần tới, tháng tới, năm tới, chứ đừng nói “bữa nào”. Với bà, bữa nào có nghĩa là không bao giờ. Bà kể ngày xưa mẹ bà luôn dùng từ này với bà và thường thì “bữa nào” sẽ không bao giờ đến. Thí dụ, đi học cần mua sách mới, thế là mẹ bà: “Để bữa nào mẹ đi mua cho”. Lời hứa đó làm bà phải hằng ngày mượn sách của bạn về nhà làm bài và vào lớp xem ké sách cho đến hết năm học. Mùa lạnh, áo ấm bị chật, nếu mẹ bà hẹn “bữa nào” mua cái khác là y như rằng đến mùa lạnh năm sau cũng chưa có. Những ký ức thuở nhỏ khiến bà Thảo “dị ứng” với 2 chữ này nhưng nhờ vậy, bà luôn giữ lời. Nếu không chắc sẽ thực hiện được, không bao giờ bà mở miệng ra hứa!

Từ câu chuyện của bà Thảo, quan sát chung quanh, hình như những bậc cha mẹ nghĩ những gì nói với trẻ con chỉ là lời đẩy đưa, không cần phải nhất nhất làm theo. Ông Nguyễn Văn Ngàn, 40 tuổi (P 9, Q 3) là hàng xóm của tôi. Nhà gần nhau, tôi thường nghe ông nói với con gái 4 tuổi: “Ba đi nghen. Chiều về ba mua bánh cho con. Con muốn mấy cái? Một cái, hai cái hay ba cái?”. Thế nhưng, chiều về, trước đôi mắt ngỡ ngàng của con gái, ông cười hề hề lờ hẳn lời hứa lúc sáng.

Lâu dần, bé không háo hức ra cửa đón ông nữa mà chỉ ngồi trong nhà thản nhiên nhìn ông đi vào. Khi ông đi làm, bé cũng dửng dưng, đôi mắt không mở to long lanh như những ngày đầu ông nói sẽ mang bánh về. Sau này khi vào lớp 1, học lớp Anh ngữ tôi dạy kèm ở nhà, bé thản nhiên nói về ba mình: “Ba nói mà không bao giờ làm!”. Tôi cũng chú ý bé rất dễ dàng hứa với bạn cùng lớp như: “Ngày mai mình mua cho bạn cây thước”. Nhưng hôm sau, đáp lại câu hỏi của bạn về cây thước, bé chỉ cười xòa.

Lúc hào hứng, nhiều người lớn thường tỏ ra rất “hào hiệp”, nhưng rồi quên đi nhanh chóng. Trong một buổi họp phụ huynh, có một vị thoải mái hứa: “Tôi sẽ mang những miếng ván vụn đóng lại cái bàn này cho cô giáo”. Sau đó, ông lại hẹn: “Thay bóng đèn có là bao. Để tôi thay giùm cho”. Nhưng một tuần sau không thấy vị phụ huynh này đâu, tôi hỏi Bằng, 16 tuổi, con trai ông và cũng đang là học sinh của tôi. Em thản nhiên: “Cô ơi, ba em hứa ẩu... thầy chạy luôn. Thôi, cô để em thay bóng đèn và đóng lại cái bàn”. Tôi hơi ái ngại khi thấy em tẩn mẩn làm công việc ba mình hứa, em nói với tôi em không bao giờ muốn như ba mình: luôn vui miệng hứa và không bao giờ giữ lời.

Những đứa trẻkhông nói suông

Trong cuộc đời giáo viên, không ít lần tôi xúc động trước những học sinh biết giữ lời hứa của mình. Em Trần Phúc Đông, 17 tuổi, là học viên của tôi trong lớp Anh ngữ đàm thoại. Em thường đến lớp trễ. Tôi có chút phàn nàn, em thật thà trả lời rằng em nghĩ học ở trung tâm thì không cần đúng giờ. Sau đó em hứa với tôi em sẽ đến lớp sớm 10 phút, bắt đầu từ buổi học sau. Và từ buổi học sau đó, Phúc Đông luôn đến lớp sớm cho đến khi thi lấy chứng chỉ ngoại ngữ. Liên hoan bãi khóa, tôi khen em là một người rất tôn trọng lời hứa, em cho biết đó là nhờ ảnh hưởng của ba mẹ em: “Ba mẹ em chưa bao giờ thất hứa với em, nếu không chắc chắn điều gì thì không bao giờ hứa. Ba mẹ luôn dạy em là người tự trọng phải biết giữ lời chứ không thể bạ đâu hứa đó”.

Em Nguyễn Thế Hoàng, 13 tuổi (P 1, Q 5) không quên đã hứa với cha xứ từ trước nên cố gắng giữ sạch sẽ sách giáo khoa, truyện tranh để gởi cho các bạn trẻ khó khăn ở vùng cao. Em cho biết từ nhỏ đã được dạy rất kỹ về việc giữ lời hứa. Mẹ em thường khuyên: “Cứ hứa nhăng hứa cuội, tạo cho người khác sự hy vọng để rồi sau đó thất vọng là hành động tàn nhẫn hơn nhiều so với lời từ chối thẳng”.

Tôi là gia sư cho em Trần Bạch Thu, 17 tuổi, tại căn nhà khang trang trên đường Tân Vĩnh (Q 4). Một lần, tôi thật ngỡ ngàng khi nghe em nói về mẹ sau khi mẹ em ra khỏi phòng với lời hứa sẽ mua tặng tôi hũ kem dưỡng da nhập từ Mỹ: “Mẹ em hứa cho vui thôi, không bao giờ có kem cho cô đâu”. Theo em, ba mẹ luôn “hứa cho vui” mà không bao giờ thực hiện. Nhưng em thì khác, nếu đã nói ra, em sẽ giữ lời. Như em đã cảnh báo, những ngày sau đó, mẹ em quên luôn hũ kem bà hứa mua tặng tôi.

Nhiều phụ huynh thường nghĩ trẻ con chẳng biết gì, nên cứ nói cho qua chuyện rồi con sẽ quên. Nhưng không, ngày qua ngày, ba mẹ sẽ không còn uy tín với con cái. Xa hơn, ba mẹ làm cho con có thói quen hứa lèo, vốn là một dạng của nói láo. Cũng có nhiều đứa trẻ nhìn gương xấu của ba mẹ mà tự tìm cho mình một cách sống khác hơn, như Bạch Thu cương quyết nói với tôi: “Em không bao giờ nói mà không giữ lời. Em sẽ không giống ba mẹ em”. Năm đó, em hứa sẽ học nghiêm túc để trúng tuyển vào khoa tiếng Anh, Đại học sư phạm TPHCM và em đã giữ lời khi đến thăm tôi với giấy báo nhập học trong tay.

Làm gương để dạy con

Bà Trần Thị Lam, 60 tuổi (P 21, Q Bình Thạnh) chia sẻ: “Hứa và giữ lời hứa với con cái cũng là một cách giáo dục trẻ có trách nhiệm với lời nói của mình. Một người có trách nhiệm với lời nói sẽ có trách nhiệm với hành động. Đó là nền tảng để khi trẻ trưởng thành, sẽ là một người tốt trong xã hội”. Bà Lam đã rất vui khi các con cũng theo cách sống của mẹ: luôn giữ lời hứa trong công việc nên đã thành công trong cuộc sống. Bởi giữ lời hứa cũng chính là giữ chữ tín, một yếu tố quan trọng để có được đối tác lâu dài khi muốn kinh doanh.

NGUYỄN NGỌC HÀ