Lối thoát nào cho Ukraine?

Chiến dịch Ukraine mở màn vào rạng sáng 24.2 (giờ địa phương). Ngày 21.2, Tổng thống Putin ký sắc lệnh công nhận “cộng hòa độc lập” cho Donetsk và Luhansk, thuộc miền Ðông Ukraine và gần biên giới Nga. Sắc lệnh nêu rõ Nga đưa lực lượng gìn giữ hòa bình đến đây, sau thời gian xảy ra đụng độ giữa quân chính phủ Ukraine và phe ly khai Donbass. Ðồng thời, Ðiện Kremlin muốn hỗ trợ Donetsk và Luhansk lấy lại những khu vực mà hai “cộng hòa độc lập” này cho rằng thuộc lãnh thổ của họ.

Sau một tuần triển khai, Nga hành quân từ phía bắc, phía đông và phía nam. Còn Ukraine thì kháng cự lại với sự ủng hộ của phương Tây.

Mũi nhọn từ nhiều hướng

Ngày 1.3, Nga đẩy mạnh các mũi nhọn tại những nơi trọng yếu của Ukraine. Quân đội của ông Putin đưa hàng dài thiết giáp tiến về thủ đô Kyiv (giữa Ukraine), tăng cường hoạt động đánh bom Kharkiv (thành phố lớn thứ hai ở miền đông bắc) và kiểm soát thành phố cảng Kherson ở miền nam.

Tại TP Kharkiv, những ngày qua, người dân mặc nguyên quần áo khi ngủ, sẵn sàng chạy nếu có biến. Ngày 1.3, Kharkiv xảy ra một vụ nổ lớn, phá hủy tòa nhà chính phủ ở quảng trường Tự Do. Cơ quan ứng phó các dịch vụ khẩn cấp ghi nhận ít nhất 10 người thiệt mạng và 24 người khác bị thương sau khi trúng đòn tấn công được cho là xuất phát từ rốc két Nga. Một ngày trước đó, ít nhất 5 khu dân cư khác nhau của Kharkiv lần lượt trúng rốc két, theo Ðài CNN.

Trong khi đó, một đoàn xe quân đội Nga kéo dài khoảng hơn 60km đã lọt vào máy quay vệ tinh của Hãng Maxar Technologies. Maxar cho biết có những cụm khói bốc lên từ nhiều ngôi nhà gần tuyến đường đoàn xe quân sự Nga đang di chuyển. Tuy nhiên, chưa rõ nguyên nhân của những vụ cháy này. Thị trưởng Vitali Klitschko của Kyiv cảnh báo quân Nga đang ở ngoại vi thủ đô và tuyên bố chuẩn bị bảo vệ Kyiv.

Người dân sơ tán từ Kiev đến Lviv

Quân Nga đối mặt sự kháng cự mạnh mẽ từ quân đội Ukraine. Các đồng minh của Ukraine đang đẩy nhanh tốc độ viện trợ vũ khí, khí tài cho nước này. Ukraine đặc biệt đề nghị cấp thêm các dòng tên lửa như Javelin và Stinger vốn đang vơi đi nhanh chóng.

Lực lượng do Nga hậu thuẫn cũng tiến quân ở miền nam Ukraine. Tại thành phố cảng Kherson (phía tây Mariupol và phía bắc đảo Crimea), các hàng rào phòng ngự của Ukraine đã bị chọc thủng. Xe quân sự Nga đã tiến vào bên trong thành phố. Ông Denis Pushilin, lãnh đạo vùng Donetsk tuyên bố đã kiểm soát Mariupol. Thị trấn Volnovakha, nằm giữa Mariupol và Donetsk, gần như hoàn toàn bị bao vây, theo ông Pushilin.

Làn sóng di tản

Ðầu tuần, Tòa Hình sự Quốc tế thông báo mở cuộc điều tra về chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi các nhà lãnh đạo châu Âu hãy cấp quy chế thành viên Liên minh châu Âu (EU) cho nước này ngay lập tức. Tổng thống Tayyip Erdogan của Thổ Nhĩ Kỳ thúc giục Nga và Ukraine hãy ngừng bắn. Chính quyền Ankara cũng không phản đối việc mở rộng Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO). Từ năm 2005, Tổng thống Ukraine lúc đó là Viktor Yushchenko hứa hẹn dẫn dắt quốc gia này thoát khỏi tầm ảnh hưởng của Ðiện Kremlin. Ðến năm 2008, NATO hứa hẹn sẽ cho phép Ukraine gia nhập khối liên minh quân sự trong tương lai.

Tổn thất bên trong Tòa Thị chính Kharkiv ngày 1.3

Trong lúc quân Nga tiếp tục gây áp lực tại nhiều nơi, nhiều người Ukraine quyết định chạy khỏi nước này. Reuters dẫn lời ông Filippo Grandi, Cao ủy Liên Hiệp Quốc (LHQ) về người tị nạn (UNHCR),trình bày trước Hội đồng Bảo an LHQ rằng đã có 520.000 người Ukraine di tản đến các quốc gia láng giềng. “Con số trên tăng theo cấp số nhân hằng giờ”, ông Grandi cảnh báo. Nhiều người trong số họ là phụ nữ. Nữ giới buộc phải đưa ra quyết định đầy khó khăn khi phải bỏ lại chồng và cha, vì nam giới từ 18 đến 60 tuổi không được rời nước theo lệnh tổng động viên. Những người nước ngoài cũng tìm cách rời Ukraine.

Kể từ đầu chiến dịch đến nay, ít nhất 100 người Ukraine đã thiệt mạng, hơn 300 người bị thương, nhưng con số sẽ còn gia tăng trong thời gian tới, theo Reuters dẫn lời bà Michelle Bachelet, Cao ủy Nhân quyền LHQ. Ðại hội đồng LHQ cũng mở phiên họp đặc biệt liên quan đến tình hình Ukraine. Kéo dài trong 3 ngày, từ 28.2 đến 2.3, đây là dịp 193 nước thành viên LHQ trình bày ý kiến trước khi bỏ phiếu nghị quyết yêu cầu Nga rút quân khỏi Ukraine.

GIANG VÔ YÊN