Xưa nay, ta hay nghe và trích dẫn câu: “Mọi lý thuyết đều là màu xám. Chỉ có cây đời mãi mãi xanh tươi” - trong tác phẩm “Faust” nổi tiếng của đại thi hào Đức Johann W. Goethe (1749 - 1832). Câu này ngụ ý rằng cuộc sống không khô khan, giáo điều như lý thuyết. Cuộc sống muôn hình vạn trạng, phong phú và rực rỡ hơn rất nhiều. Nếu lý thuyết tựa hòn đá xám xịt, lạnh lẽo thì cuộc đời như dòng sông tươi mát và chảy mãi không ngừng.
Vậy mà giới trẻ bây giờ lại châm biếm: “Mọi lý thuyết đều là màu hồng phấn. Chỉ có cây đời mãi mãi… đen thui”. Sao lại thế nhỉ?
 |
Gần gũi với giới trẻ, được các bạn dốc cạn ruột gan rằng:
- Trong những câu chuyện xưa, tình làng nghĩa xóm hiện lên thật đẹp đẽ, tắt lửa tối đèn có nhau, nhà có tiệc tùng hoặc ma chay luôn được bà con chòm xóm giúp đỡ. Cha mẹ bận việc đã có láng giềng trông nom con cái hộ. Bởi vậy mới có câu tục ngữ: “Bán anh em xa, mua láng giềng gần”.
Nay tình làng nghĩa xóm đỡ đần nhau thì ít, “camera chạy bằng cơm” thì nhiều. Có cậu sinh viên lên mạng kể, có lần về quê, cậu bị mấy bà cùng xóm xác định là nghiện chỉ vì quá gầy và hay ngáp. Thực ra chỉ vì học hành vất vả, phải làm thêm kiếm tiền đóng học phí nên mới vậy. Có bạn gái bị đồn chửa hoang chỉ vì về nghỉ hè, giăng dây phơi đồ cho… thú cưng.
- Đọc truyện hay xem phim thể loại học đường, dưới mái trường sao mà đầy ắp tình bạn, tình yêu. Có “thanh xuân như trận mưa rào”, có những đứa bạn thân thiết và có cả mối tình đầu khắc cốt ghi tâm. Vậy mà nhiều bạn trẻ sẵn sàng bán lại vé cho ai “xin một vé về tuổi thơ” để “tắm mưa rào lần nữa”. Bởi đó là quãng thời gian mà bạn không bao giờ muốn quay lại, nào phải chịu đựng sự cô lập, bạo lực học đường; nào áp lực học hành và thi cử, bị thầy cô “đì”,... Chỉ khi lên đại học và đi làm, bạn mới phần nào thấy tự tin, vui vẻ.
- Trong nhiều tác phẩm văn học, phim ảnh, thậm chí những lời tâm sự trên mạng, bắt gặp hình tượng cha mẹ luôn yêu thương con vô điều kiện, ủng hộ con hết lòng, chấp nhận con ngay cả khi chúng xấu xí nhất. Nhưng nhiều cô cậu tỏ ra hồ nghi vào câu nói “cha mẹ nào chẳng yêu con”, vì trải nghiệm thực tế chẳng giống chút nào, chỉ là giấc mơ xa xỉ.
- Câu chuyện “Hai anh em” của nhà văn Pháp Lamartine kể về hai anh em nhà kia rất thương yêu nhau, thóc lúa làm ra luôn chia đều. Khi người anh lấy vợ, người em nghĩ anh phải lo cho vợ con nên tối tối đem vài bó lúa phần mình sang bên anh. Vợ chồng người anh thì thương em trai cần dành tiền cưới vợ, cũng lén đem vài bó lúa qua cho. Bởi vậy, lượng lúa của hai nhà hầu như không bớt bao nhiêu. Cuối cùng, họ chạm mặt nhau trong đêm, người này đang ôm bó lúa qua tặng thêm cho người kia. Hiểu ra, họ ôm nhau khóc vì xúc động.
Giờ thì dân mạng có từ “anh em cây khế”, ý chỉ anh em ruột thịt sẵn sàng đổ máu vì tranh giành vài mét đất hoặc chia gia sản không đều khi cha mẹ nằm xuống.
- Truyện ngôn tình có mô-típ nam chính “bên ngoài ấm áp, bên trong nhiều tiền”, vừa đẹp trai vừa chung thủy với vợ. Cưng chiều vợ như bà hoàng và còn tự xử lý kẻ thứ ba mà không khiến vợ phiền lòng. Ngoài đời không thiếu những “tổng tài” như vậy, tiếc rằng ngoài giàu có, thành đạt, phong độ ra, anh còn lập thêm “phòng nhì” và hãnh diện vì có cả vợ lẫn bồ. Đến lúc vợ phát hiện, bao nhiêu ấn tượng đẹp đẽ về chồng đều đổ vỡ tan tành.
Thế nên giới trẻ nhận xét đời làm gì có ngôn tình. Văn chương cao thượng đáng yêu biết bao nhưng “cây đời” thì đen hơn cả… tiền đồ chị Dậu.
**
Ngày nay, dường như lý thuyết về xã hội, lòng người, đạo đức thì tốt đẹp và chuẩn mực, mỗi tội hiện thực vả chan chát vào mặt lý thuyết. Nhiều người hoài nghi quy luật “ở hiền gặp lành”, “có đức mặc sức mà ăn”. Những câu chuyện tuyệt vời chỉ nằm lại trong sách vở và phim ảnh, chứ “đời không như là mơ”. Cộng đồng dễ dàng chấp nhận lắm thứ bất công, coi đó là lẽ hiển nhiên. Lâu lâu có chuyện tích cực thì người đời lại ghen tị, nghi ngờ.
Suy cho cùng, thế gian giống thiên đường hay địa ngục đều do con người tự quyết định. William James (1842 -1910), nhà tâm lý học và triết gia người Mỹ, đã nói: “Hãy tin rằng đời đáng sống, và niềm tin của bạn sẽ giúp thiết lập sự thực đó”.
THẠC SĨ - BÁC SĨ LAN HẢI
Bình luận