Do bão Bualoi (bão số 10) vừa quét qua khu vực Bắc Trung Bộ, báo đài gần đây tràn ngập tin tức về thiệt hại, thương vong do bão lũ gây ra, trên mạng cũng đăng nhiều video ngắn quay cảnh lốc xoáy tàn phá nhà cửa, lũ lụt gây tổn thất cho mùa màng và tài sản. Nhìn mà xót lòng cho đồng bào các vùng bị thiên tai!
Tôi bỗng nhớ đến một chương trình truyền hình đã xem trên TV nhiều năm trước, nói về kiến trúc nhà ở của người Nhật. Vì xem cách đây đã lâu nên tôi không còn nhớ chi tiết, nhưng tôi vẫn ấn tượng với lời nhận xét kiến trúc truyền thống Nhật Bản là “nghệ thuật của gỗ và giấy”, vừa tinh tế vừa tạo cảm giác mỏng manh. Từ xưa, người Nhật đã ưa chuộng các vật liệu như giấy, gỗ, tre; lắp cửa trượt (shoji) có khung gỗ nhẹ và dán giấy; xây tường cho nhà truyền thống thì dùng cốt tre đắp đất và trát thạch cao lên bề mặt… Ngay cả khi văn hóa phương Tây du nhập nước Nhật, kiến trúc nhà truyền thống vẫn không lỗi thời, nhất là cửa trượt dán giấy. Lối xây dựng đó sinh ra từ lịch sử hứng chịu bao trận động đất, sóng thần. Quốc đảo Nhật Bản nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương, bị định sẵn sẽ thường xuyên có địa chấn, xui xẻo hơn thì gặp cả sóng thần. Khi thiết kế kiến trúc chống động đất, người Nhật có câu: “Động đất không giết người nhưng các tòa nhà thì có”. Trong những cách giảm thiểu tổn thất, có hai phương án khá đơn giản:
- Dùng cửa trượt trọng lượng nhẹ, khung cửa dán giấy thay vì lắp kính. Khi gặp động đất hoặc gió bão, cửa trượt sẽ không dễ dàng bung ra và va đập lung tung. Nếu có cũng không gây thương tích nặng cho người vì vật liệu nhẹ. Giấy dán cửa “gặp biến” thì chỉ bị thủng chứ không vỡ thành nhiều mảnh sắc bén như kính.
- Đồ nội thất trong nhà không nên quá to lớn, nặng nề. Khi động đất xảy ra, đồ đạc đủ nhẹ và nhỏ gọn sẽ giảm nguy cơ đè chết người, gây thương tích nặng hoặc chặn mất lối thoát.
*
Việt Nam không nằm trong vành đai lửa Thái Bình Dương như Nhật Bản, Indonesia, Philippines hay Malaysia nên hiếm khi gặp động đất. Thế nhưng, nước ta lại thường xuyên hứng chịu bão lụt, đặc biệt là ở khu vực miền Trung. Tuy nhiên, trong vòng chục năm gần đây, chắc lần đầu tiên dân Bắc Trung Bộ gặp bão to liên tiếp như năm nay, đã vậy còn có vòi rồng cỡ lớn.
Trong thảm họa bão số 10, một chàng trai Ninh Bình đã mất mẹ và nhà cửa chỉ trong một ngày, chỉ còn lại chú chó mẹ nuôi. Anh chỉ biết khóc ôm lấy chú chó, nghẹn ngào nói từ nay chẳng còn ai đón mình mỗi lần trở về nữa. Câu chuyện đau thương của anh cùng hình ảnh những ngôi nhà đổ sập, hư hại do gió bão khiến tôi nhớ đến chương trình TV năm xưa về cách Nhật Bản phòng chống thiên tai trong xây dựng. Bão tố dường như không phải nguyên nhân trực tiếp gây tử vong mà là những tấm tôn bị thổi bay, những bức tường nặng nề bị xô đổ và những món đồ nặng nề, sắc nhọn trong nhà. Nhìn hậu quả nặng nề mà bão tố gây ra, ta chỉ ước giá như có thể giảm thiểu thương vong trước những biến động của thiên nhiên.
Kinh nghiệm xây nhà chống động đất của người Nhật khiến tôi liên tưởng đến phép so sánh giữa đại thụ và cỏ dại. Lúc bình yên, đại thụ vững chãi oai phong biết bao, cỏ dại thì bị coi là yếu đuối, mỏng manh, thấp bé. Thế nhưng khi bão giông ập đến, đại thụ có thể bị gãy cành, bật gốc và gục ngã; cỏ dại thì mềm dẻo xuôi theo chiều gió nhưng vẫn bám chắc rễ dưới lòng đất. Cuối cùng, sau mưa bão, cỏ vẫn sống sót và còn xanh tươi hơn. Một tòa nhà vững như bàn thạch không phải lúc nào cũng chống được thiên tai, nhưng một tòa nhà làm từ vật liệu nhẹ, kết cấu hợp lý sẽ phần nào tăng tỷ lệ sống cho con người.
“Cây sậy nhỏ, nằm rạp dưới sức gió, rồi sẽ sớm đứng thẳng dậy khi bão đã qua” (Aesop).
Ths-Bs Lan Hải
Bình luận