Dịp Lễ Lá, các tín hữu ở khắp nơi trên thế giới có chung niềm vui đón Ðức Giêsu vào thành, nhưng với những sắc vẻ riêng phù hợp với thiên nhiên và văn hóa của địa phương.
Truyền thống làm phép cho nhành lá được một số tài liệu ghi nhận là có từ cuối thế kỷ VI, khởi đầu từ phương Đông, và đến thế kỷ VIII thì “cập bến” phương Tây. Trải qua hơn một ngàn năm, từ những cành cọ, cành ô liu ở Thánh Địa với khí hậu và thổ nhưỡng đặc trưng của vùng Địa Trung Hải, tùy theo quốc gia, khu vực, những nhành lá đã thay đổi sắc màu, hình dáng, một cách tự nhiên hoặc nhờ bàn tay khéo léo của con người. Lá muôn sắc muôn vẻ kết thành vòng tròn đức tin không biên giới.
Ra khơi với ngư dân
Tương tự như Thánh Địa, những quốc gia, địa phương ở ven Địa Trung Hải như Ý, hay miền nam của Pháp sẽ chuộng dùng lá cọ cho lễ Lá. Lá cọ từng là một trong những biểu tượng của hoàng gia vào thời Trung Cổ, và cũng được xem là biểu tượng của các vị tử đạo. Lá được các tín hữu mang đến nhà thờ có thể là lá nguyên, hoặc được thắt thành nhánh với những kiểu khác nhau. Tại thành phố Nice, miền nam Pháp, thắt lá là nghề gia truyền, nhưng ngày càng ít gia đình còn giữ được truyền thống này. Chúa nhật lễ Lá, những nhà còn giữ nghề thắt lá sẽ bày bàn nhỏ trước nhà thờ để bán sản phẩm của mình, thường thì lá cọ sẽ được thắt thành hình thánh giá, hình hoa hồng thánh Rita - vị thánh mà cư dân ở Nice rất tôn kính…
Ngoài lá cọ, tín hữu ở những khu vực ven Địa Trung Hải còn dùng nhành cây nguyệt quế, ô liu. Một số nơi có thói quen chọn những cành ô liu có trái. Như mọi nơi khác trên thế giới, sau thánh lễ, giáo dân sẽ mang nhành lá đã được làm phép về nhà, riêng tại Nice và một số thành phố cảng miền nam của Pháp, ngư dân đặt nhành lá một cách trang trọng ở mũi tàu, như một lời cầu nguyện, xin Thiên Chúa che chở cho những chuyến ra khơi của họ. Thị trấn ven biển Saint-Jean-Cap-Ferrat, ở giữa Nice và Monaco, còn có truyền thống sau lễ Lá, linh mục chúc lành cho thiếu nhi và các em sẽ cùng mang cành cọ lớn lên những tàu đánh cá đậu ở cảng cho ngư dân.
Ở những vùng có khí hậu ấm áp, nhưng không có nhiều cọ, như Việt Nam, thì sẽ dùng lá của những loài thực vật khác cũng thuộc họ Cau (Arecaceae) gồm dừa, dừa nước… Tại Armenia, Bulgaria, các tín hữu “đón Chúa vào thành” bằng nhánh cây liễu. Những miền lạnh giá như Canada thì các loại thực vật lá kim như thông sẽ được chọn cho lễ Lá. Trước đây, ở các gia đình Công giáo Canada, sau một biến cố nào đó, như thiên tai, bão tố, hay dịch bệnh, những cành thông của lễ Lá sẽ được nhúng vào nước thánh và rảy để xin ơn chữa lành, che chở. Tiến sát hơn đến vùng cực, tại Greenland, nơi mà thời tiết quá khắc nghiệt với cây cối, các tín hữu thường vẽ cành cây lên giấy để mang đến lễ Lá.
Còn tại Pháp và một số quốc gia, nhành cây được dùng trong lễ Lá giữa các miền cũng khác nhau. Nếu như miền nam của Pháp chuộng các loại thực vật hợp với khí hậu Địa Trung Hải thì những vùng miền còn lại của nước này đa phần chọn cây hoàng dương, một loài cây bụi được trồng rất phổ biến. Cây hoàng dương dễ mọc, chống chịu tốt với thời tiết xấu, luôn xanh tốt nên được xem là biểu tượng của sự vĩnh cửu.
Cầm cưa trước cửa và kẹo cho trẻ em
Ngoài truyền thống thắt lá cọ ở vùng Địa Trung Hải, thắt lá dừa ở Việt Nam, tín hữu ở nhiều nơi còn có truyền thống trang trí cho cây của lễ Lá. Tại Alsace, vùng phía đông bắc của Pháp, mỗi gia đình sẽ tự trang trí cây - thường là cây nhựa ruồi hoặc cây tần bì - sao cho thật đẹp. Họ gắn vào cây các dải lụa mảnh theo màu vàng - trắng (màu cờ của Vatican), gắn hoa hồng giấy, vỏ trứng được tô màu, đôi khi gắn cả bretzel, một loại bánh mặn đặc trưng của địa phương. Phần lớn những “cây lễ Lá” này sẽ cao bốn, năm mét, nhưng thỉnh thoảng, có những nhà hào hứng làm cây cao mười mét. Tại một số giáo xứ ở Alsace, vào lễ Lá, các vị linh mục thậm chí phải cử người cầm cưa đứng trước cửa nhà thờ, nhà nào làm cây cao quá, có nguy cơ cọ quẹt làm hỏng trần của thánh đường thì cưa bớt. Sau khi được làm phép, cây lễ Lá sẽ được cắt thành nhiều đoạn nhỏ để chia cho mỗi thành viên trong gia đình.
Cùng sở thích trang trí cho cây thay vì thắt lá, các tín hữu ở Lipnica Murowana và những ngôi làng khác thuộc miền nam Ba Lan còn tranh tài trong cuộc thi làm cây, với tiêu chí đẹp và… càng cao càng tốt. Những người tham dự mặc trang phục truyền thống và trang trí cho những cây gỗ đã chuẩn bị sẵn với nhánh cây lá kim, cành cây liễu, hoa giấy, hoa lụa… Có những cây cao đến 20 mét, gắn hàng ngàn hoa trên đó. Những cuộc thi này được tổ chức tại Ba Lan từ thế kỷ XVII. Sau cuộc thi và sau khi được làm phép ở lễ Lá, các tín hữu mang cây về đặt ở nhà để cầu mong gia đình được che chở khỏi thiên tai, bệnh tật.
Người lớn ở Alsace, ở Ba Lan có cây cao, cây to, còn trẻ em tại miền nam Pháp và Algeria thì rất hào hứng với những nhành cây gắn đầy kẹo vào mỗi lễ Lá. Đây là món quà để khích lệ các bạn nhỏ đã dự lễ một cách sốt sắng. Niềm vui ngọt ngào sẽ được các em thiếu nhi thưởng thức trên đường về nhà.
Lan Chi
Bình luận