Nghề tạo hình bằng mút xốp

Dạo quanh các hàng bán đồ trang trí mùa Giáng Sinh, dễ dàng nhận ra các mặt hàng làm từ nguyên liệu mút xốp như người tuyết, ông già Noel, xe tuần lộc... ngày càng được nhiều người ưa chuộng bởi sự đa dạng mẫu mã. Nghề tạo hình nhân vật bằng mút xốp nhiều năm trở lại đây bỗng nở rộ và mang lại thu nhập kha khá cho các cơ sở sản xuất…

Chúng tôi có dịp đến thăm cơ sở làm mút xốp tạo hình của chị Nguyễn Mai Hoa, nằm sâu trong một con hẻm ngoằn ngoèo trên đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 1, TPHCM. Đó là một gian nhà đứng cỡ 4 người là… chật ních. Nguyên vật liệu ngổn ngang, phải sắp xếp lắm mới tạm có chỗ tới lui, xoay chuyển.

Là “người của công việc”, lại biết chúng tôi muốn hỏi han về “nghề tay phải” của mình, nên chủ nhà vô đề ngay: “Hồi xưa, nhà tôi chuyên làm các mô hình cho đám cưới là chính. Về sau, thấy mùa Giáng Sinh hàng làm từ mút xốp cũng được ưa chuộng, vậy là nhận thêm đơn đặt hàng từ các cửa hàng bán đồ trang trí, chủ yếu là các mẫu đơn giản như người tuyết, ông già Noel, cây thông...”. Vì là xưởng nhỏ, quy mô gia đình, nên hàng đưa đi cũng chậm, đơn tới đâu thì làm tới đó. Thông thường, phải đặt đơn từ giữa tháng 10 để vô đầu tháng 11 là có hàng để bày bán.

Quy trình để cho ra được một sản phẩm cũng phải tính toán rất kỹ, vì mút xốp dễ làm nhưng cũng dễ bể. Theo chị Hoa, trước đây các khâu đều được làm thủ công, từ lên ý tưởng, vẽ phác họa, tạo hình thô cho khối xốp, chà láng bề mặt, đến công đoạn sơn phết, sấy khô, đóng gói. Sau này công nghệ hiện đại hơn nên cơ sở trang bị thêm dàn máy tính để tạo hình bằng đồ họa; thêm cái máy in 3D (3 chiều) nữa… 

Nguyễn Thanh Phong, người thiết kế của xưởng cho rằng  công việc của mình khá tỉ mỉ, đòi hỏi phải hết sức cẩn trọng. Sau khi nhận mẫu khách muốn đặt, sẽ vẽ lại nhân vật trên máy tính dưới dạng 3D, phác họa sơ bộ các mặt trước sau, trên dưới, giúp khách và thợ hình dung trước sản phẩm khi hoàn thiện. Khách duyệt xong mẫu thì tiến hành in. “Nói là in, nhưng thực chất là thao tác chuyển tập tin từ máy tính sang một dàn máy đặc thù, có mũi khoan, kích thước lớn nhỏ tùy theo mẫu mà điều chỉnh. Vậy là xong phần hình thô”, anh Phong giải thích.

Công đoạn kế tiếp là dùng máy mài xốp chuyên dụng, chà lại phần bề mặt cho mượt mà, trơn láng, trước khi trét bột. Gọi là “bột” nhưng là hỗn hợp trộn từ bột bả matit và chất đóng rắn, giữ vai trò như lớp sơn lót trước khi sơn màu hoàn thiện, đồng thời giúp lấp đi những lỗ nhỏ li ti, bị sứt mẻ trong khi cắt gọt. Sản phẩm coi như hoàn thành được 70%.

Cuối cùng là sơn mỹ thuật và hoàn thiện. Sơn chuyên dụng cho bề mặt mút xốp được chọn lựa kỹ lưỡng, sao cho màu lên được bền và khó phai trong điều kiện thời tiết mưa nắng thất thường. Ở khâu này, ngoài sơn màu cơ bản, người thợ còn phun một lớp tạo hiệu ứng sáng tối, giúp nhân vật trông “như thật” và sinh động hơn. Trước khi đóng gói thành phẩm, mô hình sẽ được phủ bằng lớp sơn bóng bảo vệ.

Một nghề nghe qua tưởng dễ, nhưng khi tận mắt dõi theo quá trình mài dũa, chăm chút từng miếng mút xốp, hình nộm… ở từng khâu, từng thao tác của người thợ, mới thấy công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và chỉn chu đến mức nào.

Chị Hoa cho biết: “Khâu khó nhất là việc biến ý tưởng thành hình ảnh mô phỏng, để làm sao vừa trúng ý khách hàng, lại vừa bảo đảm tính mỹ thuật và độ khả thi khi chế tác. Vì khâu cắt gọt, tạo phần thô đã có máy móc làm thay nên người thợ cũng nhẹ đi một phần”.

Nghề làm mút xốp tạo hình hiện nay khá phổ biến, do nhu cầu trang trí sân khấu, hóa trang (đám cưới, tiệc tùng, dạ hội…); và như đã nói, vào mùa Giáng Sinh, các loại hình làm từ mút xốp cũng dần trở nên thông dụng, phục vụ nhu cầu trang trí Noel, không chỉ trong các nhà thờ mà cả những nơi công cộng, trung tâm mua sắm… Vì vậy, nói như chị Hoa, đây là nghề “sống được”.

HUY THỊNH