Nghịch lý

Xã hội Thứ sáu, 08/09/2017 15:00

Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong 7 tháng đầu năm 2017, mặt hàng rau quả xuất khẩu tăng gần 50%. Nhưng ở chiều ngược lại, trái cây nhập khẩu lên tới 15 nghìn tỷ đồng, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2016. Lượng trái cây ngoại chủ yếu từ Thái Lan (57%), Trung Quốc (17%)….

Câu chuyện trên được xem như một nghịch lý, bởi nước ta là một nước nông nghiệp, đồng đất phì nhiêu, vậy mà chẳng lẽ hoa quả không đủ dùng mà phải đi nhập khẩu từ những nước mà lợi thế tự nhiên còn kém ta! Sự thật đó dường như làm tăng thêm bi kịch cho người nông dân Việt, bởi sản phẩm nhập khẩu hầu như toàn là những loại trong nước trồng được như cam, xoài, sầu riêng… Điều đó cũng có nghĩa là hoa quả nội địa bị lép vế, thua ngay trên sân nhà.

Sở dĩ có nghịch lý trên, trước hết là ở khâu phân phối và bao tiêu sản phẩm. Hiện nay đã có nhiều hệ thống bán lẻ trực tiếp nhập khẩu chính ngạch các loại hoa quả từ Thái Lan vào siêu thị trong nước, nên người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận được các sản phẩm ngoại với giá vừa phải và chất lượng tốt. Nhìn lại những mảnh vườn của nông dân ta, đến mùa thu hoạch, hầu như họ phải tự tìm đường tiêu thụ nhỏ lẻ, nên các sản phẩm nông nghiệp này ít có mặt ở các siêu thị, mà chủ yếu qua hệ thông bán rong, hay các chợ quê. Tính chất manh mún này không bao giờ tạo thành một vùng cây chuyên canh bền vững với đầu ra sản phẩm ổn định. Ngoài ra, nông sản thường bị lâm vào cảnh được mùa rớt giá, do bị thương lái ép giá. Nhiều thời điểm phải nhờ cộng đồng ra tay giúp đỡ. Chính vì lý do đó, dù một số vùng đất có thể trồng ra những hoa quả chất lượng tốt, cũng ít người dám đầu tư lớn vì rủi ro rất cao.

Nghịch lý trên còn do tâm lý. Người Việt đã nhiều lần được cảnh báo về các loại hoa quả nhập từ biên giới không rõ nguồn gốc và có nhiều chất bảo quản độc hại. Nay họ thấy những mặt hàng Thái Lan với nguồn gốc, chất lượng rõ ràng, nên dù đắt hơn hàng Việt, nhiều gia đình cũng mạnh dạn tiêu dùng. Trong khi đó ở trong nước, một số hoa quả nông dân trồng tự phát, chưa hoàn toàn bảo đảm tiêu chí an toàn thực phẩm, nên người tiêu dùng dè chừng. Tình trạng này cũng nói lên một thông điệp, người nông dân cần phải từ bỏ tư duy sản xuất đơn lẻ tự phát và phải xem xét tới các tiêu chí về chất lượng và mức độ an toàn cho các sản phẩm.

Cũng không thể mãi tự hào rằng đặc sản hoa quả này chỉ ta mới có. Nhiều loại như vải, thanh long, nhãn… trước kia chỉ có ở xứ ta, thì nay nhiều nước cũng trồng được với chất lượng không thua kém. Hoa quả là một trong những sản phẩm cơ bản của nông nghiệp, cần phải chăm chút đầu tư cả về chất lượng, độ an toàn và thị trường tiêu thụ nội địa.