Ngọt ngào xóm mứt tết Lạc Tấn

Mời nhau chút mứt ngọt ngào thơm thảo như cầu chúc mọi điều hanh thông, thuận lợi trong năm mới đã thành nét văn hóa truyền thống trong ngày Tết. Chính vì điều này mà mứt Tết và những xóm làm mứt Tết cứ độ cuối năm lại rộn rã vào mùa.

Những ngày này, trên địa bàn ấp 5, xã Lạc Tấn, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An, ngay từ đầu xóm đã nghe thoảng mùi thơm của mứt gừng, mứt me quyện hương trong gió. Hàng chục năm làm mứt Tết đã trở thành nghề truyền thống của bà con trong vùng, trong đó nổi bật nhất là mứt me và mứt gừng, qua đôi tay khéo léo của người thợ vẫn “níu hồn” người với hương vị riêng.

Những khay mứt gừng được phơi nắng

Có thâm niên hơn 20 năm làm mứt, sản phẩm của cơ sở mứt Huỳnh Ngọc Lan ở xã Lạc Tấn cũng là một trong những thương hiệu quen thuộc trên thị trường bánh mứt Tết. “Cứ vào đầu Xuân là có khách hàng khắp nơi gọi điện thoại đặt hàng. Mứt của xưởng tôi chủ yếu được tiêu thụ qua nhà phân phối và đại lý nhưng khách địa phương và khách ở phương xa cũng khá nhiều”, chị Ngọc Lan, chủ xưởng hồ hởi cho biết. Mứt nhà chị luôn được tiêu thụ hết dù số lượng làm ra vào dịp Tết khá nhiều, khoảng trên 10 tấn. Độ mềm dẻo vừa phải và khô ráo của từng miếng me chua chua, ngọt ngọt hay vị cay thơm của miếng gừng có sức quyến rũ đặc biệt. Được như vậy, theo sự “bật mí” của chị Lan thì một mẻ mứt me sau khi sên đường còn phải phơi đến hơn 10 ngày, với nắng vừa phải. Còn riêng mứt gừng, để đạt độ cay thơm và có vị ngọt dịu, trong quá trình làm phải tốn nhiều công sức. Cụ thể, củ gừng tươi đã gọt vỏ đem ra xẻ đôi, xăm cho bớt vị cay rồi đem luộc qua và vớt ra để thật ráo, rồi mới sên đường và phơi. Lúc sên đường phải chú ý gia giảm lượng đường và nước sao cho không quá loãng, không quá đặc để gừng mau ngấm. Về tỷ lệ gừng và đường, chị tận tình chỉ vẽ: “Cứ một ký gừng, tôi sên một ký đường và phơi 15 ngày”. Tỉ mẩn, tốn nhiều công sức là hình ảnh lột tả hết sự chịu thương, chịu khó của những người thợ làm mứt.

Nhiều sản phẩm của xóm mứt đã được đăng ký thương hiệu

Ngoài cơ sở Huỳnh Ngọc Lan, xóm mứt truyền thống Lạc Tấn còn có gần chục hộ cùng làm mứt Tết. Cả xóm thời điểm cuối năm luôn trong không khí lao động náo nhiệt, từ đầu xóm đến cuối ngõ luôn râm ran câu chuyện về mẻ mứt gừng mới phơi, mẻ mứt me vừa vào hộp... Bếp hộ nào cũng đỏ lửa suốt ngày cho những mẻ mứt sên trên những chiếc chảo lớn. Và sân nhà nào làm mứt cũng phủ kín bởi từng khay, mẹt phơi mứt, tận dụng từng con nắng vàng.

Bận tay ngồi gói mứt, bà Trương Thị Diệu - gia đình có truyền thống làm mứt đến 3 đời - vui vẻ kể: “Nhà tôi làm mứt đã mấy chục năm. Nghề truyền nghề nên bây giờ khi tôi bắt đầu mỏi mệt thì tới con tôi làm. Năm nào cũng vậy, từ tháng 9 Âm lịch là làm miệt mài đến cận Tết mới nghỉ”. Nghề làm mứt tuy vất vả nhưng mang đến lợi nhuận tương đối và còn vì nhận được sự khích lệ của chính khách hàng nên nhiều hộ cố gắng giữ nghề. Theo chia sẻ của bà Diệu, làm mứt dù chỉ là nghề theo mùa vụ nhưng giúp cho các hộ bám nghề có một cái Tết sung túc khi những đơn đặt hàng vẫn về đều đặn, chia đều công việc cho cả xóm.

Đang khệ nệ mang hàng chục mẻ mứt me phơi dưới cơn nắng vàng ươm buổi xế trưa, ông Nam vừa kiểm tra độ khô của miếng mứt, vừa chậm rãi, thuần thục trở những mẻ mứt đã đạt yêu cầu. Gia đình của ông gắn bó với nghề làm mứt Tết hơn mấy chục năm nay. “Tết năm rồi, tôi làm 1 tấn mứt gừng, mứt me thì năm nay số lượng tăng hơn vì đơn đặt hàng tăng. Giá mỗi loại mứt có tăng nhẹ khoảng 5.000 đồng/kg vì giá nguyên liệu tăng nhưng may mắn lượng khách đặt không giảm”, ông Nam kể về tình hình buôn bán của mình. Cũng như các hộ trong xóm, mứt gừng, mứt me là sản phẩm chủ đạo của gia đình ông. Chia sẻ về sự “ổn định” của làng mứt truyền thống trước sự xâm chiếm thị trường của các loại bánh kẹo, mứt công nghiệp hay hàng nhập khẩu, ông Nam nhận định : “An toàn thực phẩm được đảm bảo và hương vị thơm ngon đặc trưng với bí quyết riêng của mỗi lò mứt truyền thống là yếu tố quyết định”. Được biết, mứt của gia đình ông Nam mấy năm trước đã đăng ký thương hiệu và đã có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm.

Mứt me là một trong hai loại truyền thống ở xóm Lạc Tấn

Phẩm màu, hóa chất, vệ sinh thực phẩm trong quá trình chế biến, phơi, gói mứt luôn là vấn đề khiến người tiêu dùng băn khoăn. Chính vì vậy, mứt truyền thống bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm cũng là yếu tố sống còn với xóm mứt. Bởi hơn ai hết, chính những người “thợ mứt” ý thức rất rõ về “danh thơm” của làng mứt quê hương.

Mặc dù đến những ngày cuối tháng Chạp Âm lịch, các bà nội trợ mới bắt đầu mua bánh, mứt chuẩn bị cho Tết, nhưng từ trước đó rất lâu, các cơ sở làm mứt đã hối hả vào mùa. Mùa Xuân dường như đến sớm hơn ở những nơi này...

MINH HẢI