Những chuyến tông du trong năm 2021 của Ðức Giáo Hoàng

Dù vẫn còn bị ảnh hưởng bởi đại dịch, nhưng nhờ vắc xin, thế giới đã phòng chống Covid-19 hiệu quả hơn, và Ðức Phanxicô đã có thể tông du một số nước trong năm qua.

Iraq, 5 - 8.3

Từ ngày 5 đến 8.3, Iraq rộn ràng chào đón vị khách đặc biệt mà nước này chờ mong đã rất lâu. Ðức Giáo Hoàng đã đến Iraq “như một khách hành hương, khách hành hương của hòa bình và hy vọng”. Ngài đã hoàn thành tâm nguyện, và cũng là điều mà Ðức Gioan Phaolô II mong muốn cách đây 22 năm nhưng không thể thực hiện vì xung đột và khủng hoảng chính trị, xã hội bùng nổ tại nơi này. Ðức Thánh Cha đến để gặp gỡ các tín hữu Kitô, Hồi giáo Shia và Sunni, Chính Thống giáo, Yazidi, Do Thái giáo…, và khẳng định “tất cả là anh chị em”. Ngày thứ hai của chuyến tông du, tại thành phố Najaf, cách thủ đô Baghdad 160km về phía nam, ngài đến thăm Ðại Giáo trưởng Hồi giáo Shia Sayyid Ali Al-Husayni Al-Sistani. Ðức Thánh Cha tế nhị cởi giày ra trước khi vào nhà. Ðại Giáo trưởng Al-Sistani thì “phá lệ” khi đứng lên đến hai lần trong cuộc gặp, trong khi thông thường thì chỉ ngồi lúc tiếp khách. Hiểu biết lẫn nhau, sẵn sàng cởi mở, không ngại phá lệ để bày tỏ tình cảm chân thành, cuộc gặp lịch sử giữa hai vị đã bắc cây cầu bằng hữu cho hai tôn giáo.

Rời Najaf, Ðức Phanxicô đến thành Ur - vùng đất của tổ phụ Abraham để tham dự một cuộc gặp liên tôn, với sự tham dự của các vị đại diện nhiều tôn giáo ở Iraq. Ngài đã cùng cầu nguyện và lắng nghe các chứng từ. Ðức Thánh Cha mời gọi mọi người hướng về bầu trời để cảm nghiệm sự tốt lành của Thiên Chúa, đồng thời chỉ trích chủ nghĩa khủng bố và bạo lực là “sự phản bội tôn giáo”. Tại Mosul, thành phố bị phá hủy đến 90% - bao gồm nhiều nhà thờ và cả các giáo đường Hồi giáo - trong giai đoạn IS chiếm đóng (từ 2014-2017), Ðức Giáo Hoàng đã có buổi cầu nguyện cho những nạn nhân của chiến tranh.

Nói lời từ biệt với người dân Iraq vào cuối thánh lễ đại trào ở thành phố Erbil, cũng là thánh lễ cuối cùng có cộng đoàn tham dự trong chuyến tông du, Ðức Phanxicô nhấn mạnh 3 lần “salaam, salaam, salaam”, tiếng Ả Rập nghĩa là “hòa bình, hòa bình, hòa bình”. Trước 10.000 tín hữu có mặt tại thánh lễ, ngài mời gọi họ “đừng bao giờ thất vọng khi tìm kiếm tình yêu của Chúa”. Còn với các tín hữu tại thị trấn Qaraqosh ở vùng đồng bằng Nineveh, Ðức Thánh Cha nhắn nhủ: “Ngay cả ở giữa những hoang tàn của khủng bố và chiến tranh, chúng ta có thể nhìn thấy, bằng đôi mắt của đức tin, chiến thắng của sự sống trước cái chết”. Mở lòng ra bằng tình huynh đệ, vượt qua những khác biệt và nhận ra tất cả chúng ta đều thuộc về gia đình nhân loại, sống với đức tin và cậy trông vào tình yêu của Thiên Chúa…, để rồi cùng đạt được “salaam”. Ðó chính là “công thức hòa bình” mà Ðức Giáo Hoàng đã tặng cho Iraq.

Hungary và Slovakia, 12 - 15.9

Ðức Thánh Cha đã đến thủ đô Budapest của Hungary vào sáng 12.9 để chủ sự thánh lễ đại trào bế mạc Ðại hội Thánh Thể Quốc tế lần thứ 52, với sự tham dự của khoảng 75.000 tín hữu. Trong phần giảng lễ, Ðức Phanxicô phân tích về ý nghĩa của Thánh Thể:“Thánh Thể hiện diện trước chúng ta để nhắc rằng Thiên Chúa là ai. Sự nhắc nhở ấy không phải qua câu từ, mà một cách cụ thể, qua việc chỉ ra rằng Chúa là Bánh đã bẻ ra, là Tình Yêu đã bị đóng đinh và đã được trao ban. Chúng ta có thể thêm vào rất nhiều lễ nghi, nhưng Chúa ở đó, trong sự đơn sơ của Bánh đã chấp nhận bị bẻ ra, sẻ chia và ăn. Ðể cứu độ chúng ta, Người đã trở thành người phục vụ; để trao ban sự sống cho nhân loại, Người đã chịu chết”.

Lễ bế mạc Ðại hội Thánh Thể Quốc tế là hoạt động chính trong chuyến thăm ngắn Hungary và ngay chiều ngày 12.9, Ðức Thánh Cha đã đến thủ đô Bratislava, Slovakia, tiếp tục chuyến tông du tại Trung Âu. Ngài đã có buổi gặp gỡ với các giám mục, linh mục, tu sĩ, chủng sinh và giáo lý viên tại nhà thờ Chánh tòa Thánh Martin ở Bratislava. Ðức Thánh Cha nói rằng, ngài đến đây như một người huynh đệ để lắng nghe những trải nghiệm, những câu hỏi, cũng như những khát vọng và hy vọng của Giáo hội, của người dân Slovakia. Ngài lấy cảm hứng từ ba từ: Tự do, sáng tạo và đối thoại. Ngày 13.9, Ðức Thánh Cha đã có chuyến viếng thăm cá nhân đến Trung tâm Bethlehem dành cho người vô gia cư tại Bratislava - được điều hành bởi các nữ tu Thừa sai Bác ái. Ngài đã cảm ơn các nữ tu vì tất cả những gì họ làm trong việc chào đón, giúp đỡ và đồng hành với những người vô gia cư. “Thiên Chúa luôn ở với chúng ta khi chúng ta gặp thử thách: Ngài không bao giờ bỏ rơi chúng ta, Chúa luôn ở gần chúng ta”, ngài nhắn nhủ trước khi rời đi.

Ngày 14.9, Ðức Giáo Hoàng cử hành phụng vụ thánh thể theo nghi lễ Byzantine tại sân vận động Mestska của thành phố Prešov. Sau đó, ngài đến thăm cộng đồng người du mục nghèo và gặp gỡ hàng ngàn bạn trẻ tại sân vận động Lokomotiva ở Kosice. Ngày cuối trong chuyến thăm Slovakia, Ðức Thánh Cha Phanxicô đã đến Ðền thánh Quốc gia Šaštin để dâng lễ kính Ðức Mẹ Sầu Bi.

Đến Hungary

Cộng hòa Síp và Hy Lạp, 2 - 6.12

Ðức Thánh Cha đã thăm hai quốc gia này “trong niềm hân hoan, chính xác là nhân danh Tin Mừng, theo dấu chân của những nhà truyền giáo vĩ đại đầu tiên, đặc biệt là hai thánh tông đồ Phaolô và Barnaba”. Chuyến tông du thứ 35 của ngài kéo dài 5 ngày, lần lượt đến các thành phố Nicosia (thủ đô CH Síp); và Athens (thủ đô Hy Lạp); cũng như hòn đảo Lesbos của Hy Lạp. Khởi đầu, ngài đến CH Síp vào ngày 2.12. Tại đây, ngài gặp gỡ các linh mục, tu sĩ và giáo dân tại nhà thờ Chánh tòa Maronite Ðức Mẹ Ban Ơn ở Nicosia. Ðức Thánh Cha cũng gặp gỡ Tổng thống và các thành viên nội các. Ngày 3.12, vị chủ chăn của Giáo hội hoàn vũ thăm hữu nghị Ðức Tổng Giám mục Chính thống giáo Síp Chrysostomos II. Cùng ngày, ngài chủ sự thánh lễ và cầu nguyện đại kết với các di dân ở nhà thờ Thánh Giá.

Ðến Athens ngày 4.12, Ðức Phanxicô gặp gỡ các nhà lãnh đạo chính trị, các vị giám mục, linh mục, tu sĩ, và thăm Ðức Tổng Giám mục Chính Thống giáo Hy Lạp Ieronymos II. Ngày 5.12, tại Trung tâm Tiếp nhận và Ðịnh danh Mytilene trên đảo Lesbos, Ðức Giáo Hoàng Phanxicô lắng nghe câu chuyện của những nạn nhân trong cuộc khủng hoảng di cư đầy đau thương. Năm năm trước, ngài từng đến đây trong chuyến thăm ngắn Hy Lạp. Hòn đảo nhỏ bé từ lâu vẫn là trung tâm của cuộc khủng hoảng di cư. Ngài quay lại nơi này trong sự chào đón và niềm hy vọng của hàng ngàn con người đang sống trong tình cảnh bấp bênh. Ðức Giáo Hoàng ủi an và nói với họ: “Cha đến đây, nhìn từng khuôn mặt của các con, nhìn vào đôi mắt của các con”. Lời của ngài là sự khẳng định rằng Giáo hội luôn quan tâm những mảnh đời đang hoang mang trước một tương lai mịt mờ. Ðồng thời, ngài chỉ trích những nhà lãnh đạo muốn chối bỏ những con người kém may mắn này. Ðức Thánh Cha nhận xét, “thật sự là ảo tưởng khi nghĩ rằng chỉ cần khư khư giữ bản thân an toàn là đã đủ, họ luôn tìm cách tự vệ trước những con người đang cần sự giúp đỡ hơn bao giờ hết, những con người đang gõ cửa nhà họ”. Ngài dự báo trong tương lai sẽ có thêm những làn sóng di dân mới, và cần những chính sách trên bình diện rộng, hơn là các hành động đơn lẻ.

“Chúng ta hãy ngăn chặn biển cả (mare nostrum)bị biến thành vùng biển chết chóc(mare mortuum). Chúng ta không cho phép ‘vùng biển của ký ức’ biến thành ‘vùng biển của sự lãng quên’. Làm ơn hãy ngừng ngay bãi đắm tàu của nền văn minh”, ngài kết luận.

Thiện Tâm