Những dấu thánh giá bí ẩn ở nhà thờ Mộ Thánh

Ðội ngũ chuyên gia khảo cổ học Israel cho rằng đã giải mã được nguồn gốc của hàng ngàn dấu thánh giá được khắc bên trên các bức tường của nhà thờ Mộ Thánh ở Giêrusalem.

Cho đến nay, giới học giả tôn giáo vẫn nghĩ rằng những người hành hương chính là tác giả của những dấu thánh giá được khắc lên các bức tường của nhà thờ Mộ Thánh Chúa ở Giêrusalem, như một dạng nghệ thuật vẽ tường - graffiti của thời xưa. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu mới đã phát hiện chỉ một số người ít ỏi, như thợ nề hoặc thợ thủ công, là người khắc thánh giá, và nhiều khả năng thay mặt cho những người hành hương để ghi dấu ấn tại thánh địa.

Những dấu thánh giá có thể do thợ nề hoặc thợ thủ công khắc

Ý tưởng bất ngờ

Trong quá trình nghiên cứu, trưởng dự án Amit Re’em, nhà khảo cổ học làm việc cho Cơ quan Quản lý Cổ vật Israel, cho biết họ có cơ hội tiếp cận, quan sát kỹ lưỡng và phân tích cặn kẽ đến từng milimét bên trong mỗi một đường nét thánh giá.

Nhà thờ Mộ Thánh được xây dựng vào thế kỷ thứ tư, khi thánh Helena, mẫu thân của Hoàng đế La Mã là Constantine Ðại đế, hành hương đến Ðất Thánh. Tại đây, bà góp phần phát hiện địa điểm Chúa Giêsu bị hành hình, chôn cất trước khi Phục Sinh. Constantine Ðại đế đã ra lệnh xây dựng ngôi thánh đường đánh dấu địa điểm quan trọng nhất của Kitô giáo, và người đời sau gọi nơi đây là nhà thờ Mộ Thánh.

Nhà thờ Mộ Thánh là một trong những địa điểm thiêng liêng nhất của Kitô giáo

Một ngày nọ, khi quan sát những dấu thánh giá hằn trên các bức tường của nhà nguyện Thánh Helena, nằm bên trong nhà thờ Mộ Thánh, ông Re’em chứng kiến một du khách nam lấy ra chìa khóa và tìm cách khắc tên mình lên tường. “Ngay lập tức, tất cả các tu sĩ, linh mục và cảnh sát bao vây người này”, ông Re’em nhớ lại. Hành động của du khách thiếu ý thức đã khiến nhà nghiên cứu Israel suy ngẫm về nguồn gốc của các dấu thánh giá hiện diện từ bao thế kỷ qua trên tường của nhà thờ.

Chuyên gia này phát hiện chúng được chạm khắc một cách chuyên nghiệp, với những đường rãnh sâu vào nền đá. Nếu đích thật những tín hữu thời Trung Cổ là người khắc thập tự giá như vẫn tưởng lâu nay, “ai cho phép họ làm như thế tại thánh địa của đạo Kitô? Vì thế, giả thuyết trên không có căn cứ để thành lập”, theo phân tích của ông Re’em.

Cơ hội hiếm có

Ông nhanh chóng được trao cơ hội nghiên cứu cặn kẽ hơn về nguồn gốc của các dấu thánh giá. Giáo hội Chính Thống giáo Armenia, phía coi sóc nhà nguyện Thánh Helena, quyết định tạm thời đóng cửa nơi này để sửa chữa và nâng cấp. “Vào dịp thật sự hiếm hoi, họ cho phép tôi tiếp cận nơi linh thiêng nhất của nhà nguyện, nơi đặt bàn thờ. Ðây là khu vực chi chít các dấu khắc thánh giá, từ dưới đất trải dài lên trần nhà”, ông cho biết.

Với các đồng sự Moshe Caine và Doron Altaratz, là giảng viên Viện học thuật Hadassah ở Giêrusalem, ông Re’em sử dụng 3 kỹ thuật để ghi lại các đặc điểm của những dấu khắc thánh giá, bao gồm kỹ thuật chụp ảnh gigapixel, phép quang trắc (xác định những thuộc tính hình học của vật thể từ ảnh chụp) và hình ảnh chuyển đổi phản xạ. Tất cả những kỹ thuật này cho phép nhóm ông nghiên cứu sự tương đồng và khác biệt dù nhỏ nhất giữa các dấu thánh giá, bao gồm kỹ thuật chạm khắc sử dụng cho từng thánh giá. Bên cạnh đó, trong quá trình chụp ảnh, các nhà nghiên cứu cũng ghi lại những dòng mô tả tên tuổi và năm được khắc bên cạnh các hình thù trên đá.

“Chúng tôi rút ra kết luận về chiều sâu, độ rộng và thậm chí hình dung được các dấu thánh giá xuất phát từ bàn tay của ai”, theo chuyên gia Re’em. Họ cho rằng có lẽ chỉ một người, hoặc tối đa là vài người, được ủy thác nhiệm vụ quan trọng này, chứ không phải hàng trăm và hàng ngàn tín hữu lặn lội từ nơi xa đến viếng nhà thờ thiêng liêng của Kitô giáo.

Về phần mình, các Kitô hữu có lẽ đã thu thập bụi rơi ra từ mỗi lần chạm khắc để lưu giữ như kỷ vật linh thiêng. Một số dấu thánh giá có niên đại vào thế kỷ 14 hoặc 15, hàng trăm năm sau cuộc Thập Tự chinh ở Ðất Thánh (1096-1291). Ðiều đó cho thấy những người hành hương sau thời Trung Cổ nhiều khả năng đã yêu cầu khắc thập tự giá ở nhà thờ Mộ Thánh Chúa.

Hiện dự án vẫn đang tiếp tục được triển khai. “Ðây là câu chuyện chưa đến hồi kết”, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết. Ðể rút ra kết luận chính xác nhất, họ cần phải đo đạc từng dấu thánh giá một, thu thập toàn bộ dữ liệu cần thiết trước khi phân tích. Báo cáo vẫn chưa được công bố trên chuyên san được bình duyệt, và vì thế cần họ cần tiếp tục nghiên cứu.

LING LANG