Những mảng xanh giữa lòng Sài Gòn

Vẽ tranh, quét dọn đường phố, thu gom và phân loại rác sinh hoạt, nhân rộng mảng xanh ở các tuyến hẻm là những việc đang được thực hiện ở địa bàn giáo xứ Chợ Ðũi (hạt Sài Gòn - Chợ Quán, TGP TPHCM), nhằm chung tay bảo vệ môi trường, làm đẹp không gian sống…

Con hẻm xanh 153 NTMK - ảnh: Ngọc Tuyền

15 phút vì thành phố văn minh, sạch đẹp

Nhiều năm qua, việc dọn dẹp cảnh quan, cùng nhau gìn giữ môi trường trở thành thói quen đối với bà con khu vực giáo xứ Chợ Đũi. Cứ sáng thứ Bảy hằng tuần, một nhóm gồm cả người Công giáo và anh chị em tôn giáo bạn đã bắt tay vào công việc quen thuộc là làm vệ sinh trong 15 phút, với mong muốn giúp đường phố được tươm tất, sạch đẹp. Trong vai trò là người khởi xướng, bà Maria Madalena Nguyễn Thị Ngọc Cẩm (trưởng khu phố 6) mỗi tuần đăng ký với phường dọn dẹp vệ sinh 3 tuyến đường liền kề. Chẳng hạn như các tuyến Nguyễn Thị Minh Khai, Tôn Thất Tùng, Bùi Thị Xuân, hoặc Nguyễn Thị Minh Khai, Lương Hữu Khánh, Nguyễn Trãi…

Sở dĩ chỉ với 15 phút mà quét dọn được 3 tuyến đường là do có đông người tham gia. Nhóm có khoảng 30 người bao gồm thành viên ban điều hành khu phố, ban điều hành tổ dân phố và người dân, được chia thành 3 nhóm nhỏ, mỗi nhóm 10 người phụ trách một cung đường. Thường từ lúc 6 giờ rưỡi, lúc công nhân vệ sinh chưa làm việc, bà con đã quét dọn trên vỉa hè, dưới lòng đường và thu dọn rác ở miệng cống để tránh ngập ứ. Mùa mưa tới gần, công việc này càng trở nên quan trọng hơn. Sau khi làm xong, bữa ăn sáng chung cũng là thời gian để cả nhóm chia sẻ những vui buồn thường nhật, bàn kế hoạch cho tuần tới. Trong 13 năm qua, một cách âm thầm, bà con nơi đây đã đều đặn, không bỏ sót tuần nào để làm đẹp chính môi trường mình đang sống. Ngày nắng họ bắt đầu vào khung giờ đã hẹn là tầm 6g30 sáng. Ngày mưa, mọi người bắt tay vào việc ngay sau khi mưa tạnh. Là trưởng nhóm, bà Cẩm vừa hướng dẫn, vừa cùng tham gia với các thành viên trong tâm tình: “Là đầu tàu, mình phải xông xáo để anh chị em hăng hái chung tay. Chúng tôi dọn dẹp trước khi công nhân vệ sinh làm việc sẽ giúp các anh chị ấy đỡ vất vả, việc này cũng góp phần gây ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng”.

Vào thứ Bảy hằng tuần, nhóm thiện nguyện làm vệ sinh trên 3 tuyến đường liền kề

Khu phố 6 có đến 80% cư dân là đồng bào Công giáo, ban điều hành khu phố và các tổ trưởng đa phần đều là giáo dân. Trong công việc chung, bà con chung tay không phân biệt tôn giáo và thực tế đã tạo được hiệu ứng tích cực. Mỗi ngày, khi nhóm vệ sinh vào việc, các hộ dân cũng mở cửa sớm để quét tước trước sân nhà. Đáp lời mời gọi của giáo xứ cùng sự vận động của địa phương, bà con khu này còn thực hiện tốt việc thu gom rác thải đúng giờ; phân loại rác tại nguồn; không xả rác, nước thải ra đường phố; không để thú nuôi phóng uế bừa bãi nơi công cộng; tất cả cùng xây dựng khu phố không rác, khu phố sạch đẹp…

Kiến tạo mảng xanh trong khu phố

Sau những giờ lễ thứ Bảy, Chúa nhật mỗi tuần, giáo xứ Chợ Đũi luôn nhắc bà con giáo dân thu gom rác thải nhựa như chai nước suối, nước ngọt, dầu ăn… dùng lại vào việc khác, chẳng hạn dùng trồng hoa kiểng, tạo mảng xanh trong gia đình, khu phố. Cụ thể hóa lời mời gọi này, cha chánh xứ Ernest Nguyễn Văn Hưởng đã tận dụng các chai nhựa để trồng hoa kiểng trên sân thượng nhà xứ. “Công trình” của ngài ít nhiều đã truyền cảm hứng cho các hộ gia đình, khu phố.

Một trong những mảng xanh trên địa bàn giáo xứ Chợ Đũi là khu vườn treo trên tường ở đầu hẻm 25 đường Tôn Thất Tùng, vừa được khai trương với lễ phát động phong trào vườn cây thuốc nam vào ngày 19.5.2023. Trước đó, chỉ có một số hoa kiểng, nay có thêm 3 bức tranh vẽ mang thông điệp bảo vệ môi trường và một số loại cây thuốc nam thông dụng. Mới đây, công trình này đã đạt giải 3 cấp quận trong cuộc thi tranh vẽ bảo vệ môi trường và kiến tạo mảng xanh.

Những mảng xanh hữu ích vừa góp phần cải thiện không khí, vừa tránh tình trạng xả rác bừa bãi... - ảnh: Ngọc Tuyền

Trong số các tuyến hẻm xanh trên địa bàn giáo xứ, thì mảng xanh ở hẻm 153 Nguyễn Thị Minh Khai là vườn treo hoa kiểng đầu tiên của khu phố cũng như của phường Phạm Ngũ Lão. Được thực hiện vào tháng 10.2019, bức tường dài đã ngày càng phong phú bởi hàng trăm chậu hoa kiểng các loại và một số cây gia vị, thuốc nam... Tiếp chúng tôi khi đang chăm cây gấm tía tô có những chiếc lá to bằng bàn tay và cây hoa huệ tây khỏe khoắn do bà trưởng khu phố mới tặng vài hôm, anh Lê Phước Minh, một cư dân trong khu phố cho biết, việc chăm vườn kiểng chung khá thú vị nhưng cũng rất công phu. Cứ hai ngày tưới vườn một lần trong khoảng 2 tiếng đồng hồ vào lúc ít người đi lại, từ nguồn nước do một hộ dân ủng hộ. Còn việc ươm cây, châm đất, cắt tỉa… thì thuận tiện lúc nào, anh làm lúc đó. Bà con khu phố 6 yêu mến gọi anh là “nghệ nhân”. Với sở thích chăm sóc cây kiểng, anh Minh đã có nhiều sáng kiến giúp cho tuyến hẻm đẹp hơn bằng những chiếc lồng đèn treo làm từ hàng trăm chiếc muỗng nhựa, dùng bánh xe ô tô cũ làm bồn trồng hoa, thiết kế “góc Tết” để bà con thưởng lãm ngày Xuân. Đầu tháng 6 vừa qua, anh đã hoàn thành sản phẩm là chiếc bàn tiếp khách và chậu hoa bằng những vật dụng tái chế để chuẩn bị tham gia cuộc thi về bảo vệ môi trường cấp quận. Khiêm tốn khi nói về đóng góp của mình, anh khẳng định tuyến hẻm xanh được duy trì làm đẹp khu phố trong bao năm qua là công sức của biết bao người, bất kể lương giáo. Người góp công, người góp hoa kiểng, phân bón, đất trồng, vật dụng tái chế,…

Anh Lê Phước Minh chăm sóc hoa kiểng mỗi ngày nhằm góp phần gìn giữ và phát triển mảng xanh - ảnh: Bích Vân.

Nhẩm tính trong toàn khu phố 6 có tổng cộng 6 tuyến hẻm lớn, bà Nguyễn Thị Ngọc Cẩm xác nhận đã có 4 tuyến hẻm có mảng xanh, gồm các hẻm 153 Nguyễn Thị Minh Khai, 25 Tôn Thất Tùng, 134 và 152 Bùi Thị Xuân. Sắp tới, sẽ tiếp tục thực hiện ở đầu hẻm 138 Bùi Thị Xuân. Theo bà Cẩm, Trưởng khu phố và cũng là thành viên Hội Legio Mariae của giáo xứ Chợ Đũi, những mảng xanh hữu ích vừa góp phần cải thiện không khí, vừa tránh được tình trạng xả rác bừa bãi nơi công cộng. Bên cạnh hoa kiểng, một vài loại cây thuốc nam cũng được trồng thêm để bà con trong khu phố phòng khi đau bệnh cần dùng.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Cẩm (bìa trái) nhận hoa kiểng từ đại diện địa phương trao tặng để kiến tạo mảng xanh trong khu phố

Tranh vẽ mang thông điệp bảo vệ môi trường

Song song với các tuyến hẻm xanh, bức tường phía sau nhà thờ Huyện Sỹ (đường Lương Hữu Khánh) cũng được cải tạo nên diện mạo mới. Trước đây nơi này nhếch nhác vì rác, vật dụng phế thải vô chủ, lại thêm xe rác tập kết. Để thay đổi tình trạng này, bà Nguyễn Thị Ngọc Cẩm đã vận động bà con trong giáo xứ, trường tiểu học Kết Đoàn, trường THPT Bùi Thị Xuân và các mạnh thường quân trong khu phố góp sức thực hiện công trình vẽ tranh trên tường với tổng kinh phí 78 triệu đồng.

Bức tường phía sau nhà thờ Huyện Sỹ (đường Lương Hữu Khánh) cũng được cải tạo nên diện mạo mới- ảnh: Ngọc Tuyền

Nhiều thành phần đã hợp sức, trong đó, giáo viên mỹ thuật và các sinh viên ngành mỹ thuật, kiến trúc đã phối hợp tạo nên 38 bức tranh vẽ trên bức tường dài 150 mét với các thông điệp bảo vệ môi trường, phân loại rác tại nguồn, trồng cây xanh, an toàn giao thông, phòng chống ma túy, phòng chống bạo lực gia đình, phòng chống bạo lực học đường. Từ khi “bức tường xanh” hình thành, địa phương đã di dời điểm tập kết xe rác đi nơi khác, trả lại không gian sạch sẽ cho người bộ hành và bà con tập thể dục mỗi ngày.

Hưởng ứng cuộc vận động “Người dân TPHCM không xả rác ra đường và kênh rạch vì thành phố sạch và giảm ngập nước”, tăng cường xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn vệ sinh môi trường, bà Nguyễn Thị Ngọc Cẩm khẳng định sẽ cùng với bà con trong khu phố tiếp tục chung tay bằng những việc làm thiết thực như chú trọng các hoạt động phân loại rác tại nguồn, trồng cây xanh, nhân rộng tuyến hẻm xanh, tiêu dùng tiết kiệm nhằm góp phần bảo vệ môi sinh trên địa bàn phường nói riêng và thành phố nói chung. Với những nỗ lực trang hoàng và giữ gìn môi trường sống, bà con khu phố 6 đã được chính quyền công nhận “Khu phố văn hóa” liên tục từ năm 2000 đến nay; “Khu phố không rác, khu phố sạch đẹp” từ năm 2010. Giáo dân thuộc giáo xứ Chợ Đũi tại địa bàn này đã và đang thực hiện tốt lời mời gọi bảo vệ môi trường của Đức Thánh Cha trong thông điệp Laudato si’, không chỉ vậy, còn tạo nên hiệu ứng, lan tỏa cho cộng đồng…

BÍCH VÂN