Cụm từ “quần đảo Hải Tặc, xã đảo Tiên Hải” vẫn xuất hiện khá nhiều trong các bản tin trong nước... Ít ai biết, trên những hải đảo rất xa đất liền ấy, đã có những ngôi nhà thờ Công giáo, như một minh chứng hùng hồn của đức tin nơi đầu sóng ngọn gió...
Tôi từng một lần được tháp tùng một phái đoàn đến thăm giáo xứ Hà Tiên theo lời mời của cha Giuse Nguyễn Đức Thịnh, chánh xứ Hà Tiên (giáo phận Long Xuyên). Trong chuyến đi đó, cha Thịnh đã vui vẻ hướng dẫn chúng tôi xuống thuyền đi thăm quần đảo Hải Tặc, đặc biệt là 2 giáo họ ở Hòn Tre và Hòn Giang.
Quần đảo Hải Tặc (tên cũ, vì đây là căn cứ của bọn cướp biển vào cuối thế kỷ thứ 17. Tên mới hiện nay là Xã đảo Tiên Hải), nằm cách đất liền Hà Tiên 27km, có 16 đảo lớn nhỏ, trong đó 4 đảo có dân sinh sống với trên 2000 người. 1/4 dân số trên đảo là người Công Giáo, họp thành 2 giáo họ là Hòn Tre và Hòn Giang (trực thuộc giáo xứ Hà Tiên, giáo phận Long Xuyên). Đa số họ làm nghề biển và phục vụ du lịch, thu nhập bấp bênh, thiếu thốn nhiều mặt...
Giáo họ Hòn Giang - Thánh Giuse
Theo tài liệu của cha Giuse Nguyễn Đức Thịnh, vào những năm đầu thập niên 1950 của thế kỷ trước, có một nhóm gia đình do ông Tư Huế từ Quảng Bình di cư vào vùng đất Hà Tiên rồi ra khai phá Hòn Giang. Họ dựng một căn nhà nhỏ để cùng nhau đọc kinh, lần chuỗi… Tới năm 1956, họ đạo Hòn Giang được thành lập với khoảng 20 nóc gia. Gia đình ông Tư Huế đã hiến đất để xây dựng một nhà nguyện nhỏ. Theo thời gian, nhà nguyện được tu sửa nhiều lần và vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.
Hiện nay, giáo họ Thánh Giuse (gồm luôn 3 hòn liền kề là Hòn Giang, Hòn Đước và Hòn Ụ) có khoảng 120 giáo dân. Kính bổn mạng vào lễ Thánh Giuse Thợ, ngày 1 tháng 5.
Giáo họ Hòn Tre - Thánh Phanxicô Saviê
Hòn Tre (còn gọi là Hòn Đốc) là hòn đảo lớn nhất trong quần đảo Hải Tặc, với diện tích 11km2. Đứng ở Hòn Tre, khách du lịch dễ dàng nhìn thấy thành phố Kep (Campuchia) kề bên, xa xa là núi Tà Lơn hùng vĩ của nước bạn. Cũng giống như ở Hòn Giang nhưng muộn hơn vài năm, nhóm gia đình giáo dân do ông Bảy Sị, ông Sáu Thợ Cưa từ đất liền ra Hòn Tre lập nghiệp. Thời gian đầu, cuộc sống rất khó khăn, thiếu thốn, rồi thì chiến tranh loạn lạc, nhiều gia đình không trụ nổi phải chạy vào đất liền…
Năm 1959, nhân một tháng nghỉ hè trên đảo, cha Phêrô Nguyễn Kim Điền đã tập họp người dân - bất kể lương giáo - và cả những người đã bỏ đi nay quay lại đảo, cho xây dựng 2 ngôi nhà thờ ở Hòn Giang - trên đất vườn nhà ông Tư Huế, và ở Hòn Tre - trên đất nhà ông Bảy Sị, sau chuyển về đất của ông Sáu Thợ Cưa và tồn tại cho đến bây giờ.
Hiện nay, giáo họ Hòn Tre có 386 giáo dân. Nhà thờ Thánh Phanxicô Saviê kính bổn mạng ngày 3.12 đã được xây dựng rất bề thế và hiện đại…
Giáo điểm Cừ Đứt
Khác với những hòn đảo nằm giữa biển khơi, Cừ Đứt là một cồn đất nằm giữa đầm Đông Hồ, tách biệt hẳn với Hà Tiên (cách 5km đường chim bay). Có đến hơn 600 hộ dân với khoảng 40 hộ Công giáo với hơn 2.300 nhân khẩu sống chen chúc ven bờ cồn dài khoảng 4km. Nghề chính của bà con là chằm lá dừa, đăng nò, chài cá, bắt cua, trải đáy… Đây là điểm truyền giáo do cha Giuse Nguyễn Đức Thịnh, chánh xứ Hà Tiên trực tiếp coi sóc.
Hiện nay, mỗi Chúa nhật sẽ có các nữ tu Dòng Chúa Quan Phòng đi thuyền qua trao Mình Thánh Chúa cho người già, dạy Giáo lý cho trẻ em, và thuê đò chở thiếu nhi qua nhà thờ Hà Tiên tham dự thánh lễ. Sau lễ sẽ lo cho các em ăn uống, rồi đưa đò trở lại. Mỗi tháng cha sẽ qua dâng lễ và thăm viếng mục vụ một lần. Cha Thịnh và Ban Hành giáo Giáo xứ Hà Tiên đã mua được một miếng đất để dựng “Nhà làm lễ”, cũng là nơi dạy giáo lý, dạy văn hóa và sinh hoạt cộng đoàn cho giáo dân trên cồn.
Cưỡi sóng tìm chữ - Khi nữ tu là cô giáo
Điểm chung của cả 3 giáo họ, giáo điểm này là nằm tách biệt hẳn với đất liền. Phương tiện duy nhất để di chuyển là đường thủy, cho nên việc học văn hóa cho các em trên đảo, trên cồn thật quá vất vả, gian nan… Hôm được cha Thịnh đưa ra thăm Hòn Giang, chúng tôi đã thật sự xúc động và kính nể 2 nữ tu dòng Đức Bà Truyền Giáo đang là các cô giáo cấp 1 ở đây. Cha Thịnh cho biết ở Hòn Giang có khoảng 40 em học các lớp cấp 1, từ ngày có các sơ đứng lớp, chất lượng học tập cùng với các mặt giáo dục khác gia tăng rõ rệt. Tương lai sẽ đón một số con em Công giáo ở Hòn Đước qua đây ở để các sơ dạy dỗ và sẽ xây thêm một căn nhà kế bên nhà các sơ đang ở để làm nhà nội trú.
Ở Hòn Tre - trung tâm của xã đảo Tiên Hải - có trường cấp 1 lẫn cấp 2 với khoảng 200 học sinh. Các em học sinh bên Hòn Giang, Hòn Đước học xong cấp 1, muốn học tiếp cấp 2 phải qua Hòn Tre (cách 3km đường biển). Xong cấp 2, muốn học tiếp cấp 3 phải vào đất liền Hà Tiên. Kinh tế thiếu thốn, giao thông khó khăn…, nên hầu như con em ngoài đảo phải nghỉ học sớm. Các em theo được đến cấp 3 chỉ đủ đếm trên đầu ngón tay.
Mỗi năm, giáo xứ Hà Tiên đều lo tập vở miễn phí cho tất cả học sinh ở đảo. Cha xứ cũng nhận nuôi 10 em cấp 2 và 3 ăn học. Đặc biệt, cha Thịnh đã liên kết với nhà trường để đưa Dòng Đức Bà Truyền Giáo tham gia vào hệ thống giáo dục nhà nước. Giáo xứ Hà Tiên đang tiến hành xây Lưu Xá (mời dòng tu quản lý, bước đầu đã tiếp nhận 4 em), để sau khi các em kết thúc cấp 1 và 2 ngoài đảo sẽ đưa vô Hà Tiên ở nội trú để tiếp tục ăn học cho tới nơi tới chốn. Hiện tại, giáo xứ đang rất cần có quý ân nhân “đỡ đầu” cho các em học bổng và cơm áo để gia đình an tâm cho con mình đi học (nguồn hỗ trợ này sẽ do chính các sơ quản lý).
Ở cồn Cừ Đứt cũng có trường cấp 1 và 2, với khoảng 200 em học sinh. Tình trạng học tập cũng tương tự ngoài đảo Hải Tặc, kinh tế thiếu thốn và di chuyển khó khăn nên bỏ học rất nhiều, nên việc chăm lo cho giáo dục cho tương lai trẻ là rất cần thiết. Cha Thịnh nói nhà thờ thường xuyên lo cơm gạo, tập vở… cho gia đình các em đặc biệt nghèo (cố định 30 hộ), cũng như luôn kêu gọi các ân nhân xa gần tiếp sức cho dân trong vùng.
Cha Giuse Nguyễn Đức Thịnh tạm “sơ kết”: “Tạ ơn Chúa, những dự tính của chúng tôi sau hơn một năm đã đơm hoa trên giáo họ Hòn Giang. Các sơ Đức Bà Truyền Giáo đã chính thức hiện diện nơi đây. Không chỉ là cộng tác, các sơ trở thành giáo viên theo biên chế, đứng lớp dạy các em theo chương trình chính quy nhà nước. Từ ngày được các sơ dạy dỗ, thiếu nhi trên thăng tiến toàn diện. Các em tham gia tích cực các sinh hoạt từ nhà trường tới nhà thờ. Trước đánh vần không chạy chữ, nhút nhát, sợ sệt…, nay đã biết đọc Sách Thánh, hát so-lo, thân thiện, tự tin, năng động. Năm 2023, cả xóm đạo trên đảo Hòn Giang xa xôi hân hoan tân gia Nhà Mục Vụ, biến ước mơ thành hiện thực. Hiện vẫn còn đó nhiều việc phải làm như xây 2 lưu xá ở Hòn Tre và Hà Tiên”.
HÀ ĐÌNH NGUYÊN
Bình luận