Mùa Chay, nhiều giáo xứ đã thực hiện một tiểu cảnh nhỏ gợi nhắc đến cuộc khổ nạn của Chúa và thân phận bé mọn, yếu hèn của loài người. Điểm chung thường thấy là cây thập giá và dải băng tím, đặt ngay trước tiền sảnh nhà thờ.
MỘT HÌNH THÁI TRỰC QUAN ĐỘC ĐÁO
Công việc dựng tiểu cảnh thường do các thành viên trong Ban Khánh tiết mỗi xứ phụ trách, bắt đầu từ những ngày trước Lễ Tro. Cha Vinh Sơn Nguyễn Mạnh Cường, chánh xứ Tân Mai (GP Xuân Lộc) giải thích:“Tuy không quá phổ biến, nhưng là một trong những cách thế nhằm mời gọi giáo dân sống tinh thần Mùa Chay. Trước khi bước vào thánh đường, dừng lại giây lát trước tiểu cảnh, mỗi người có thể lắng lại để chuẩn bị tâm hồn cầu nguyện”. Truyền thống dựng thập giá trước mặt tiền nhà thờ tại giáo xứ Tân Mai đã được duy trì hơn tám năm nay. Qua từng năm, ý tưởng được thay đổi theo những chủ đề mới, nhằm giúp cộng đoàn có thêm những góc nhìn và đề tài suy niệm. Năm nay giáo xứ chọn một loạt các bức vẽ diễn tả 14 Đàng Thánh giá, hai bên là những nét vẽ cổ vũ đời sống hiệp hành mà Giáo hội vẫn đang nhấn mạnh. Điểm nhấn của tiểu cảnh là chi tiết Chúa Giêsu đang ôm lấy chàng thanh niên đặt ngay dưới chân cây thập tự. “Mùa Chay là mùa của sự sám hối, trở về. Chúng tôi chọn hình ảnh này chủ ý khích lệ những giáo dân đang vì nhiều lý do mà xa rời Chúa và Giáo hội mạnh dạn quay trở về với vòng tay luôn yêu thương của Người”, cha Cường diễn giải.
Ở giáo xứ Đồng Tiến thuộc TGP TPHCM, hình thức này cũng đã được giáo xứ tiếp nối thực hiện suốt nhiều năm qua. Chia sẻ về lý do đặt trước tiền sảnh nhà thờ, cha chánh xứ Gioan Lê Quang Việt nói: “Việc dựng tiểu cảnh tại gian cung thánh hay gần bàn thờ thường đòi hỏi những quy định khá chặt chẽ, vì chẳng may thực hiện không khéo, các chi tiết có thể khiến sự chú ý của giáo dân bị phân tán và lo ra. Do đó, việc bố trí tại khu vực phía ngoài sẽ phù hợp và dễ sáng tạo hơn”. Cũng theo cha, đặt tiểu cảnh ở những gần đường lúc nào cũng có đông đúc người qua lại, vị trí dễ nhìn… còn là cách cách âm thầm giới thiệu đức tin Kitô giáo cho cộng đồng xung quanh. Dưới những tán cây xanh rợp bóng và ngọn tháp cao vút của nhà thờ Đồng Tiến, cây thập giá với cảnh Chúa Giêsu chịu đóng đinh, phía trên đầu đặt chiếc mão gai, như dấu chỉ niềm tin quan trọng nhất của đạo Công giáo: Chúa đã chịu đau khổ để cứu chuộc nhân loại. Dưới chân được thiết kế như một dòng suối nhỏ, tượng trưng cho nguồn ơn cứu độ tuôn chảy từ hy tế của Đức Kitô. Bằng ý nghĩa “suối ơn lành”, cây thập giá đơn sơ này cũng hướng ánh nhìn của người tham dự về bàn thờ, là nơi cử hành thánh lễ, như lời mời gọi các tín hữu siêng năng đến nhà thờ để được nuôi dưỡng bởi Lời Chúa và lãnh nhận ân sủng từ các bí tích.
TRUYỀN TẢI THÔNG ĐIỆP
Giáo xứ Phúc Hải, GP Xuân Lộc cũng đã làm tương tự được trên năm năm. Trung tâm tiểu cảnh là cây thập giá, hai bên đặt những thông điệp mà giáo xứ muốn chuyển tải, gồm đoạn Lời Chúa “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng”, cùng lời mời gọi sống tinh thần cầu nguyện, ăn chay hãm mình và thực hành bác ái. Anh Dương Quang Vinh, Trưởng ban Khánh tiết giáo xứ giải thích rằng, cách trình bày như vậy nhằm giúp mọi người có thể dễ dàng nhận ra ý nghĩa. Nhớ lại những mẩu chuyện vui xung quanh công việc làm mô hình này, anh Vinh còn kể thêm: “Mùa Chay thường bắt đầu chỉ ít ngày sau Tết, nên sự thay đổi diễn ra khá đột ngột, nhiều người bất ngờ khi hôm qua vừa thấy những trang hoàng đón năm mới, mà ngay hôm sau đã thấy ngay trước nhà thờ một màu tím đặc trưng”.
Những tiểu cảnh này không chỉ là không gian giúp mọi người suy ngẫm, nhưng còn là “điểm hẹn” cho nhiều sinh hoạt của xứ đạo. Chẳng hạn nơi một góc thuộc giáo hạt Xóm Mới - TGP TPHCM, giáo xứ Lam Sơn đã thực hiện công phu hai tiểu cảnh suy niệm về cuộc thương khó ở hai vị trí khác nhau với cách thể hiện cũng không giống nhau: Một nằm ngay bên lối đi lên lòng nhà thờ với ba cây thập giá, mô phỏng lại ngọn đồi Chúa chịu chết năm xưa, được gọi tên là “Đồi Canvê”; vị trí thứ hai nằm ngay chính giữa sân nhà thờ, được thiết kế tỉ mỉ hơn, là điểm bắt đầu và kết thúc của những chặng Đàng Thánh Giá; ngoài hình ảnh cây thập giá quen thuộc, phía trước còn được đặt những cây nến, biểu tượng cho ánh sáng và lời cầu nguyện, với cây nến lớn và cao nhất tượng trưng cho sự Phục Sinh. Cách sắp đặt các chậu cây ở đây cũng có chủ đích, với ý nghĩa tương phản rõ rệt, đó là những cây đặt gần chân thập giá sẽ xanh tươi và tràn đầy sức sống, nhưng càng ra xa lại chỉ còn những nhánh cây khô cằn hay các bụi xương rồng gai góc. Sự đối lập ấy như một lời nhắn gởi khi con người đến gần thập giá Chúa, họ sẽ tìm thấy nguồn sức sống và ân sủng; còn khi xa rời Người, đời sống dễ trở nên khô khan và thiếu sinh khí. Anh Dương Quốc Tuấn, người đầu tiên mang ý tưởng này về giáo xứ cho biết, khi thấy nhiều mô hình tại một số nhà thờ rất đa dạng và nhiều suy tư, anh cảm thấy cuốn hút nên ngỏ ý với cha xứ cùng các thành viên hữu trách thực hiện.
Độc đáo hơn, nếu như công việc làm tiểu cảnh tại đa số các nơi thường do các hội đoàn làm thì tại giáo xứ Thị Nghè, TGP TPHCM, hình thức này lại xuất phát trước hết từ hoạt động trang trí “Vườn cây Thập giá”, một chương trình hoa thiêng của thiếu nhi họ đạo, bắt đầu từ Chúa nhật II Mùa Chay cho đến Chúa nhật I Mùa Phục Sinh. Cụ thể, mỗi lần tham dự thánh lễ sớm, đọc Kinh Thánh, làm việc bác ái, hay cố gắng giữ chay trong lời nói, các em sẽ nhận được một bông hoa, viên sỏi, trái tim màu, hay những chiếc lá… để trang trí lên “khu vườn”, biến một nơi xơ xác ban đầu thành một khung cảnh đầy tràn sức sống. Theo các giáo lý viên nơi đây, sáng kiến này nhằm giúp khuyến khích, rèn luyện cho trẻ lối sống tích cực với mọi người xung quanh, bằng những việc làm nhỏ bé.
*
Dù được thể hiện với nhiều kiểu mẫu khác nhau, từ đơn sơ đến công phu, các tiểu cảnh Mùa Chay ít nhiều là lời nhắc nhở âm thầm nhưng sâu sắc về hành trình đức tin, đồng thời làm phong phú cho đời sống đạo của người tín hữu Công giáo.
Hoàng Long
Bình luận