Philadelphia: Trưng bày về tự do tôn giáo ở Mỹ (P2)

Nhân dịp mừng đón Đức Giáo hoàng Phanxicô đến thành phố Philadelphia, trong số các văn bản pháp lý lịch sử được trưng bày tại Trung tâm Hiến pháp Quốc gia có Tuyên ngôn Nhân quyền của bang Virginia (Virginia Declaration of Rights) ra đời năm 1776 mà trong số các vị đồng tác giả George Mason (1725-1792) là người quan trọng nhất. Về quyền tự do tôn giáo, Điều thứ 16 trong Tuyên ngôn này xác định: “... tất cả mọi người đều có quyền bình đẳng trong việc tự do thực hành tôn giáo, noi theo tiếng gọi của lương tâm; và bổn phận hỗ tương của tất cả mọi người chính là thực hành lẫn cho nhau đức nhẫn nại, tình yêu thương, và lòng thương xót của những người Kitô giáo” (1).

Hiến pháp bang New York (New York Constitution) được thông qua năm 1777 cũng được trưng bày. Điều khoản 38 của Hiến pháp này viết: “... nhân danh và với tư cách những người thiện hảo của Bang này, hội nghị này ban hành, quyết định, và tuyên bố rằng việc tự do thực thi và thụ hưởng tín ngưỡng và thờ phượng tôn giáo, mà không có sự kỳ thị hay ưu đãi nào, phải mãi mãi được cho phép trong phạm vi toàn Bang, với tất cả mọi người...” (2).

Hai nhân viên Trung tâm hiến pháp Quốc gia ở Philadelphia đang chuẩn bị trưng bày về tự do tôn giáo ở Hoa Kỳ

Văn kiện quan trọng nhất được Giám đốc Rosen cho trưng bày là Hiến pháp Hợp Chúng Quốc (the Constitution of the United States), có hiệu lực thi hành từ năm 1789. Năm 1791, James Madison (1751-1836) đưa ra mười tu chính án (amendments) sửa đổi Hiến pháp Hoa Kỳ và đã hình thành Tuyên ngôn Nhân quyền (the Bill of Rights) để hạn chế quyền lực của chính phủ liên bang, bảo vệ quyền của tất cả công dân, những người sinh sống và là khách trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Được coi là Cha đẻ Hiến pháp Hoa Kỳ và là tác giả chánh yếu của Tuyên ngôn Nhân quyền, Madison sau này làm tổng thống thứ tư của Hoa Kỳ, với hai nhiệm kỳ (1809-1817).

Về quyền tự do tôn giáo, tu chính án thứ nhất tuyên bố: “Quốc hội không được đặt ra một đạo luật nào tôn trọng việc thiết lập tôn giáo, và cũng không được cấm đoán việc tự do thực hành tôn giáo...” (3). Đây là điều khoản về tôn giáo (religious clause) bao hàm hai ý: (a) Thể hiện một nhà nước pháp quyền không gắn liền với tôn giáo, không ủng hộ một tôn giáo bất kỳ. Như vậy, nó công bằng với những người không theo một tôn giáo nào cả. (b) Bảo vệ quyền tự do tín ngưỡng của những người có tôn giáo.

Trong bài viết đăng trên CatholicPhilly.com ngày 28-8, Baldwin cho biết Giám đốc Rosen lưu ý rằng tu chính án thứ nhất (dẫn trên) thực ra không thể ngăn cấm nạn kỳ thị tôn giáo trên toàn nước Mỹ, nhưng nó ngăn cấm chính quyền liên bang không được thông qua các luật mang tính kỳ thị tôn giáo. Nhiều bang của Hoa Kỳ có lập hiến pháp riêng; tuy nhiên, nếu luật lệ của một bang lại xâm phạm quyền tự do tôn giáo, thì chính quyền liên bang có đủ quyền hạn để thủ tiêu luật lệ đó, căn cứ theo tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Hoa Kỳ.

Sinh trưởng ở bang Virginia, chàng trai George Washington đã phải thề chối bỏ giáo lý Công giáo để được làm công chức (xem bài tuần trước, CGvDT số 2022). Nhưng khi làm tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ, Washington tuyệt đối tôn trọng tự do tôn giáo. Có hai lá thư của Tổng thống Washington được trưng bày để làm chứng:

(a) Lá thư thứ nhất: Khi phúc đáp thư chúc mừng của một cộng đồng Công giáo, Washington viết: “Tất cả những ai phẩm hạnh xứng đáng, thì họ đều có quyền được Chính quyền Liên bang bảo vệ ngang nhau...” (4).

(b) Lá thư thứ hai: Trong thư gởi cộng đồng Do Thái, ông viết: “Chính quyền không tán thành niềm tin mù quáng” (5) và ông trích lại Cựu ước của người Do Thái (Mikha 4:4): “Mỗi người sẽ ngồi an lành dưới cây vả và cây nho của mình, không còn ai làm cho họ sợ hãi nữa” (6).

Khi liên hệ tới tu chính án thứ nhất, người ta hay dẫn lại Thomas Jefferson (1743-1826), là tổng thống thứ ba của Hợp Chúng Quốc, với hai nhiệm kỳ (1801-1809). Số là, nhân dịp Jefferson vừa đắc cử nhiệm kỳ thứ nhất, Hội Tin Lành Báptít thành phố Danbury (bang Connecticut) gởi thư chúc mừng, và Jefferson viết thư phúc đáp ngày 01-01-1802, trong thư có mấy chữ: “một bức tường ngăn cách giữa giáo hội và nhà nước” (a wall of separation between church and state). Có ý kiến cho rằng nếu điều khoản về tôn giáo trong tu chính án thứ nhất được diễn giải là giữa Nhà nước và giáo hội không được có bất kỳ một sự tương tác nào cả thì có nghĩa đã bóp méo tư tưởng của Madison. Bởi lẽ sau khi kế nhiệm Jefferson để làm tổng thống thứ tư của Hoa Kỳ, Madison đã chấp thuận quyết nghị chung của Thượng nghị viện và Hạ nghị viện yêu cầu phải công bố một ngày cho toàn dân Hoa Kỳ với nghi thức tôn giáo trang trọng được công khai bày tỏ lòng khiêm tốn trước Thượng đế và cầu nguyện. Bằng Tuyên bố Khuyến nghị một Ngày Cầu nguyện (Proclaimation − Recommending a Day of Prayer) dài hơn ba trăm từ, ký vào ngày 09-7-1812, có đoạn Tổng thống Madison viết: “Do đó, tôi khuyến nghị ngày Thứ Năm của tuần lễ thứ ba trong tháng 8 tới đây là một ngày thuận tiện được dành riêng cho các mục đích sùng kính để dâng lên Đấng Tối cao của Vũ trụ và Đấng Ban ơn cho Nhân loại lòng tôn kính chung đối với những Thánh đức của Ngài...” (7).

Hành trình của quyền tự do tôn giáo là một đường dài không suôn sẻ trong lịch sử nhiều quốc gia trên thế giới xưa và nay. Bởi vậy, ngày 07.12.1965, Đức Chân phước Giáo hoàng Phaolô VI ban hành một văn kiện của Công đồng Vatican II, nhan đề “Dignitatis Humanae”, nghĩa là Về Phẩm giá con Người – Tuyên ngôn về Tự do Tôn giáo (On the Dignity of the Human Person – Declaration on Religious Freedom). Trong đó có đoạn viết: “Công đồng Vatican này tuyên bố rằng con người có quyền tự do tôn giáo. Tự do này nghĩa là tất cả mọi người không ai bị ép buộc về phương diện cá nhân hay các nhóm xã hội, hay bất kỳ quyền lực con người nào, nghĩa là không một ai bị ép buộc phải hành động theo một cách thức trái ngược với đức tin của mình, dù là một cách riêng tư hay công khai, dù là một mình hay liên kết với những người khác...” (8).

(hết)

Nhiêu Lộc, 07.9.2015

Huệ Khải

_______________________

1. “... all men are equally entitled to the free exercise of religion, according to the dictates of conscience; and that it is the mutual duty of all to practice Christian forbearance, love, and charity towards each other”.

2. “... this convention doth further,in the name and by the authority of the good people of this State, ordain, determine, and declare, that the free exercise and enjoyment of religious profession and worship, without discrimination or preference, shall forever hereafter be allowed, within this State, to all mankind...” .

3. “Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof...” .

4. “All that conduct themselves worthily are entitled to equal protection by the Federal Government ...” .

5. “The Government gives to bigotry no sanction...” .

6. “Everyone shall sit in safety under his own vine and fig tree. There shall be none to make him afraid”.

7. “I do therefore recommend the third Thursday in August next as a convenient day to be set apart for the devout purposes of rendering the Sovereign of the Universe and the Benefactor of Mankind the public homage due to His holy attributes...” .

8. “This Vatican Council declares that the human person has a right to religious freedom. This freedom means that all men are to be immune from coercion on the part of individuals or of social groups and of any human power, in such wise that no one be forced to act in a manner contrary to his own beliefs, whether privately or publicly, whether alone or in association with others, within due limits”.