Trong các thư tịch cổ, Côn Đảo từng được biết đến với nhiều tên gọi như Côn Lôn, Côn Nôn hay Côn Sơn. Đây là quần đảo gồm 16 hòn đảo lớn nhỏ, có tổng diện tích khoảng 76.71 km2. Các nhà hàng hải phương Tây xưa gọi nơi này là Poulo Condore, bắt nguồn từ tiếng Mã Lai Pulao Kunlao, nghĩa là “đảo trái bí”. Từ năm 1979, khi đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo được thành lập, tên gọi Côn Đảo chính thức được sử dụng để chỉ hòn đảo lớn nhất cũng như toàn bộ quần đảo. Tuy nhiên, trong đời sống của cộng đồng Công giáo, địa danh Hang Đức Mẹ Côn Sơn vẫn được dùng như một cách gọi thân thuộc. Tên gọi ấy không chỉ gợi nhớ tên gọi xưa của hòn đảo, mà còn gắn bó với họ đạo Côn Sơn, cộng đoàn Công giáo đã hiện diện và gìn giữ đời sống đức tin nơi đây qua nhiều thế hệ.
Giữa một Côn Đảo vốn nổi tiếng với những trang sử hào hùng và các câu chuyện huyền thoại, không nhiều người biết rằng nơi đây còn hiện diện một dấu ấn Công giáo lâu đời là Hang Đức Mẹ Côn Sơn. Giữa màu xanh bạt ngàn của rừng nguyên sinh, chốn linh thiêng khiêm tốn này từ lâu đã là điểm hành hương bình yên, gắn liền với dòng chảy đức tin của người dân xứ đảo.
Cách trung tâm thị trấn Côn Sơn chừng 3km, Hang Đức Mẹ nằm nép mình trong khu rừng nguyên sinh thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo. Muốn đến được đây, phải đi bộ theo một con đường nhỏ xuyên rừng. Đó là một cung “trekking” ngắn, khoảng 1 cây số đường dốc đá nhưng đủ để người ta cảm nhận sự chuyển mình của thiên nhiên. Tiếng xe cộ dần nhường chỗ cho tiếng lá rừng xào xạc, tiếng chim gọi nhau giữa những tán cây cổ thụ. Những bậc đá phủ rêu, những dây leo quấn quanh thân cây khiến đoạn đường như đưa người ta bước vào một không gian khác, tách biệt. Những bậc thang đá có những đoạn dốc đứng khiến nhịp bước chân hơi chùn lại nơi đầu gối. Trên đường có một phiến đá với dòng chữ tiếng Pháp “Grotte de N.D.L.” vẫn còn lặng lẽ như chỉ hướng vào hang đá. Nhiều người cao niên trên đảo cho rằng đây là viết tắt của Notre-Dame de Lourdes - Đức Mẹ Lộ Đức. Những ký tự đã nhuốm màu thời gian như một chứng tích còn sót lại từ thế kỷ XIX, khi người Pháp phát hiện hang động này và đặt tượng Đức Mẹ Maria để cầu nguyện. Bước vào bên trong, cảm giác đầu tiên là sự tĩnh lặng. Ánh sáng dịu hắt ra từ lòng hang, nơi đặt tượng Đức Mẹ Lộ Đức trên bàn thờ đơn sơ. Chung quanh cửa hang, dây leo phủ kín những vách đá, còn sâu bên trong là không gian mát lạnh của núi đá hàng vạn năm tuổi. Không có sự lộng lẫy của một công trình kiến trúc sang trọng, Hang Đức Mẹ chinh phục người đến bằng vẻ mộc mạc, nguyên sơ và bầu khí trang nghiêm hiếm có. Ở vách đá có những tấm bảng tạ ơn bằng tiếng Pháp đã mờ.
Người dân trên đảo kể rằng từ nhiều thập niên trước, Hang Đức Mẹ đã là nơi lui tới quen thuộc của các ngư dân Công giáo. Mỗi chuyến ra khơi, họ đều ghé cầu nguyện xin biển lặng, cá đầy khoang và bình an trở về. Không chỉ ngư dân Côn Đảo, những đoàn tàu đánh cá từ Phú Yên, Bình Định hay vùng Lagi, Phan Thiết mỗi khi vào Bến Đầm tránh gió bão, tiếp thêm nhiên liệu, lương thực cũng thường tìm đến đây để thắp nén hương lòng trước khi tiếp tục hành trình giữa biển khơi… Đến hôm nay, truyền thống ấy vẫn được gìn giữ khi các giáo dân thuộc họ đạo Côn Sơn vẫn thường xuyên tổ chức thành các nhóm cùng nhau lên núi viếng Đức Mẹ. Từ nhiều năm nay, các tín hữu trong giáo phận Bà Rịa cũng xem Hang Đức Mẹ Côn Sơn là một điểm hành hương đặc biệt. Mỗi ngày có nhiều lượt người tìm đến, không chỉ để cầu xin ơn lành mà còn để tìm một khoảng lặng giữa thiên nhiên, giữa hòn đảo đã mang trong mình quá nhiều ký ức lịch sử. Chắc chắn điều đặc biệt của Hang Đức Mẹ không nằm ở quy mô hay vẻ đẹp kỳ vĩ. Chốn linh thiêng khiêm tốn này giống như một nốt trầm mang vẻ đẹp của sự an bình ở Côn Đảo. Nếu Nghĩa trang Hàng Dương nhắc nhớ về sự hy sinh, An Sơn Miếu gợi lại một truyền thuyết buồn, thì Hang Đức Mẹ lại mang đến cảm giác chở che và hy vọng. Ba địa danh, ba câu chuyện khác nhau nhưng đều góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa, lịch sử và tâm linh của hòn đảo.
Rời hang đá, ngoái nhìn con đường nhỏ khuất dần dưới tán rừng. Chỉ non ngàn mét đi bộ, nhưng hành trình ấy dường như dài hơn rất nhiều trong cảm nhận. Giữa một chuyến đi tìm kiếm cảnh đẹp, điều đọng lại trong lòng người nhiều lúc không phải là những khung hình ngoạn mục, duy mỹ, mà là cảm giác bình yên rất khó gọi thành tên. Hang Đức Mẹ Côn Sơn đã và vẫn lặng lẽ giữa rừng già, vẫn sẽ là nơi gìn giữ cảm giác bình yên ấy cho biết bao người đã một lần ghé qua.
Minh Minh
Bình luận