Tái hiện lại một câu chuyện xưa để cầu nguyện

Tối 14.4.2025, giáo xứ Phát Diệm (hạt Phú Nhuận, TGP TPHCM) đã tổ chức đêm diễn nguyện Cuộc Thương Khó của Ðức Giêsu với chủ đề “Âm vang Hy vọng”. Chương trình do xứ đoàn Thiếu nhi Thánh Thể thực hiện, quy tụ khoảng 70 thành viên là các huynh trưởng, dự trưởng, giáo lý viên và các em thiếu nhi. Với mong muốn giúp cộng đoàn hiệp thông cách gần gũi với Mầu nhiệm Vượt Qua, đêm diễn đưa người tham dự đi vào cuộc hành hương nội tâm lắng đọng.

Là người phụ trách chính chương trình, anh Giuse Nguyễn Trung Hiếu, phó nội vụ xứ đoàn Kitô Vua giáo xứ Phát Diệm chia sẻ về ý định thực hiện chương trình: “Trong năm có 2 ngày lễ quan trọng với người Công giáo là Giáng Sinh và Phục Sinh, và Tam Nhật Thánh được xem là chóp đỉnh của năm phụng vụ. Tuy vậy, hoạt cảnh Giáng Sinh thì năm nào các giáo xứ cũng đều tổ chức, quy mô có thể lớn nhỏ khác nhau. Còn diễn nguyện Thương khó thì hạn chế hơn, vì đây cũng được cho là một chương trình khó, đòi hỏi sự đầu tư chỉn chu và chính xác về mặt nội dung, tín lý, thần học”. Chính vì thế, khi nhận được gợi ý từ cha chánh xứ, xứ đoàn đã dành nhiều tháng lên kế hoạch và chuẩn bị kỹ lưỡng, với kỳ vọng giúp cộng đoàn, nhất là các em thiếu nhi, được sống lại hành trình cuối cùng của Chúa Giêsu trên dương thế, để từ đó thêm yêu mến và sống gắn bó với Ngài hơn.

Từ tháng 1, mọi công đoạn được triển khai: lên kịch bản, tập luyện, dựng đạo cụ, chuẩn bị phục trang… “Có hôm, mọi người ở lại tập tới 11 giờ đêm. Cha phó cũng lăn xả làm đạo cụ với chúng mình cả mấy tháng trời”, anh Hiếu kể. Theo anh, điểm độc đáo của vở diễn nằm ở việc lựa chọn Thánh Gioan là người dẫn truyện, rồi lý giải: “Bốn thánh sử đều viết về Cuộc Vượt Qua của Chúa Giêsu, mỗi vị có những cách diễn đạt khác nhau. Lần này, ban tổ chức chọn tái hiện lại sự kiện này dưới góc nhìn, lời kể của Thánh sử Gioan - người môn đệ Chúa yêu, cũng là người đồng hành cùng Chúa tới những giờ phút cuối cùng. Gioan là người gần gũi, cận kề với Chúa, nên sẽ có những góc nhìn, lối kể chuyện sâu sắc hơn, hay những chi tiết đặc biệt mà các bản văn Tin Mừng khác không nhắc đến”.

Theo đó, kịch bản do linh mục phó xứ Giuse Bùi Kim Ngọc Thanh đảm nhiệm, bám sát hoàn toàn vào nội dung Kinh Thánh. Dù có thêm lời thoại để làm phong phú mạch diễn, các chi tiết đều được nghiên cứu kỹ lưỡng về bối cảnh lịch sử, vị trí, vai trò, tầm ảnh hưởng của từng nhân vật trong xã hội thời đó, để rồi chú ý cách hành văn, dùng từ, nhấn nhá ngữ điệu thế nào cho hợp lý. Vì “mỗi ánh mắt, mỗi cử chỉ, dù nhỏ thôi, cũng đều mang ý nghĩa thần học, góp phần dẫn dắt người xem vào không gian cầu nguyện” - anh Hiếu nói thêm.

Không dừng lại ở hình thức kịch nói thông thường, buổi diễn nguyện còn được đan xen khéo léo với âm nhạc và các bài thánh ca. Chính vì thế, phần biên tập âm thanh cũng được chuẩn bị hết sức chỉn chu. Lời thoại được thu âm sẵn, giúp các diễn viên khi bước lên sân khấu chỉ cần thuộc lời và tập trung thể hiện diễn xuất sao cho đồng bộ với phần âm thanh đã dựng.

Được biết, giáo xứ Phát Diệm là xứ nhà của linh mục nhạc sĩ Nguyễn Duy, nên khi gặp khó khăn trong việc chọn nhạc, chương trình đã nhận được sự cố vấn quý báu từ cha. Nhờ đó, từng phân cảnh được lựa chọn nhạc nền một cách phù hợp, bởi phần nghe cũng là yếu tố quan trọng trong việc khơi gợi và đẩy cảm xúc người xem đến cao trào. Bên cạnh đó, nhạc sĩ Minh Châu - người chuyên hòa âm, phối khí cho nhiều ca sĩ Công giáo trong các chương trình thánh nhạc - cũng giúp ban tổ chức hoàn thiện các phần âm thanh một cách chuyên nghiệp và hiệu quả.

Về mặt thẩm mỹ, chương trình diễn nguyện lần này được định hình với một hơi thở hiện đại. Anh Hiếu cho biết, ê-kíp muốn tạo nên một không gian sân khấu không chỉ tái hiện lại Cuộc Thương Khó bằng hình ảnh cụ thể, mà còn giúp người xem suy tư, chiêm niệm thông qua các yếu tố sân khấu đầy sáng tạo. Ví dụ như phần “bục tự tình”, nơi Thánh Gioan kể lại hành trình cuối đời của Thầy Giêsu. Đó cũng là nơi khai thác các góc khuất tâm lý của nhân vật, lý giải những nguyên nhân sâu xa, ý nghĩa trong hành động cũng như lời nói của họ, gắn liền với cuộc Thương Khó của Đức Giêsu. Hay các phông cảnh trang trí được thiết kế chuyển động linh hoạt: nâng lên, hạ xuống, di chuyển qua lại… Tất cả đều được dàn dựng có chủ đích, nhằm phản ánh tư tưởng, cảm xúc và thao thức của con người thời đại hôm nay, thông qua hiện thân của các nhân vật xuất hiện trong đêm diễn.

Khi được hỏi đâu là điểm khác biệt giữa diễn nguyện và những hình thức cầu nguyện truyền thống khác trong Mùa Chay, anh Hiếu nhận xét: “Dù là đi Chặng Đàng Thánh Giá, ngắm trong nhà thờ hay tham dự một chương trình diễn nguyện như thế này, tất cả đều hướng đến cùng một tâm tình hiệp thông với Chúa Giêsu trong Cuộc Thương Khó. Tuy nhiên, diễn nguyện cũng có thế mạnh riêng, bằng hình ảnh, âm thanh, ánh sáng và diễn xuất, các biến cố trong Kinh Thánh trở nên sống động và gần gũi hơn, giúp người tham dự dễ dàng cầu nguyện”. 

 Anh Thư