Những tháng hè đã dần kết thúc, các bậc phụ huynh lại tập trung lo cho việc học của con. Bên cạnh những bé siêng năng, chú tâm học hành, chuyện con lười biếng, không hứng thú hay chống chế với nhiều lý do để trốn tránh việc học… cũng là vấn đề nan giải mà nhiều bậc cha mẹ phải đối mặt. Làm thế nào tạo động lực cho trẻ, hẳn là mối quan tâm của phụ huynh khi con sắp bước vào mùa tựu trường.
Từ trải nghiệm trong việc nuôi dạy hai con, anh Võ Trung Hậu (TP Thủ Đức) cho biết, với chuyện học hành của con, vợ chồng anh vẫn rèn con vào nếp. Để chuyện này có hiệu quả, họ phải căn cứ vào độ tuổi cũng như quan sát con trẻ phù hợp và hứng thú học ở thời điểm nào. Vì hầu hết bọn nhỏ thường có xu hướng còn ham chơi, chưa biết sắp xếp thời gian hợp lý nên dễ căng thẳng khi bước vào bàn học. Anh Hậu cũng nhận ra một số yếu tố tác động khiến trẻ lười học, chán nản khi làm bài tập. Theo người cha này thì nếu gặp môi trường phù hợp, hoặc kết bạn với những người bạn giỏi, trẻ sẽ có động lực và việc học đạt kết quả ổn định hơn. Ngược lại, sẽ dễ gây mất hứng, từ đó dẫn đến tâm lý trì trệ, lười nhác. Vấn đề này cũng dễ hiểu, bởi hầu như ai cũng biết từ trước đến nay, sự học chưa bao giờ là dễ dàng, người lớn cũng còn có lúc cảm thấy biếng học, biếng làm, lẽ tự nhiên là ai cũng thích chơi, thích những gì dễ dàng.
“Làm sao để khơi gợi cảm hứng học tập? Tôi nghĩ nên hướng theo cách ‘học mà chơi, chơi mà học’, tạo được cảm giác cho con em mình rằng học tập không nặng nề...”, anh Đào Minh Trí (Q.12, TPHCM) chia sẻ kinh nghiệm. Từ góc độ là một người cha, từng trải qua những cảm giác lười học, anh Trí thường khuyến khích con mình tìm hiểu những chủ đề mà bản thân thích, soạn những tài liệu đa dạng, nhiều mô hình khác nhau, rồi vừa cùng con chơi, vừa hướng dẫn bài cho bé. Anh thấy rõ khi có sự kết hợp trong chơi đùa, trẻ hứng thú hơn và ba mẹ giúp con hiểu sâu hơn.
Nhiều người cho rằng trong câu chuyện phải làm sao khi con lười học, việc cha mẹ nhận diện và chấp nhận mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt với sở thích và khả năng khác nhau là rất quan trọng. Việc thường xuyên tâm sự, giải thích, gây ý thức cho con em về giá trị của việc học, rằng “học là để phục vụ chính các con” là chuyện bình thường với các phụ huynh, vì các trẻ luôn cần một nền tảng giáo dục cơ bản, sự hướng dẫn của người lớn. Thay vì áp đặt mục tiêu và kỳ vọng của bản thân lên con cái, cha mẹ có thể khuyến khích và hỗ trợ con tìm hiểu và phát triển theo đam mê của chính mình. Điều này sẽ làm giảm áp lực, giúp các em tìm thấy niềm vui trong học tập, đồng thời góp phần nâng cao sự tự tin cũng như khả năng tự lập của các trẻ. Chị Nguyễn Thu (Q.Bình Thạnh) từng rút ra bài học trong việc dạy con: “Một điều tôi thấy nên tránh là so sánh con mình với ‘con nhà người ta’. Và ba mẹ càng không nên giữ định kiến về con cái kiểu như chúng ‘lười học’, ‘học dở’, ‘ngỗ nghịch’, ‘không thể học được’ hoặc ra sức ép con học thêm, học từ sáng đến tối…, như vậy sẽ tạo áp lực nặng nề cho trẻ khiến con dần mất đi niềm hứng khởi trong học tập”.
Theo cô Nguyễn Minh Thùy, giáo viên tại một trường THPT ở Thủ Đức, đôi khi sở thích của các em không liên quan trực tiếp tới các môn học phổ thông, điều này cũng dễ dẫn tới một số em “lười học”, hay có suy nghĩ “chả cần học môn đó làm gì”, lúc này các bậc phụ huynh nên giải thích để con em hiểu là dù sau này có làm nghề gì thì những kiến thức phổ thông vẫn sẽ cần thiết cho lối sống tự lập, năng động trong một xã hội nhiều đổi thay; giúp trẻ ý thức rằng trong những năm tháng phát triển, việc thay đổi sở thích và mong muốn là chuyện hoàn toàn bình thường, và các em sẽ luôn cần một kiến thức nền để có sự linh hoạt khi thay đổi định hướng trong cuộc sống. “Là những người đóng vai trò giáo dục, chúng ta nên tạo điều kiện cho các em tìm tòi, thử nghiệm và phát triển kỹ năng trong quá trình học tập, thay vì chỉ tập trung vào điểm số và kết quả. Bên cạnh đó, cũng nên đề cao và khích lệ những sự tiến bộ nhỏ, kể cả khi các em chưa đạt được kết quả như mong muốn”, cô Thùy nêu quan điểm.
Thực tế cho thấy những cô cậu học trò ban đầu vốn gắn chặt với “nhãn dán” lười học, biếng học, sau một thời gian được bố mẹ đồng hành cũng như cho phát huy sự sáng tạo theo sở thích thì kết quả học tập lại ngoài sự mong đợi. Bước ngoặt cho sự đổi thay, đôi khi chỉ là một câu nói, một lời động viên đúng thời điểm của giáo viên, phụ huynh…
Tại sao các trẻ lười học? Khi ghi nhận góc nhìn và kinh nghiệm dạy trẻ từ người lớn, có lẽ cũng cần thấu hiểu hơn những suy nghĩ của các em, biết lúc nào trẻ cảm thấy lười. Một nữ sinh lớp 9 ở Bình Dương cho chúng tôi hay: “Bạn bè em hầu như ai cũng từng có lúc thấy mất hứng, chán học. Với cá nhân em, thì chuyện lười này có thể xuất phát từ việc không hiểu bài, không tiếp thu được bài, cảm thấy kiến thức rắc rối, căng thẳng và muốn để đầu óc thoải mái; hoặc cũng có lúc do mải mê với những trò chơi điện tử đến khuya…”. Còn với một nam sinh lớp 8 ở quận 12 thì: “Lúc em thấy chán học là khi cùng lúc vừa phải ôn thi với lượng bài tập nhiều, vừa có những phong trào cần thực hiện ở trường… Tất cả dồn vào, như tạo một sức ép khiến mình không còn hứng thú gì”.
Hy vọng khi hiểu được “nút thắt” ở đâu, các bậc cha mẹ và những nhà giáo dục sẽ dễ gỡ rối và giúp con em mình hăng hái hơn trong học tập.
VÕ LÊ
Bình luận